वाणीप्रमाणी क्रियते गोविंदगुणवर्णने
गोविंदाच्या गुणांचे वर्णन करताना वाणीच प्रमाण धरली जाते.
नितांतकमलाकांत नामधेयसुधारसम्
कमललोचन प्रिय असलेल्या त्याच्या नावाचा अमृतासारखा गोड रस अगदी गहिरा आहे.
श्रीमुकुंद पदद्वंद्व पद्मामोदप्रमोदितम्
श्री मुकुंदाच्या दोन्ही पायांना कमळाच्या सुगंधाने आनंद मिळतो.
त्वगिंद्रियं मधुरिपोः परिस्पृश्य पदद्वयम् 4.1.20.
मधुरिपूच्या दोन्ही पायांना स्पर्शेंद्रिय जाऊन स्पर्शाचा अनुभव घेतो.
शब्दादिविषयाधारं सारं दामोदरं परम्
शब्दादी इंद्रियांच्या सर्व विषयांचा आधार आणि सार म्हणजे परम दामोदर आहे.
लुप्तानि सर्वतेजांसि तत्तपस्तपनोदये
त्याच्या तपश्चर्येच्या तेजाने सर्व तेजस्विता लुप्त होतात.
इंद्र चंद्राग्नि वरुण समीरण धनाधिपाः
इंद्र, चंद्र, अग्नी, वरुण, वायू आणि धनाचा अधिपती,
वैमानिकास्तथाऽन्येपि वसुमुख्या दिवौकसः
आकाशात विहरणारे देव, तसेच इतर श्रेष्ठ वसु आणि दिव्य लोकातील इतरही,
यत्र यत्र ध्रुवः पादं मिनोति पृथिवीतले
जिथे जिथे ध्रुव पृथ्वीवर पाऊल ठेवतो,
अहो तदंगसंगीनि त्यक्त्वा जाड्यं जलान्यपि
वा! त्याच्या अंगाशी जोडलेले जे आहेत, ते जडत्व सोडून, अगदी पाणीही,
यावंति विष्वक्तेजांसि सिद्धरूपगुणानि च
जितकी सर्वत्र विखुरलेली तेजे आणि सिद्ध स्वरूप व गुण आहेत,
अहो निजगुणस्पर्शः सततं मातरिश्वना
खरंच, त्याच्या स्वतःच्या गुणांचा स्पर्श मातेच्या वाऱ्यास नेहमीच लाभतो.
व्योम्नापि शब्दगुणिना ध्रुवाराधनबुद्धिना
आकाशातही, जो ध्वनीचा गुण आहे, ध्रुवाच्या पूजेला मन लावल्यावर,
आराधितोऽनुदिवसं सभूतैरपि पंचभिः 4.1.20.
तो दररोज, पाचही भूतांसह, भक्तीने पूजिला जातो.
कौस्तुभोद्भासितहृदः पीतकौशेयवाससः
त्याच्या हृदयावर कौस्तुभ मणीचा तेज झळकत होतं आणि तो पिवळ्या रेशमी वस्त्रांत नटलेला होता.
मरुत्वतातिमहती चिंताऽप्ता तत्तपोभयात्
वायुदेवतेच्या मनात मोठी चिंता निर्माण झाली, कारण त्याला तपश्चर्या आणि दुःख या दोन्हीमुळे त्रास झाला होता.
समर्थस्त्वप्सरोवर्गो नियंतुं यमिनां यमान्
अप्सरांचा समूह अगदी संयम करणाऱ्यांनाही आवर घालू शकतो.
तपस्विनां तपो हंतुं द्वौ मत्साहाय्यकारिणौ
तपस्व्यांचे तप नष्ट करण्यासाठी माझ्या मदतीला दोन जण नेहमीच असतात.
एक एव किलोपायो बाले मे प्रभविष्यति
त्या मुलासाठी एकच उपाय माझ्यासाठी खरा उपयोगी ठरेल.
बालत्वाद्भीषितो भूतैस्तपस्त्यक्ष्यत्यसौ ध्रुवम्
तो अजून लहान असल्यामुळे, भुतांच्या भीतीने तो नक्कीच आपली तपश्चर्या सोडून देईल.
भल्लूकाकारसर्वांग उष्ट्रलंबशिरोधरः
संपूर्ण अंगाने अस्वलासारखा, उंटासारखं डोकं आणि मान खाली वाकलेली.
तं व्याघ्रवदनः कश्चिद्व्यादाय विकटाननम्
कोणी तरी वाघासारखा चेहरा घेऊन, मोठ्या भीषण जबड्यांनी तोंड उघडून उभा होता.
रयात्तु मांसकं भुंजन्कश्चिद्विकटदंष्ट्रकः
दुसरा एखादा, भयंकर दात असलेला, जमिनीवरचं मांस खात होता.
अतितीक्ष्णैर्विषाणाग्रैस्तटानुच्चान्विदारयन् 4.1.20.
कोणी तरी आपल्या अतिशय तीक्ष्ण शिंगांनी पृथ्वी फाडून वर उचलत होता.
कश्चिद्धि पन्नगी भूय फटाटोपभयानकः
एखादा खरंच सापासारखा रूप घेऊन, फणा फडफडवत भीतीदायक आवाज करत होता.
कश्चिच्च महिषाकारः क्षिपञ्शृंगाग्रतो गिरोन्
दुसरा कोणीतरी, महिषासारखा दिसणारा, आपल्या शिंगांच्या टोकाने दगड फेकत होता.
कश्चिद्दावानलालीढ खर्जूरद्रुमसन्निभम्
कोणी तरी जणू दावानळाने चाटलेला, खजूराच्या झाडासारखा दिसत होता.
मौलिजैरभ्रसंघर्षं कुर्वन्दीर्घकृशोदरः
लांब आणि सडपातळ पोटाचा, केसांच्या जटा आकाशात उंचावून ढग एकमेकांवर आपटत होता.
कृपाणपाणिर्भग्नास्यो वामहस्तकपालधृत्
हातात तलवार धरलेला, तोंड तुटलेलं, डाव्या हातात कवटी पकडलेला.
विशाल सालमादाय कुर्वन्किल किलारवम्
मोठं सालाचं झाड उचलून, तो भीषण गर्जना करत होता.