नभो निकष पाषाणो मेरुकांचन रेखितः
आकाश जणू कसोटीच्या दगडासारखं, मेरूच्या सोन्याच्या रेषांनी चिन्हांकित.
सुनीलगगनं यद्वद्भूषितं तु कलावता
जसं सुंदर निळं आकाश चंद्राच्या कलांनी शोभून दिसतं.
दंडवत्प्रणिपत्याथ परितः परिलुठ्य च
मग त्याने दंडवत घालून, सर्व बाजूंनी लोळण घेतली.
नारदेन सनंदेन सनकेन सुसंस्तुतः 4.1.20.
नारद, सनंदन आणि सनक यांनी त्याची मोठ्या प्रेमाने स्तुती केली.
स्पर्शनाद्देवदेवस्य सुसंस्कृतमयी शुभा
देवताधिदेवाच्या स्पर्शाने ती शुभ, सुंदर घडवलेली देहाकृती—
न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्वाराणसीकथाम्
वाराणसीच्या कथा ऐकत असताना मला कधीच समाधान मिळत नाही.
अनुग्रहो यदि मयि योग्योस्मि श्रवणे यदि
माझ्यावर तुझी कृपा असेल, आणि मी ऐकण्यास योग्य असेन,
कोसौ भैरवनामात्र काशिपुर्यां व्यवस्थितः
काशी नगरीत राहणारा हा भैरव कोण आहे?
कथमाराधितश्चैव सिद्धिदः साधकस्य वै
त्याची उपासना कशी करतात, आणि तो साधकाला सिद्धी कशी देतो?
तथा न कस्यचिन्मन्ये ततो वक्ष्याम्यशेषतः
माझ्या मते दुसरा कोणीही असा नाही; म्हणून मी सर्व काही सांगतो.
प्रादुर्भावं भैरवस्य महापातकनाशनम्
भैरवाचा प्रादुर्भाव मोठ्या पापांचा नाश करणारा आहे.
पाणिभ्यां परितः प्रपीड्य सुदृढं निश्चोत्य निश्चोत्य च ब्रह्मांडं सकलं पचेलिमरसालोच्चैः फलाभं मुहुः
हातांनी सर्व बाजूंनी घट्ट दाबून, पुन्हा पुन्हा पिळून, संपूर्ण ब्रह्मांड पचेलिमा फळांच्या रसासारखे वारंवार फळासारखे होते.
कुंभयोने न वेत्त्येव महिमानं महेशितुः
कुंभातून जन्मलेल्याला महेश्वराची खरी महती कळत नाही.
न चित्रमत्र भूदेव भवमाया दुरत्यया
हे भूमीचे देव, यात काहीच आश्चर्य नाही, कारण भवाच्या मायेतून सुटणे फार कठीण आहे.
वेदयेद्यदिचात्मानं स एव परमेश्वरः 4.1.31.
जो स्वतःला ओळखतो, तोच खरा परमेेश्वर आहे.
स सर्वगोपि नेक्ष्येत स्वात्मारामो महेश्वरः
तो सर्वत्र असला तरी दिसत नाही; महेश्वर स्वतःच्या आनंदात मग्न असतो.
पुरा पितामहं विप्र मेरुशृंगे महर्षयः
पूर्वी पितामह आणि महर्षी मेरूच्या शिखरावर होते.
समा यया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः
ज्याच्यामुळे महेशासह सृष्टीचा जन्म झालेला मोहित झाला.
जगद्योनिरहं धाता स्वयंभूरेक ईश्वरः
मीच जगाचा मूळ स्रोत, पालन करणारा, स्वयंभू आणि एकमेव ईश्वर आहे.
प्रवर्तको हि जगतामहमेको निवर्तकः
मीच जगाचा आरंभ करणारा आणि मीच त्याचा अंत करणारा आहे.
तस्यैवं ब्रुवतो धातुः क्रतुर्नारायणांशजः
धात्याने असे बोलत असताना, नारायणाच्या अंशातून जन्मलेला यज्ञ
अविज्ञाय परं तत्त्वं किमेतत्प्रतिपाद्यते
परम तत्त्व न समजता हे काय सांगितले जाते?
अहं कर्ता हि लोकानां यज्ञो नारायणः परः
मीच या लोकांचा कर्ता आहे; सर्वोच्च यज्ञ म्हणजे नारायण.
अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः
मीच सर्वोच्च तेज आहे; मीच अंतिम ध्येय आहे.
एवं विप्र कृतौ मोहात्परस्परजयैषिणौ 4.1.31.
असं ब्राह्मणांनो, कृतयुगात दोघेही एकमेकावर विजय मिळवायच्या मोहातून एकमेकांशी स्पर्धा करू लागले.
यूयमेव न संदेहः किं तत्त्वं प्रतितिष्ठत
तुम्हीच, यात शंका नाही, सत्यावर ठाम राहू शकत नाही.
श्रुतय ऊचुः यदि मान्या वयं देवौ सृष्टिस्थितिकरौ विभू
वेद म्हणाले — हे देवांनो, जर आम्हाला सन्मान द्यायचा असेल, तर आम्हीच या सृष्टीचे निर्माण करणारे आणि पालन करणारे आहोत.
श्रुत्युक्तमिदमाकर्ण्य प्रोचतुस्तौ श्रुतीः प्रति
वेदांनी असे सांगितल्यावर, त्या दोघांनी वेदांना उत्तर दिले.
ऋगुवाच यदंतःस्थानि भूतानि यतः सर्वं प्रवर्तते
ऋग्वेद म्हणाला — ज्याच्यात सर्व जीव राहतात, ज्याच्यापासून सर्व काही निर्माण होते,
येन प्रमाणं हि वयं स एकः सर्वदृक्छिवः
ज्याच्या मापाने आम्ही ओळखले जातो — तोच सर्वत्र पाहणारा, एकमेव शिव आहे.