एकः प्रकार उत्पन्नो हृदयेऽस्य मुनीश्वराः
मुनिश्रेष्ठांनो, त्याच्या मनात एक उपाय सुचला.
नेत्रं मे पद्मसदृशे पद्मार्थे त्वर्पयाम्यहम्
माझे डोळे कमळासारखे आहेत, म्हणून मी कमळाऐवजी माझे डोळे अर्पण करतो.
नेत्रमध्यात्तदुत्पाट्य महादेवस्तु पूजितः
मग त्याने डोळ्याचा मध्यभाग काढून, महादेवाची पूजा केली.
राज्यं दत्तं त्रिलोक्यास्ते भव त्वं लोकपालकः
तीनही लोकांचे राज्य दिले गेले; आता तू लोकांचा रक्षक हो.
अन्यं वरय भद्रं ते वरं यन्मनसेप्सितम्
आता दुसरा वर माग, शुभेच्छा असो, तुझ्या मनात जे हवे ते माग.
मद्भक्तिं तु समालंब्य ये द्विषंति जनार्दनम्
जे माझ्या भक्तीवर आधार ठेवून जनार्दनाशी वैर धरतात—
विष्णुरुवाच त्रैलोक्यरक्षाकरणं ममादिष्टं महेश्वर
विष्णू म्हणाले: 'महेश्वरा, तू मला तीनही लोकांचे रक्षण करण्यास सांगितले आहेस.'
शिव उवाच एतत्सुदर्शनं चक्रं महादैत्यनिकृंतनम्
शिव म्हणाले: 'हे सुदर्शन चक्र आहे, जे मोठ्या दैत्यांचा संहार करणारे आहे.'
अनेन सर्वदैत्यानां भगवन्कदनं कुरु
हे भगवन्, या चक्राने सर्व दैत्यांचा नेहमी नाश कर.
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यामरुणाभ्युदयं प्रति ।।2.4.35.
शुक्ल पक्षातील चतुर्दशीला, अरुण रंगाच्या प्रभातेला—
महादेवतिथौ ब्राह्मे मुहूर्ते मणिकर्णिके
महादेवाच्या तिथीला, ब्रह्ममुहूर्तात, मणिकर्णिकेत—
सहस्रकमलैस्तस्माद्भविष्यति मम प्रिया
त्या हजार कमळांमधून माझी प्रिय प्रकट होईल.
अन्यं वरं प्रयच्छामि शृणु विष्णो वचो मम
मी तुला दुसरा वर देतो; हे विष्णू, माझं बोलणं ऐक.
उपवासं दिवा कुर्यात्सायंकाले तवार्चनम्
दिवसा उपवास करावा आणि संध्याकाळी तुझी पूजा करावी.
ग्राह्या तु हरिपूजायां रात्रिव्याप्ता चतुर्दशी
हरिपूजेसाठी रात्री व्यापणारी चतुर्दशी स्वीकारावी.
सहस्रकमलैर्विष्णुरादौ यैः पूजितो नरैः
ज्यांनी सुरुवातीला हजार कमळांनी विष्णूची पूजा केली—
सायं स्नात्वा पंचनदे बिंदुमाधवमर्चयेत्
संध्याकाळी पाच नद्यांमध्ये स्नान करून बिंदुमाधवाची पूजा करावी.
रुद्रकांच्यां ततः स्नात्वा प्रणवेशं समर्चयेत्
मग रुद्रकांचीमध्ये स्नान करून प्रणवेशाची पूजा करावी.
रेतोदके ततः स्नात्वा केदारेशं समर्चयेत्
नंतर रेतोदकात स्नान करून केदारेशाची पूजा करावी.
जाह्नव्यां च ततः स्नात्वा संगमेशं प्रपूजयेत् 2.4.35.
मग जाह्नवीमध्ये स्नान करून संगमेशाची पूजा करावी.
एवं तस्मै वरान्दत्त्वा ह्यंतर्धानं ययौ शिवः
अशा प्रकारे त्याला वर देऊन, शिवाने अदृश्यता पत्करली.
कलौ दशसहस्राणि विष्णुस्त्यजति मेदिनीम्
कलियुगात विष्णू दहा हजार वर्षे पृथ्वी सोडून जाईल.
कार्तिक्यां पूर्णिमायां तु कुर्यात्त्रैपुरमुत्सवम्
कार्तिक पौर्णिमेला त्रिपुराचा उत्सव करावा.
* त्रिपुरो नाम दैत्येंद्रः प्रयागे तप आस्थितः
त्रिपुर नावाचा दैत्यांचा राजा प्रयागात तपश्चर्या करत होता.
देवासुरमनुष्येभ्यो न ते मृत्युर्भविष्यति
त्याला देव, दैत्य किंवा माणसांपैकी कुणाच्याही हातून मृत्यू येणार नाही.
त्रिपुराख्यं विमानं तमारुह्य भुवनत्रयम्
त्रिपुर नावाच्या विमानावर बसून त्याने तिन्ही लोकांचा प्रवास केला.
त्रिपुरं घातयामास बाणेनैकेन शत्रुहा
शत्रूंचा संहार करणाऱ्याने एका बाणाने त्रिपुराचा वध केला.
तस्मिन्दिने सर्वदेवैर्दीपा दत्ता हराय च
त्या दिवशी सर्व देवांनी दिवे दिले आणि हरालाही अर्पण केले.
विंशतिः सप्तशतकाः सहिता दीपवर्तयः
सत्तावीसशे दिव्यांच्या वात एकत्र लावल्या गेल्या—
पौर्णमास्यां तु संध्यायां कर्तव्यस्त्रिपुरोत्सवः 2.4.35.
पौर्णिमेच्या संध्याकाळी त्रिपुराचा उत्सव करावा.