कार्तिके मौननियमे घंटां चारु प्रदापयेत 4.1.4.
कार्तिकातील मौनव्रतात तिने सुंदर घंटा द्यावी.
भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका
भूमीवर झोपण्याच्या व्रतात मऊ गादी आणि उशी असलेली शय्या द्यावी.
धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः
धान्य दान केल्यावर ते धान्य म्हणजे तांदूळच मानले जाते.
एकतः सर्वदानानि दीपदानं तथैकतः
एका बाजूला सर्व दानं आणि दुसऱ्या बाजूला दिव्याचं दान असतं.
किंचिदभ्युदिते सूर्ये माघस्नानं समाचरेत्
सूर्य नुकताच उगवल्यावर माघस्नान करावं.
पक्वान्नैर्भो जयेद्विप्रान्यतिनोपि तपस्विनः
शिजवलेलं अन्न देऊन माणूस विद्वान आणि कठोर व्रती ब्राह्मणांनाही मागे टाकतो.
घृतपक्वैः समीरचैः शुचिकर्पूरवासितैः
तुपात शिजवलेलं, सुगंधी व शुद्ध कर्पूराचा वास असलेलं अन्न द्यावं.
शुष्केंधनानां भारांश्च दद्याच्छीतापनुत्तये
थंडी दूर करण्यासाठी सुके इंधनाचे गठ्ठे द्यावेत.
मंजिष्ठा रक्तवासांसि तथा तूलवतीं पटीम्
मंजिष्ठा रंगाचे लाल वस्त्रं आणि कापूस भरलेली चादर द्यावी.
कंबलानि विचित्राणि निर्वातानि गृहाणि च
रंगीत कम्बळं आणि वारा न शिरणारी घरं द्यावीत.
घृतकंबलपूजाभिर्महास्नानपुरःसरम् 4.1.4.
महास्नानानंतर तुपाने आणि कम्बळांनी पूजा करावी.
इदं पातिव्रतं तेजो ब्रह्मतेजो भवान्परम् 4.1.4.
हेच पातिव्रत्याचं तेज आहे, तुझं तेज म्हणजेच श्रेष्ठ ब्रह्मतेज आहे.
साधयिष्यामि वः कार्यं विसर्ज्येति दिवौकसः 4.1.4.
मी तुमचं काम पूर्ण करीन, असं म्हणून देव निघून गेले.
वेदव्यास उवाच इमं पतिव्रताध्यायं श्रुत्वा स्त्रीपुरुषोपिवा
वेदव्यास म्हणाले: हे पातिव्रत्याचं अध्याय ऐकल्यावर, स्त्री असो वा पुरुष—
अगस्तिरुवाच तस्य पुत्रो महातेजाः शिवशर्मेति विश्रुतः
अगस्त्य म्हणाले: त्याचा मुलगा, शिवशर्मा म्हणून प्रसिद्ध, फार तेजस्वी होता.
अधीत्यवेदान्विधिवदर्थं विज्ञाय तत्त्वतः।. पठित्वा धर्मशास्त्राणि पुराणान्यधिगम्य च
त्याने वेद नीट शिकून, त्यांचा अर्थ समजून घेतला. धर्मशास्त्रं वाचली आणि पुराणं आत्मसात केली.
अंगान्यभ्यस्य तर्कांश्च परिलोड्य समंततः
त्याने वेदाचे अंग आणि तर्कशास्त्र शिकून, त्यांचा सर्व बाजूंनी अभ्यास केला.
आयुर्वेदं विचार्यापि नाट्यवेदे कृतश्रमः
आयुर्वेदाचा विचार करून, त्याने नाट्यवेदातही मेहनत घेतली.
कलासु च कृताभ्यासो मन्त्रशास्त्रविचक्षणः
त्याने कलांचा सराव केला आणि मंत्रशास्त्रात पारंगत झाला.
अर्थानुपार्ज्य धर्मेण भुक्त्वा भोगान्यदृच्छया
त्याने धर्माने संपत्ती मिळवली आणि जशी संधी मिळाली तशी सुखं उपभोगली.
यौवनं गत्वरं ज्ञात्वा जरां दृष्ट्वाश्रितां श्रुतिम्
यौवन किती क्षणभंगुर असतं हे ओळखून, आणि वार्धक्य जवळ येताना पाहून, मी शास्त्रांवर आधार ठेवला.
पठतो मे गतः कालस्तथोपार्जयतो धनम्
मी वाचन करत असताना काळ निघून गेला; तसंच, धन मिळवताना ही वेळ निघून गेली.
न मया तोषितो विष्णुः सर्वपापहरो हरिः
सर्व पापे दूर करणारा, विष्णू, हरि मी समाधानी केला नाही.
तमस्तोमहरः सूर्यो नार्चि तो वै मया क्वचित् 4.1.7.
अंधाराचा समूह दूर करणाऱ्या सूर्याची मी कधीच पूजा केली नाही.
न प्रीणिता मया देवा यज्ञैः सर्वैः समृद्धिदाः
समृद्धी देणाऱ्या सर्व यज्ञांनी मी देवांना प्रसन्न केलं नाही.
न मया तर्पिता विप्रा मृष्टान्नैर्मधुरै रसैः
स्वयंपाक केलेल्या स्वादिष्ट जेवणाने आणि गोड पदार्थांनी मी ब्राह्मणांना तृप्त केलं नाही.
बहुपुष्पफलोपेताः सुच्छायाः स्निग्धपल्लवाः
अनेक फुलांनी आणि फळांनी भरलेली, छान सावली असलेली, कोवळ्या पानांची झाडं मी अर्पण केली नाहीत.
दुकूलैः स्वानुकूलैश्च चोलैः प्रत्यंगभूषणैः
मऊ आणि योग्य वस्त्रं, तसेच अंगासाठी दागिने मी दिले नाहीत.
द्विजाय नोर्वरा दत्ता यमलोकनिवारिणी
यमलोक टाळणारी गाय मी कधीच द्विजाला दिली नाही.
नालंकृता सवत्सा गौः पात्राय प्रतिपादिता
सुशोभित वासरासह गाय मी योग्य पात्राला दिली नाही.