विधिर्मासोपवासस्य यथावत्परिकीर्तितः 2.4.30.
मासोपवासाची पद्धत योग्य प्रकारे सांगितली आहे.
ऋषिभ्यो वालखिल्यैश्च प्रोक्तं तं शृणु नारद
हे वाळखिल्य ऋषींनी इतर ऋषींना सांगितले; हे तू ऐक, नारद.
पूर्वाऽपराह्णगा ग्राह्या क्रमाद्दानोपवासयोः
दान आणि उपवास यांचे वेळापत्रक सकाळपासून दुपारपर्यंत क्रमाने पाळावे.
अत्र कूष्मांडकोनाम हतो दैत्यस्तु विष्णुना
इथे कूष्मांड नावाचा दैत्य विष्णूंनी मारला.
तस्मात्कूष्मांडदानेन फलमाप्नोति निश्चितम्
म्हणून कूष्मांड दान केल्याने नक्कीच फळ मिळते.
स्वशाखोक्तेन विधिना तुलस्याः करपीडनम्
आपल्या शाखेनुसार ठरलेल्या पद्धतीने तुळशीची पाने हाताने दाबावीत.
कार्तिके शुक्लनवमीमवाप्य विजितेंद्रियः
कार्तिक महिन्यातल्या शुद्ध नवमीलाच, ज्याने आपल्या इंद्रियांवर विजय मिळवला आहे,
पूजयेद्विधिवद्भक्त्या व्रती तत्र दिनत्रयम्
व्रतधारी व्यक्तीने तिथे तीन दिवस योग्य पद्धतीने आणि भक्तीभावाने पूजा करावी.
ग्राह्यं त्रिरात्रमत्रैव नवम्याद्यनुरोधतः
इथे नवमीपासून सुरू होणारे तीन रात्रीचे व्रत पाळावे, जसे सांगितले आहे.
धात्र्यश्वत्थौ य एकत्र पालयित्वा समुद्वहेत्
जो कोणी एकाच ठिकाणी धात्री आणि अश्वत्थ हे दोन्ही वृक्ष वाढवतो,
कनकस्य सुता पूर्वमेकादश्यां किशोरिका
कनकाची मुलगी, एक तरुणी, एकादशीच्या दिवशी पूर्वी,
तेन वैधव्यदोषेण निर्मुक्ताऽऽसीत्सुलोचना 2.4.31.
त्या कृतीमुळे सुलोचना हिला वैधव्याच्या दोषातून मुक्ती मिळाली.
अवश्यमेव कर्तव्यः प्रतिवर्षं तु वैष्णवैः।। विधिं तस्य प्रवक्ष्यामि यथा सांगा क्रिया भवेत
हे व्रत प्रत्येक वर्षी वैष्णवांनी नक्कीच करावे; आता मी त्याची संपूर्ण विधी सांगतो.
विष्णोस्तु प्रतिमां कुर्यात्पलस्य स्वर्णजां शुभाम्
कोणीतरी पानाच्या वजनाएवढ्या सोन्याची शुभ विष्णूची मूर्ती तयार करावी.
प्राणप्रतिष्ठां कृत्वैव तुलसीविष्णुरूपयोः
तुळस आणि विष्णू यांच्या मूर्तींमध्ये प्राणप्रतिष्ठा करून,
उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्पुरुषोक्तिभिः
सोळा उपचारांनी आणि योग्य स्तोत्रांनी पूजा करावी.
पुण्याहं वाचयित्वाथ नांदीश्राद्धं समाचरेत्
पुण्याचा दिवस जाहीर करून, नंतर नांदीश्राद्ध करावे.
तुलसीनिकटे सा तु स्थाप्या चांऽतर्हिता पटैः
ती तुळशीच्या जवळ ठेवावी आणि वस्त्रांनी झाकावी.
तुभ्यं दास्यामि तुलसीं सर्वकामप्रदो भव
मी तुला तुळस देईन; तू सर्व इच्छा पूर्ण करणारी हो.
तत आचमनीयं च त्रिरुक्त्वा च प्रदापयेत्
मग आचमनाचा मंत्र तीनदा म्हणावा आणि ते अर्पण करावे.
मधुपर्कं गृहाण त्वं वासुदेव नमोस्तु ते
मधुपर्क स्वीकारा; वासुदेव, तुला माझा नमस्कार.
गोधूलिसमये पूज्यौ तुलसीकेशवौ पुनः 2.4.31.
संध्याकाळच्या वेळी तुळस आणि केशव यांची पुन्हा पूजा करावी.
ईषद्दृश्ये भास्करे तु संकल्पं तु समुच्चरेत्
सूर्य थोडा दिसू लागला की, संकल्प करावा.
अनादिमध्यनिधन त्रैलोक्यप्रतिपालक
हे त्रैलोक्याचे रक्षण करणारे, ज्यांना आरंभ, मध्य किंवा अंत नाही,
पार्वतीबीजसंभूतां वृंदाभस्मनि संस्थिताम्
पार्वतीच्या बीजातून जन्मलेली, वॄंदेच्या भस्मावर स्थिर झालेली ती आहे.
पयोघटैश्च सेवाभिः कन्यावद्वर्धिता मया
दुधाच्या भांड्यांनी आणि सेवेतून मी तिला मुलीसारखी वाढवलं.
एवं दत्त्वा च तुलसीं पश्चात्तौ पूजयेत्ततः
अशा प्रकारे तुळशी अर्पण केल्यावर, मग दोघांची पूजा करावी.
ततः प्रभातसमये तुलसीं विष्णुमर्चयेत्
मग पहाटे तुळशीने विष्णूची पूजा करावी.
पायसाऽऽज्यक्षौद्रतिलैर्जुह्यादष्टोत्तरंशतम् आचार्यं च समभ्यर्च्य होमशेषं समापयेत्
पायसम, तूप, मध आणि तीळ यांनी एकशेआठ आहुती द्याव्यात; गुरूची योग्यरीत्या पूजा करून, उरलेलं होम पूर्ण करावं.
चतुरो वार्षिकान्मासान्नियमो येन यः कृतः
कोणत्याही चार महिन्यांसाठी ज्याने नियम पाळला असेल—