दिगंगनाः प्रार्थयंति यत्प्रयागानिलानपि
दिशांच्या अप्सरा देखील प्रयागाच्या वाऱ्याची इच्छा करतात.
अश्वमेधादियागाश्च प्रयागस्य रजः पुनः
प्रयागातील धूळही अश्वमेधासारख्या मोठ्या यज्ञांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
मज्जागतानि पापानि बहुजन्मार्जितान्यपि 4.1.7.
हाडामध्ये गेलेली, अनेक जन्मांत मिळवलेली पापंही,
धर्मतीर्थमिदं सम्यगर्थतीर्थमिदं परम्
हेच धर्माचं पवित्र तीर्थ आहे, हेच अर्थाचं श्रेष्ठ तीर्थ आहे.
ब्रह्महत्यादि पापानि तावद्गर्जंति देहिषु
ब्रह्महत्येसारखी पापं जिवांत गडगडत राहतात.
तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यंति सूरयः
सज्जन लोक नेहमी विष्णूचं परम स्थान पाहतात.
सरस्वती रजो रूपा तमोरूपा कलिंदजा
सरस्वती ही रजोगुण स्वरूप आहे, आणि कलि, जो अपवित्रतेतून जन्मला, तो तमोगुणाचा आहे.
इयं वेणीहि निःश्रेणी ब्रह्मणो वर्त्मयास्यतः
ही वेण्या असलेली शिडी म्हणजे ब्रह्माचा मार्ग आहे, जो पसरलेला आहे.
काशीति काचिदबला भुवनेषु रूढा लोलार्क केशवविलोलविलोचना
जगांत एक अशक्त स्त्री आहे, जिने आपली जागा मिळवली आहे, तिच्या डोळ्यांत खेळत्या सूर्यामुळे आणि केशवामुळे अस्वस्थता आहे.
अगस्तिरुवाच तीर्थराजप्रयागस्य तीर्थैः संसेवितस्य च
अगस्त्य म्हणाले: तीर्थराज प्रयाग, जो अनेक तीर्थांनी सेविला जातो,
पापिनां यानि पापानि प्रसह्य क्षालितान्यहो
पापी लोकांची पापं इथे जबरदस्तीनं धुतली जातात, अहो!
प्रयागस्य गुणान्ज्ञात्वा शिवशर्मा द्विजः सुधीः
प्रयागचे गुण जाणून, शिवशर्मा नावाचा बुद्धिमान ब्राह्मण,
प्रवेश एव संवीक्ष्य स देहलिविनायकम् 4.1.7.
तो आत गेल्यावर देहलीचा स्वामी पाहिला.
निवेद्यमोदकान्पंच वंचयंतं निजं जनम्
त्याने पाच मोदक अर्पण केले, आणि आपल्या लोकांना फसवले.
आगत्य दृष्ट्वा मणिकर्णिकायामुदग्वहां स्वर्गतरंगिणीं सः
तो मणिकर्णिकेला पोहोचून, तिथे उदगवाहा ही स्वर्गासारखी वाहणारी नदी पाहिली.
सचैलमाप्लुत्य जलेऽमलेऽमलेऽविलंबमालंबित शुद्धबुद्धिः
कपडे घालून, तो निर्मळ पाण्यात बुडाला, थोडा वेळ थांबला, आणि त्याचं मन शुद्ध झालं.
विधाय च द्राक्स हि पंचतीर्थिकां विश्वेशमाराध्य ततो यथास्वम्
पंचतीर्थाचं स्नान करून, विश्वेश्वराची पूजा केली आणि मग आपल्या पद्धतीने पुढे गेला.
न स्वः पुरी सा त्वनया पुरासमं समंजसापि प्रतिसाम्यमावहेत
ती नगरी स्वर्ग नाही; जरी स्वर्ग असली, तरी हिच्या बरोबरीची होऊ शकत नाही, कधीच तिच्या तोडीची नाही.
पयोपि यत्रत्यमचिंत्यवैभवं दिविस्थिता साधुसुधाप्यतोमुधा
इथलं पाणी इतकं अद्भुत आहे की, स्वर्गातील सज्जनांचं अमृतसुद्धा त्याचं गुणगान करतं.
अनामयाश्चिंतनया न येशितुर्जनामनाग्यत्र विना पिनाकिना
इथे जे लोक दुसऱ्यांच्या अधीन नाहीत, त्यांना ना आजार असतात ना चिंता, फक्त पिनाकधारीच्या कृपेपासून वंचित असलेल्यांना अपवाद.
न वर्ण्यते कैः किल काशिकेयं जंतोः स्थितस्यात्र यतोंतकाले
मृत्यूच्या वेळी जो इथे राहतो, त्याच्यासाठी ही काशी कुणीही वर्णन करू शकत नाही.
संसारिचिंतामणिरत्र यस्मात्तं तारकं सज्जनकर्णिकायाम्
इथे संसाराचा चिंतामणी आहे, आणि सज्जनांसाठी मणिकर्णिकेतून तारक मंत्र मिळतो.
मुक्तिलक्ष्मी महापीठ मणिस्तच्चरणाब्जयोः 4.1.7.
मुक्तीची लक्ष्मी जिथे वसते, त्या पवित्र आसनाचा रत्न त्या चरणकमळांवर तेजाळते.
जरायुजांडजोद्भिज्जाः स्वेदजाह्यत्र वासिनः
इथे गर्भातून, अंड्यातून, घामातून आणि अंकुरातून जन्म घेणारे सर्व प्राणी राहतात.
मम जन्म वृथाजातं दुर्वृत्तस्य जडात्मनः
माझं जन्म व्यर्थ गेलं, कारण मी मंदबुद्धी आणि वाईट वागणारा आहे.
पुनःपुनश्च तत्क्षेत्रमतिथीकृत्यनेत्रयोः
पुन्हा पुन्हा मी त्या क्षेत्राकडे पाहिलं, जणू माझ्या डोळ्यांसाठी ते पाहुणं झालं.
सप्तानां च पुरीणां हि धुरी णामवयाम्यहम्
सात नगरींचं ओझं मीच वाहिलं आहे.
तथापि न चतस्रोन्या मया दृग्गोचरीकृताः
तरीही, त्या सातपैकी चारही माझ्या नजरेस पडल्या नाहीत.
तीर्थयात्रां प्रतिदिनं कुर्वन्नूनं सवत्सरम्
दररोज एक वर्षभर तीर्थयात्रा केली तरी,
नाना प्रमाणैः प्रवणो निरगात्स तथाप्यहो
अनेक उपाय करून, मनापासून प्रयत्न केला तरी, त्याला ते साध्य झालं नाही—हाय!