अध्यापनाद्याजनाद्वाऽप्येकपंक्त्यशनादपि 2.4.30.
शिक्षण देणं, यज्ञ करवणं किंवा एकाच पंक्तीत जेवणं यामुळेही,
एकासनादेकयानान्निश्वासस्यांगसंगतः
एकत्र बसणं, एकाच वाहनात जाणं किंवा एकत्र श्वास घेणं यामुळेही संबंध येतो.
स्पर्शनाद्भाषणाद्वाऽपि परस्य स्तवनादपि
स्पर्श करणं, बोलणं किंवा दुसऱ्याचं कौतुक करणं यामुळेही,
दर्शनश्रवणाभ्यां च मनोध्यानात्तथैव च
पाहणं, ऐकणं किंवा मनानं विचार करणं यामुळेही,
परस्य निंदां पैशुन्यं धिक्कारं च करोति यः
जो दुसऱ्याची निंदा, चुगली किंवा तिरस्कार करतो,
कुर्वतः पुण्यकर्माणि सेवां यः कुरुते नरः
जो माणूस पुण्यकर्म करणाऱ्याची सेवा करतो,
तस्य सेवाऽनुरूपं च द्रव्यं किंचिन्न दीयते
त्याच्या सेवेप्रमाणे काहीही द्रव्य दिलं जात नाही.
एकपंक्तिस्थितं यस्तु लंघयेत्परिवेषणम्
पण जो एकाच पंक्तीत उभा राहूनही वाढीचं उल्लंघन करतो,
स्नानसंध्यादिकं कुर्वन्यः स्पृशेद्वाऽथ भाषते
जो स्नान, संध्या वगैरे करत असताना स्पर्श करतो किंवा बोलतो,
धर्मोद्देशेन यो द्रव्यमपरं याचते नरः
जो धर्माच्या नावाखाली दुसऱ्याकडून द्रव्य मागतो,
अपहृत्य परद्रव्यं पुण्यकर्म करोति यः 2.4.30.
जो दुसऱ्याचं धन चोरून, त्यावर पुण्याची कामं करतो, त्याचं पुण्य त्याला मिळत नाही.
नापकृत्य ऋणं यस्तु परस्य म्रियते नरः
जो माणूस दुसऱ्याचं उधार न फेडता मरतो, त्याला त्याचा दोष लागतो.
बुद्धिदाताऽनुमन्ता च यश्चोपकरणप्रदः
जो सल्ला देतो, जो परवानगी देतो आणि जो साधनं पुरवतो, त्यांनाही त्यातला भाग मिळतो.
प्रजाभ्यः पुण्यपापानां राजा षष्ठांशमुद्धरेत्
राजाने आपल्या प्रजेला मिळणाऱ्या पुण्यापापातला सहावा भाग घ्यावा.
स्वपतेरपि पुण्यस्य योषिदर्धमवाप्नुयात्
पत्नीला पतीच्या पुण्याचं अर्धं फळ मिळतं.
परहस्तेन दानादि कुर्वतः पुण्यकर्मणः
दुसऱ्याच्या हातून दान किंवा पुण्याचं काम केलं, तर त्याचं पुण्य त्या व्यक्तीला मिळतं.
वृत्तिदो वृत्तिसंभोक्तुः पुण्यं षष्ठांशमुद्धरेत्
जो उपजीविकेची सोय करतो, त्याने उपजीविका उपभोगणाऱ्याच्या पुण्यातला सहावा भाग घ्यावा.
इत्थं ह्यदत्तान्यपि पुण्यपापान्यायांति नित्यं परसंचितानि
असं म्हणून, दुसऱ्यांनी केलेली पुण्यपापंही कायमपणे आपल्याकडे येतात.
कलौ ज्ञानं दृढं नास्ति कलौ गर्वेण सत्क्रिया
कलियुगात ठाम ज्ञान राहत नाही; कलियुगात गर्वामुळे चांगली वागणूक नष्ट होते.
तपोनिष्ठः पुरा दम्भी सती शुद्धप्रभावतः
पूर्वी तप करणारे खरे होते आणि सती स्त्रिया त्यांच्या शुद्धतेमुळे तेजस्वी दिसत.
** नारद उवाच भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि व्रतानामुत्तमं व्रतम् 2.4.30.
नारद म्हणाले: भगवंत, मला सर्व व्रतांमध्ये श्रेष्ठ व्रत कोणतं आहे ते ऐकायचं आहे.
ब्रह्मोवाच साधु नारद सर्वं ते यत्पृष्टं प्रब्रुवेऽनघ
ब्रह्मा म्हणाले: नारद, तू जे विचारलंस ते फार चांगलं आहे. हे पापरहित, मी तुला सगळं सांगतो.
सुराणां च यथा विष्णुस्तपतां च यथा रविः
जसा विष्णू देवांमध्ये श्रेष्ठ आहे, जसा सूर्य तप करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे,
श्रेष्ठं सर्वव्रतानां तु तद्वन्मासोपवासनम्
तसंच सर्व व्रतांमध्ये मासोपवास हे श्रेष्ठ व्रत आहे.
सर्वदानोद्भवं चैव यज्ञैश्च भूरिदक्षिणैः
हे व्रत सर्व दानांपासून आणि मोठ्या यज्ञांच्या दानांपासून उत्पन्न झालं आहे.
गुरोराज्ञां ततो लब्ध्वा कुर्यान्मासोपवासनम्
गुरूची आज्ञा मिळाल्यावर मासोपवास करावा.
मासोपवासं कुर्वीत ज्ञात्वा देहबलाऽबलम्
आपल्या शरीराची ताकद आणि अशक्तपणा ओळखून मासोपवास करावा.
मासोपवासं कुर्वीत गुरोर्विप्राज्ञया ततः
गुरू किंवा विद्वान ब्राह्मण यांच्या सांगण्यानुसार मासोपवास करावा.
व्रतमेतत्तु गृह्णीयाद्यावत्त्रिंशद्दिनानि तु
हे व्रत तीस दिवस पाळावे.
नैवेद्यधूपदीपाद्यैः पुष्पैर्नानाविधैरपि
नाना प्रकारच्या नैवेद्य, धूप, दिवे आणि फुलांनी पूजा करावी.