यज्ञार्थं च विवाहार्थं व्रतार्थं ब्राह्मणाय वै
यज्ञासाठी, विवाहासाठी, व्रतासाठी किंवा ब्राह्मणाला—
आरोग्यशालां यः कुर्याद्वैद्यपोषणतत्परः
जो आरोग्यशाळा बांधतो आणि वैद्यांची काळजी घेतो—
मुक्ती कुर्वंति तीर्थानि ये च दुष्टावरोधतः
आणि जे लोक जीर्ण किंवा अडथळा आलेली तीर्थस्थळे पुन्हा उभारतात—
विष्णोर्वाममवाशंभोर्ब्राह्मणा एव सुप्रियाः
फक्त ब्राह्मणच विष्णूच्या आणि शंकराच्या डाव्या बाजूला सर्वात प्रिय असतात.
ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधाकृतम्
ब्राह्मण आणि गायी हे एकाच कुटुंबाचे दोन भाग आहेत.
ब्राह्मणा जंगमं तीर्थं निर्मितं सार्वभौमिकम्
ब्राह्मण हे सर्व लोकांसाठी फिरणारे तीर्थस्थान आहेत.
गावः पवित्रमतुलं गावो मंगलमुत्तमम्
गायी अतिशय पवित्र आहेत, त्यांना तोड नाही; गायी हे सर्वात मोठे मंगल आहेत.
शृंगाग्रे सर्वतीर्थानि खुराग्रे सर्व पर्वताः
गायींच्या शिंगाच्या टोकावर सर्व तीर्थे आहेत आणि त्यांच्या खुरांच्या टोकावर सर्व पर्वत आहेत.
दीयमानां च गां दृष्ट्वा नृत्यंति प्रपितामहाः
गायी दान करताना पाहून पूर्वज आनंदाने नाचू लागतात.
रोरूयंते च पापानि दारिद्र्यं व्याधिभिः सह 4.1.2.
पापे ओरडू लागतात आणि दारिद्र्य आजारांसह दूर पळते.
गवां स्तुत्वा नमस्कृत्य कृत्वा चैव प्र दक्षिणाम्
गायींची स्तुती करून, त्यांना वंदन करून आणि त्यांची प्रदक्षिणा घालून—
या लक्ष्मीः सवर्भूतानां या देवेषु व्यवस्थिता
सर्व जीवांत जी लक्ष्मी आहे, देवांमध्ये जी स्थिर आहे—
विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा चैव विभावसोः
विष्णूच्या छातीवरील लक्ष्मी आणि अग्निची स्वाहा—
गोमयं यमुना साक्षाद्गोमूत्रं नर्मदा शुभा
गोमय म्हणजे प्रत्यक्ष यमुना आणि गोमूत्र म्हणजे शुभ नर्मदा.
गवामंगेषु तिष्ठंति भुवनानि चतुर्दश
गायीच्या अंगात चौदा लोकांचा वास आहे.
इति मंत्रं समुच्चार्य धेनूर्वाधेनुमेव वा
हा मंत्र जरी गाय किंवा वासरावर उच्चारला,
मया च विष्णुना सार्धं शिवेन च महर्षिभिः । विचार्य गोगुणान्नित्यं प्रार्थनेति विधीयते
मी, विष्णू, शंकर आणि महर्षी यांनी गायीचे गुण विचारात घेऊन नेहमी ही प्रार्थना करावी असे सांगितले आहे.
गावो मे पुरतः संतु गावो मे संतु पृष्ठतः
माझ्या पुढे गायी असाव्यात, माझ्या मागेही गायी असाव्यात.
नीराजयति योंगानि गवां पुच्छेन भाग्यवान्
जो गायीच्या शेपटीने अंगावर आरती करतो, तो खरोखर भाग्यवान असतो.
गोभिर्विप्रश्च वेदैश्च सतीभिः सत्यवादिभिः 4.1.2.
गायी, ब्राह्मण, वेद, सती स्त्रिया आणि सत्य बोलणारे यांच्या संगतीत,
मम लोकात्परोलोको वैकुंठ इति गीयते
माझ्या जगापलीकडचे जे लोक आहे त्याला वैकुंठ असे म्हणतात.
शिवलोकस्तदुपरि गोलो कस्तत्समीपतः
त्याच्या वर शंकराचे लोक आहे आणि त्याच्या जवळ गोळोक आहे.
गवां शुश्रूरूषकाये च गोप्रदाये च मानवाः
जे लोक गायींची सेवा करतात, आजारींची काळजी घेतात आणि गायी दान करतात,
यत्र क्षीरवहा नद्यो यत्र पायस कर्दमाः
जिथे दूध वाहणाऱ्या नद्या आहेत आणि जिथे दही आणि साय यांचा चिखल आहे,
श्रुतिस्मृतिपुराणज्ञा ब्राह्मणाः परिकीर्तिताः
जे ब्राह्मण वेद, स्मृती आणि पुराणे जाणतात, ते प्रसिद्ध आहेत.
श्रुतिस्मृती तु नेत्रे द्वे पुराणं हृदयं स्मृतम् पुराणहीनाद्धृच्छून्यात्काणांधावपि तौ वरौ
वेद आणि स्मृती ही दोन डोळे आहेत, पुराण हे हृदय आहे असं मानतात. एक डोळा नसला किंवा आंधळेपण असलं तरी ते दोन्ही उत्तम आहेत, पण पुराण नसल्यास हृदय रिकामं राहातं.
तद्बाह्मणाय गोर्देया सर्वत्र सुखमिच्छता
म्हणून जो कोणी सर्वत्र सुख हवे असेल त्याने ब्राह्मणाला गाय द्यावी.
यस्य धर्मेऽस्ति जिज्ञासा यस्य पापाद्भयं महत्
ज्याला धर्म जाणून घ्यायची इच्छा आहे आणि ज्याला पापाची मोठी भीती वाटते,
चतुर्दशसु विद्यासु पुराणं दीप उत्तमः 4.1.2.
चौदा विद्यांमध्ये पुराण हे सर्वोत्तम दीप आहे.
उत्फुल्लपद्मनयना निर्मिताः सुकृतार्थिनः 4.1.2.
ज्यांच्या डोळ्यांची कमळासारखी फुले उमललेली आहेत, ते पुण्य मिळवू इच्छिणाऱ्यांसाठी निर्माण झाले आहेत.