अश्वत्थ सेवा न कृता त्यक्त्वा चार्कं त्रयोदशीम्
अश्वत्थ वृक्षाची सेवा केली नाही, आणि सूर्य सोडून तेराव्या दिवशी व्रत पाळले नाही.
शयनीयं न चोत्सृष्टं मृदुला च प्रतूलिका
शय्येचे त्याग केले नाही, आणि उशी अजूनही मऊच राहिली.
अजाश्वमहिषी मेषी दासी कृष्णाजिनं तिलाः
मेंढी, घोडी, म्हैस, शेळी, दासी, कृष्णमृगाची कातडी आणि तीळ यांचा दान दिले गेले नाही.
पादाभ्यंगं दीपदानं प्रपादानं विशेषतः 4.1.7.
पायांना तेल लावणे, दिवा देणे आणि विशेषतः पाय धुण्यासाठी पाणी अर्पण करणे केले गेले नाही.
नित्यश्राद्धं भूतबलिं तथाऽतिथि समर्चनम्
नित्य श्राद्ध, भूतांना नैवेद्य आणि अतिथींचे स्वागत केले गेले नाही.
न यमं यमदूतांश्च नयामीरपि यातनाः
मी कोणालाही यमाकडे, त्याच्या दूतांकडे किंवा त्यांच्या यातना कडे नेत नाही.
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि तथा नक्तव्रतानि च
कृच्छ्र, चांद्रायण आणि इतर तपश्चर्या तसेच उपवासाची व्रते पाळली गेली नाहीत.
गवाह्निकं च नोदत्तं कोकंडूतिर्न वै कृता
गायींची दररोज सेवा केली नाही, आणि पाण्याचा शिंपडण्याचा विधीही केला नाही.
नार्थिनः प्रार्थितैरर्थैः कृतार्था हि मया कृताः
माझ्याकडे मागणी करणाऱ्यांना मी त्यांच्या इच्छेप्रमाणे पूर्ण केले.
न वेदा न च शास्त्राणि नार्धो दारा न नो सुतः
ना वेद, ना शास्त्रे, ना अर्धी पत्नी, ना मुलगा — हे काहीच माझे नाही.
शिवशर्मेति संचिंत्य बुद्धिं संधाय सर्वतः
शिवशांती मिळवावी असे ठरवून मी सर्व प्रकारे मनाशी ठाम निर्धार केला.
यावत्स्वस्थोस्ति मे देहो यावन्नेंद्रियविक्लवः
जोपर्यंत माझे शरीर स्वस्थ आहे आणि इंद्रिये दुर्बल नाहीत,
दिनानि पंचपाण्येवमतिवाह्य गृहो द्विजः
पाच दिवस ब्राह्मणाने घरात असेच दिवस घालवावेत.
उपोष्य रजनीमेकां प्रातः श्राद्धं विधाय च 4.1.7.
एक रात्र उपवास करून सकाळी श्राद्ध केले पाहिजे.
इति निश्चित्य निर्वाणपदनिःश्रेणिकां पराम्
अशी ठाम निश्चय करून तो मोक्षापर्यंत नेणारी श्रेष्ठ वाट मिळवतो.
अथ पंथानमाक्रम्य कियंतमपि स द्विजः
मग मार्गाला लागून, तो ब्राह्मण जिथपर्यंत जाऊ शकतो तिथपर्यंत पुढे जातो.
भुवि तीर्थान्यनेकानि लोलमायुश्चलं मनः
या पृथ्वीवर असंख्य तीर्थस्थळं आहेत, पण माणसाचं आयुष्य चंचल आहे आणि मनही स्थिर राहत नाही.
अयोध्यां च पुरीं गत्वा सरयूमवगाह्य च
अयोध्या नगरीत जाऊन, सरयू नदीत स्नान केलं,
पंचरात्रमुषित्वा तु ब्राह्मणान्परिभोज्य च
तेथे पाच रात्र राहून, ब्राह्मणांना जेवू घातलं,
सिताऽसिते सरिच्छ्रेष्ठे यत्रास्तां सुरदुर्लभे
जिथे शुभ्र आणि काळ्या अशा दोन्ही श्रेष्ठ नद्या आहेत, ज्या देवांनाही सहज मिळत नाहीत,
क्षेत्रं प्रजापतेः पुण्यं सर्वेषामेव दुर्लभम्
तेथे प्रजापतीचं पवित्र क्षेत्र आहे, जे सर्वांसाठीच दुर्लभ आहे.
दमयंतीं कलिं कालं कलिंदतनयां शुभाम्
दमयंती, कलि, काळ आणि कलिंदाचा पवित्र कन्या,
प्रकृष्टं सर्वयागेभ्यः प्रयागमिति गीयते
सर्व यज्ञांमध्ये श्रेष्ठ म्हणून ज्याचं गाणं केलं जातं, ते म्हणजे प्रयाग.
यत्र स्थितः स्वयं साक्षाच्छूलटंको महेश्वरः 4.1.7.
तेथे स्वतः त्रिशूलधारी महेश्वर प्रत्यक्ष उभा आहे.
तत्राऽक्षय्यवटोऽप्यस्ति सप्तपातालमूलवान्
तेथेच अक्षय वटवृक्ष आहे, ज्याच्या मुळांपर्यंत सात पाताळं पोहोचतात.
हिरण्यगर्भो विज्ञेयः स साक्षाद्वटरूपधृक्
तोच वटवृक्षरूपात प्रकट झालेला हिरण्यगर्भ म्हणून ओळखावा.
यत्र लक्ष्मीपतिः साक्षाद्वैकुंठादेत्य मानवान्
तेथे लक्ष्मीपती स्वतः वैकुंठातून येऊन माणसांना कृपा करतो.
श्रुतिभिः परिपठ्येते सिताऽसित सरिद्वरे
शुभ्र आणि काळ्या या श्रेष्ठ नद्यांचं वेदांतही स्तुती केली आहे.
शिवलोकाद्ब्रह्मलोकादुमालोकवरात्पुनः तपोजनमहर्भ्यश्च सर्वे स्वर्लोकवासिनः
शिवलोक, ब्रह्मलोक, उमा देवीचं श्रेष्ठ स्थान, तपोलोक, जनलोक, महर्लोक आणि स्वर्गातील सर्व रहिवासी,
अचला हिमवन्मुख्याः कल्पवृक्षादयो नगाः
स्थिर पर्वतांमध्ये हिमवान प्रमुख आहे, तसेच कल्पवृक्ष आणि इतर महान पर्वत,