ततोऽशपज्जयः क्रोधाद्विजयं लुब्धमानसम्
तेव्हा जयाने रागाने, लोभी मनाच्या विजयाला शाप दिला.
विजयस्तस्य तं शापं श्रुत्वा सोप्यशपच्च तम्
विजयाने तो शाप ऐकून, त्यालाही परत शाप दिला.
तत्तदाचख्यतुर्विष्णुं दृष्ट्वा नित्यार्चने विभुम्
दोघांनीही त्या गोष्टी नेहमी पूजेत मग्न असलेल्या विष्णूला सांगितल्या.
भविष्यावः कृपासिंधो तच्छापो विनिवर्त्यताम्
दया करणाऱ्या प्रभो, हे शाप मागे घ्या अशी विनंती त्यांनी केली.
मयाऽपि नान्यथा कर्तुं शक्यते तत्कदाचन
माझ्याद्वारेही हे कधीच बदलता येणार नाही.
प्रह्लादवचसा स्तंभेऽप्याविर्भूतो ह्यहं पुरा
प्रह्लादाच्या शब्दामुळे मी पूर्वी एका खांबातून प्रकट झालो होतो.
तस्माद्युवामिमौ शापावनुऽभूय स्वयंकृतौ
म्हणून, तुम्ही दोघांनी स्वतः दिलेले हे शाप भोगायलाच हवेत.
गणावूचतुः ततस्तौ ग्राहमातंगावभूतां गंडकीतटे
तेव्हा त्या दोघांनी गंडकीच्या काठी मगर आणि हत्ती अशी रूपे घेतली.
कदाचित्स गजः स्नातुं कार्तिके गंडकीं गतः
एकदा कार्तिक महिन्यात तो हत्ती गंडकी नदीत स्नानासाठी गेला.
ग्राहग्रस्तो ह्यसौ नागः सस्मार श्रीपतिं तदा 2.4.28.
मगराने त्या हत्तीला पकडले आणि तेव्हा त्याने श्रीपतीचे स्मरण केले.
ततस्तौ ग्राहमातंगौ चक्रं क्षिप्त्वा समुद्धृतौ
मग चक्र फेकून, त्या मगर आणि हत्तीला सोडवले गेले.
ततःप्रभृति तत्स्थानं हरिक्षेत्रमितिस्मृतम्
त्या वेळेपासून ते ठिकाण हरिक्षेत्र म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
तावुभौ विश्रुतौ लोके जयश्च विजयस्तथा
जय आणि विजय, हे दोघेही जगात प्रसिद्ध झाले.
अतस्त्वमपि धर्मज्ञ नित्यं विष्णुव्रते स्थितः
म्हणून, धर्म जाणणाऱ्या, तूही नेहमी विष्णूच्या व्रतात स्थिर राहा.
तुलामकरमेषेषु प्रातःस्नायी सदा भव
तुला आणि मकर या महिन्यांत नेहमी सकाळी स्नान कर.
ब्राह्मणानथ गाश्चाऽपि वैष्णवांश्च सदा भज
ब्राह्मण, गायी आणि वैष्णव यांचा नेहमी सन्मान कर.
एवं त्वमपि देहांते तद्विष्णोः परमं पदम्
अशा प्रकारे, देहाच्या अंताला, तुलाही विष्णूचे परम स्थान मिळेल.
तावज्जन्म व्रतादस्माद्विष्णुसंतुष्टिकारकात्
जोपर्यंत हे जन्म आहे, तोपर्यंत विष्णूला संतुष्ट करणारे हे व्रत पाळ.
धन्योऽसि विप्राग्र्य यतस्त्वयैतद्व्रतं कृतं तुष्टिकरं जगद्गुरोः
ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुझं खरंच भाग्य आहे, कारण तू हे व्रत केलं, जे जगाच्या गुरूंना संतोष देणारं आहे.
तया कलहया सार्द्धं वैकुण्ठभवनं गतौ ।। 2.4.28.
त्या वाद करणाऱ्या स्त्रीसोबत तो वैकुण्ठाच्या निवासस्थानी गेला.
धर्मदत्तो ह्यसौ जातप्रत्ययस्तद्व्रते स्थितः
धर्मदत्तानं ठाम श्रद्धेनं ते व्रत पाळलं आणि त्यातच तो स्थिर राहिला.
इतिहासमिमं पुराभवं शृणुते श्रावयते च यः पुमान्
जो कोणी हा प्राचीन इतिहास ऐकतो किंवा इतरांना सांगतो,
इति तद्वचनं श्रुत्वा पृथुर्विस्मितमानसः
ती वचने ऐकून पृथूच्या मनात आश्चर्य निर्माण झालं.
पुराऽवंतीपुरे कश्चिद्विप्र आसीद्धनेश्वरः
पूर्वी अवंती नगरीत एक ब्राह्मण होता, जो मोठा धनवान होता.
देशाद्देशातरं गच्छन्क्रयविक्रयकारणात्
तो खरेदी-विक्रीच्या कामासाठी एका प्रदेशातून दुसऱ्या प्रदेशात जात असे.
महिषेण कृता पूर्वं तस्मान्माहिष्मतीति सा
पूर्वी एका म्हशीने हे शहर वसवलं होतं, म्हणून त्याला माहिष्मती असं नाव पडलं.
कार्तिकव्रतिनस्तत्र नानादेशाऽऽगतान्नरान्
तेथे कार्तिक व्रत करणारे पुरुष वेगवेगळ्या प्रदेशांतून आले होते.
स नित्यं नर्मदातीरे भ्रमन्विक्रयकारणात्
तो नेहमी नर्मदेच्या काठी फिरत असे आणि व्यापार करत असे.
कांश्चित्पुराणं पठतः कांश्चिच्च श्रवणे रतान्
त्याने काही जण पुराण वाचताना पाहिले, तर काही जण ऐकण्यात मग्न होते.
उद्यापनविधौ सक्तान्कांश्चिज्जागरणे रतान्
काही जण उद्यापनाच्या विधीत गुंतले होते, तर काही रात्रभर जागरण करत होते.