कावेरीगौतमीजंघां चोलचोलां शुकावृताम् 4.1.2.
कावेरी आणि गौतमी या पायांसारख्या, चोलाच्या वस्त्रांनी आणि पोपटांनी सुशोभित.
सुकोमलमहाराष्ट्रीवाग्विलासमनोहराम्
मऊ आणि मोहक, महाराष्ट्राच्या गोड वाणीने मनमोहक.
सुदक्षदक्षिणामाशामाशानाथः प्रतस्थिवान्
दक्षिण दिशेचा स्वामी सुदक्ष तिकडे निघाला.
न शेकुरग्रतो गंतुं ततोऽनूरुर्व्यजिज्ञपत्
ते पुढे जाऊ शकले नाहीत, म्हणून अनूरूने हे सांगितले.
अनूरुरुवाच भानो मानोन्नतो विन्ध्यो निद्ध्यय गगनं स्थितः
अनूरू म्हणाला — 'भानू, अभिमानी विंध्य पर्वत आकाश अडवून उभा आहे.'
अन्रूरुवाक्यमाकर्ण्य सविता हृद्यचिन्तयत्
अनूरूचे शब्द ऐकून सूर्याने मनात विचार केला.
व्यास उवाच सूरः शूरोपि किं कुर्यात्प्रांतरे वर्त्मनिस्थितः
व्यास म्हणतो — 'आपल्या मार्गावर थांबवला गेला तर सूर्यसुद्धा काय करणार?'
गृह्यत्राप्रत्यूष्टेः क्षणं नावतिष्ठति
प्रभात गेल्यावर सूर्य एक क्षणही थांबत नाही.
योजनानां सहस्रे द्वे द्वे शते द्वे च योजने
दोन हजार, दोनशे दोन योजन एवढे अंतर आहे.
गते बहुतिथेकाले प्राच्यौदीच्यां भृशार्दिताः
खूप वेळ गेला तशी पूर्व व उत्तर दिशेतील लोक फार त्रस्त झाले.
पाश्चात्या दक्षिणात्याश्च निद्रामुद्रितलोचनाः 4.1.2.
पश्चिम आणि दक्षिण दिशेतील लोकांची डोळे झोपेत मिटली होती.
अहोनाहस्कराभावान्निशानैवाऽनिशाकरात्
दिवसा सूर्य नव्हता, आणि रात्री चंद्र नव्हता,
ब्रह्मांडं किमकांडे वै लयमेष्यति तत्कथम्
मग विभागांशिवाय हे ब्रह्मांड कसे नष्ट होईल?
स्वाहास्वधावषट्कारवर्जिते जगतीतले
स्वाहा, स्वधा आणि वषट या अर्पणांशिवाय पृथ्वीवर
सूर्योदयात्प्रवर्तंते यज्ञाद्याः सकलाः क्रियाः
सूर्योदय झाल्यावरच यज्ञादी सर्व विधी सुरू होतात.
चित्रगुप्तादयः सर्वे कालं जानंति सूर्यतः
चित्रगुप्त आणि इतर सर्वजण सूर्यामुळेच काळ ओळखतात.
तत्सूर्यस्य गतिस्तंभात्स्तंभितं भुवनत्रयम्
सूर्याचा मार्ग थांबल्यामुळे तिन्ही लोक अडकून गेले.
एकतस्तिमिरान्नैशादेकतस्तु दिवातपात्
एका बाजूला अंधारामुळे रात्र होती, दुसऱ्या बाजूला दिवसा उन्हाचा तडाखा.
इति व्याकुलिते लोके सुरासुरनरोरगे
अशा प्रकारे देव, दैत्य, माणसे आणि नाग सगळेच जग अस्वस्थ झाले.
ततः सर्वे समालोक्य ब्रह्माणं शरणं ययुः
मग हे पाहून सर्वजण ब्रह्मदेवाच्या आश्रयाला गेले.
नमो हिरण्यरूपाय ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणे 4.1.2.
हिरण्यासारख्या रूप असलेल्या, ब्रह्मस्वरूप ब्रह्माला मी नमस्कार करतो.
यन्न देवा विजानंति मनो यत्रापि कुंठितम्
ज्याला देवताही समजू शकत नाहीत, जिथे मनही थांबून जाते—
योगिनो यं हृदाकाशे प्रणिधानेन निश्चलाः
ज्याला योगी आपल्या हृदयातील आकाशात एकाग्रतेने, स्थिर मनाने पाहतात—
कालात्पराय कालाय स्वेच्छयापुरुषाय च
कालापलीकडील, स्वतःच्या इच्छेने वागणाऱ्या, आणि काळ असलेल्या त्या पुरुषाला नमस्कार.
विष्णवे सत्त्वरूपाय रजोरूपाय वेधसे
सत्त्वगुणाचा स्वरूप असलेल्या विष्णूला, आणि रजोगुणी सृष्टीकर्त्याला नमस्कार.
नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहंकृतये नमः
बुद्धीचे स्वरूप असलेल्या, आणि त्रिविध अहंकार निर्माण करणाऱ्याला मी नमस्कार करतो.
नमो ब्रह्मांडरूपाय तदंतर्वर्तिने नमः
ब्रह्मांडाच्या रूपात असलेल्या आणि त्यातच वास करणाऱ्या तुला नमस्कार.
अनित्यनित्यरूपाय सदसत्पतये नमः
क्षणिक आणि शाश्वत अशा रूप असलेल्या, सत्य-असत्याचा अधिपती असलेल्या तुला नमस्कार.
तव निःश्वसितं वेदास्तव स्वे दोखिलं जगत्
वेद हे तुझ्या श्वासातून आले; हे सर्व जगही तुझंच आहे.
नाभ्या आसीदंतरिक्षं लोमानि च वनस्पतिः 4.1.2.
तुझ्या नाभीतून आकाश निर्माण झालं; तुझ्या केसांमधून वनस्पती आणि झाडं उत्पन्न झाली.