यदा यदैव तां पृच्छेदयेगुणनिधिः सुतः
जेव्हा जेव्हा तो गुणी मुलगा तिला विचारतो,
तदा तदेति सा ब्रूयादिदानीं स बहिर्गतः
तेव्हा ती म्हणते, 'तो आत्ता बाहेर गेला आहे.'
अधीत्याध्ययनार्थं स द्वित्रैर्मित्रैः समं ययौ
अभ्यासासाठी तो दोन-तीन मित्रांसोबत गेला.
न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः
तो दीक्षित त्याच्या वर्तनाची किंवा कृतीची काहीच माहिती ठेवत नाही.
गृह्योक्तेन विधानेन पाणिग्राहमकारयत्
गृहस्थधर्मानुसार त्याने तिचा हात धरून विवाह केला.
शास्ति स्नेहार्द्रहृदया क्रोधनस्ते पितेत्यलम् 4.1.13.
मुला, राग पुरे कर, असे प्रेमळ मनाने ती तुला समजावते.
आच्छादयामि ते नित्यं पितुरग्रे कुचेष्टितम्
मी नेहमी तुझ्या वडिलांसमोर तुझे वाईट वागणे लपवते.
ब्राह्मणानां धनं पुत्र सद्विद्या साधुसंगमः
ब्राह्मणांसाठी खरी संपत्ती म्हणजे चांगले ज्ञान आणि सज्जनांची संगत.
इति रूढिमिह प्राप्तास्तव पूर्वपितामहाः
अशा प्रकारे तुझे पूर्वज येथे कीर्तीला पोहोचले.
सद्विद्या सुमनो धेहि ब्राह्मणाचारमाचर
सत्यज्ञान जप, मन शुद्ध ठेव आणि ब्राह्मणाचे आचरण पाळ.
ऊनविंशतिकोऽसि त्वमेषा षोडशवार्षिकी
तू अजून एकोणीस वर्षांचा नाहीस, आणि ती सोळा वर्षांची आहे.
एतां संवृणु सद्वृत्तां पितृभक्तियुता भव
ही सद्गुणी स्त्री स्वीकार आणि वडिलांप्रती भक्ती ठेव.
ततोऽपत्रपसे किं न त्यज दुर्वृत्ततां शिशो
मुला, तुला लाज का वाटत नाही? वाईट वागणूक सोड.
तेभ्योपि न बिभेषि त्वं शुद्धोस्युभय वंशतः
तुला त्यांचाही भीती नाही; तू दोन्ही कुळांतून शुद्ध आहेस.
गृहेपि शिष्यान्पश्यैतान्पितुस्ते विनयोचितान्
घरातसुद्धा, वडिलांचे हे शिस्तबद्ध शिष्य पाह.
श्रद्धां विहाय ते ताते वृत्तिलोपं करिष्यति 4.1.13.
तू श्रद्धा सोडलीस तर तुझ्या वडिलांची उपजीविका धोक्यात येईल.
अनंतरं हसिष्यंति युक्तं दीक्षिततास्त्विति
लवकरच ते म्हणतील, 'हीच त्याची दीक्षा आहे,' आणि हसतील.
मातुश्चरित्रं तनयो धत्ते दुर्भाषणैरिति
मुलगा कठोर बोलण्याने आईचेच वर्तन दाखवतो.
तदंघ्रिलीनमनसो मम साक्षी महेश्वरः
माझे मन ज्याचे पायाशी लीन आहे, त्या महेश्वरच माझा साक्षी आहे.
अहो बलीयान्सविधिर्येन जाता भवानिति
काय भाग्य बलवान आहे, ज्यामुळे तू जन्मास आलास!
न तत्याज च तद्धर्मं दुर्बोधो व्यसनी यतः
तो कितीही संकटात असला, तरी तो धर्म सोडला नाही.
सपारदारैर्व्यसनैरेभिः कोत्र न खंडितः
इतरांच्या स्त्रियांसंबंधीच्या या दु:खांमुळे येथे कोण बाधित झाला नाही?
अर्पयेद्द्यूतकाराणां सकुप्यं वसनादिकम्
तो जुगाऱ्यांना कपडे आणि इतर वस्तू, भांडीसुद्धा देत असे.
स्वपंत्यास्त्वेकदाऽऽदाय दुरोदरिकरेऽर्पयत्
एकदा त्याने झोपायचं गादं उचलून दरवानाला दिलं.
दीक्षितेन परिज्ञाता दैवाद्द्यूतकृतः करे पृष्टस्तेनाथ निर्बंधादसकृत्प्रत्युवाच किम्
दिक्षिताने नशिबाने जुगाऱ्याचं कृत्य ओळखून, त्याच्या हातात पाहून, वारंवार आग्रहाने विचारलं, 'हे काय आहे?'
ममाक्षिपसि विप्रोच्चैः किं मया चौर्य कर्मणा 4.1.13.
तू मला एवढ्या मोठ्याने का दोष देतोस, ब्राह्मण? मी चोरी केली आहे का?
मम मातुर्हि पूर्वे द्युर्जित्वानीतो हि शाटकः
माझ्या आईने आणलेला शाल पूर्वी जुगारात जिंकलेला होता.
अन्येषां द्यूतकर्तृणां भूरि तेनार्पितं वसु
त्याने इतर जुगाऱ्यांना खूप धन दिलं होतं.
भाजनानि विचित्राणि कांस्य ताम्रमयानि च
कांस्य आणि तांब्याची वेगवेगळी भांडीही होती.
न तेन सदृशः कश्चिदाक्षिको भूमिमंडले
पृथ्वीवर त्याच्यासारखा दुसरा कुठलाही जुगारी नव्हता.