सांप्रतं नेक्ष्यते सोपि भृंगारुर्मणिमंडितः
आता तो रत्नांनी सजलेला भृंगही दिसत नाही.
क्व दाक्षिणात्यं तत्कांस्यं गौडी ताम्रघटी क्व सा
तो दक्षिणेकडील कांस्य कुठे, ती गौड देशातील तांब्याची घागर कुठे, आणि ती कुठे?
क्व सा पर्वतदेशीया चंद्रकांतशिलोद्भवा
ती पर्वतावर राहणारी, चंद्रकांत मण्यापासून जन्मलेली कुठे आहे?
किं बहूक्तेन कुलजे तुभ्यं कुप्याम्यहं वृथा
अजून काय सांगू? कुलवती, मी तुझ्यावर व्यर्थ रागावतो आहे.
अनपत्योस्मि तेनाहं दुष्टेन कुलदूषिणा
त्या दुष्ट, कुलाचा नाश करणाऱ्यामुळे मी अपत्यहीन झालो आहे.
अपुत्रत्वं वरं नृणां कुपुत्रात्कुलपांसनात् 4.1.13.
माणसांसाठी वाईट पुत्रामुळे कुलाला कलंक लागण्यापेक्षा अपत्य नसणेच बरे.
स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा तस्मिन्नेवाह्निकस्यचित्
स्नान करून आणि नित्यकर्मे करून, त्याच दिवशी,
श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च
तो तो सगळा प्रसंग ऐकून, आपला भूतकाळ दोष देत,
चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम्
तो खोल विचारात पडला—'कुठे जाऊ, काय करू?'
देशांतरे ह्यस्ति धनः सद्विद्यः सुखमेधते
इतर देशात धन, खरी विद्या आणि सुख मिळते.
यायजूके कुले जन्म क्वक्व मे व्यसनं तथा
याज्ञिक कुटुंबात जन्म कुठे, आणि माझे हे दुर्दैव कुठे?
भिक्षितुं नाधिगच्छामि न मे परिचितः क्वचित्
मला भिक्षा मागता येत नाही; माझी कुठेच ओळख नाही.
सदाभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मृष्टभोजनम्
सूर्य उगवला की माझ्या आईने मला नेहमी स्वच्छ शिजवलेले जेवण दिले.
इति चिंतयतस्तस्य भानुरस्ताचलं गतः
तो असे विचार करत असताना सूर्य पर्वतामागे मावळला.
महोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्
मोठे नैवेद्य घेऊन तो शहराबाहेर गेला.
पक्वान्नगंधमाघ्राय क्षुधितः स तमन्वगात् 4.1.13.
शिजवलेल्या अन्नाचा सुवास घेत, भुकेला असताना तो त्याच्या मागे गेला.
पलायमानो निहतः क्षणात्पंचत्वमागतः
पळताना तो मारला गेला आणि क्षणात मृत्यू पावला.
कुलाचारप्रतीपोयं पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः 4.1.13.
हा घरातील चालीरीतींना विरोध करतो आणि आईवडिलांच्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करतो.
कलिंगराजोभविताऽधुनाविधुतकल्मषः 4.1.13.
कलींगाचा राजा आता सर्व पापांपासून मुक्त होईल.
स्वार्थदीपदशोद्योत लिंगमौलि तमोहरः 4.1.13.
स्वार्थाचा प्रकाश असलेला लिंगाचा शिरोमणी अंधार दूर करतो.
तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् 4.1.13.
त्याने इतका कठोर तप केला की त्याच्या अंगावर फक्त कातडी आणि हाडेच उरली.
क्रूरदृग्वीक्षते यावत्पुनःपुनरिदं वदन् 4.1.13.
तो रागाने पुन्हा पुन्हा हे बोलत कठोर नजरेने पाहतो.
देवेन दत्ता ये तुभ्यं वराः संतु तथैव ते 4.1.13.
देवाने तुला दिलेले वर तसेच कायम राहतील.
पुर्यां यक्षेश्वराणां ते स्वरूपमिति वर्णितम्
या नगरीत यक्षेश्वरांचे हेच खरे रूप सांगितले आहे.
रम्यं मधुवनं प्राप यमुनायास्तटे महत
तो यमुनाच्या मोठ्या काठी रम्य अशा मधुवनात पोहोचला.
आद्यं भगवतः स्थानं तत्पुण्यं हरिमेधसः
तेच भगवान हरिचे पवित्र आणि आद्य स्थान आहे.
जपन्स वासुदेवाख्यं परंब्रह्म निरामयम्
तो वासुदेवाचे, त्या सर्वश्रेष्ठ आणि निर्मळ ब्रह्माचे नाव जपत होता.
हरिर्हरित्सु सर्वासु हरिर्हरिमरीचिषु
हरी देवांमध्ये आहे, सर्व प्राण्यांमध्ये आहे आणि हरिच्या किरणांमध्येही आहे.
जले शालूरकूर्मादि रूपेण भगवान्हरिः
पाण्यात भगवंत हरी शालूर मासा, कासव आणि इतर रूपे घेतो.
अनंतरूपः पाताले गगनेऽनंतसंज्ञकः
पाताळात तो अगणित रूपांनी आहे आणि आकाशात त्याला अनंत म्हणतात.