भीतं संमूर्च्छितं दृष्ट्वा चंडालं स द्विजाग्रणीः
तो ब्राह्मणश्रेष्ठ भयभीत आणि बेशुद्ध झालेला चांडाळ पाहिला.
अथोत्थितं तमेवासौ विष्णुदासो व्यलोकयत्
मग विष्णुदासाने उठलेल्या त्याच्याकडे पाहिले.
तं दृष्ट्वा सात्त्विकैर्भावैरावृतो द्विजसत्तमः
त्याला पाहून तो श्रेष्ठ ब्राह्मण शुद्ध भावनांनी भरून गेला.
अथ शक्रादयो देवास्तत्रैवाभ्याययुस्तदा
तेव्हा त्या क्षणी इंद्र आणि इतर देवता तिथे आले.
विमानशतसंकीर्णं देवर्षिशतसंकुलम्
शेकडो दिव्य विमानांनी आणि शेकडो ऋषींनी ते ठिकाण गजबजले होते.
ततो विष्णुः समालिंग्य स्वभक्तं सात्त्विकव्रतम्
मग विष्णूने आपल्या शुद्ध व्रतस्थ भक्ताला मिठी मारली.
विमानवरसंस्थं तं गच्छंतं विष्णुसन्निधिम्
तो सुंदर विमानात बसून विष्णूच्या सान्निध्याकडे गेला.
वैकुण्ठभुवनं यांतं विष्णुदासं विलोक्य सः 2.4.27.
विष्णुदास वैकुंठलोकाकडे जाताना त्याला पाहिले.
स विष्णुरूपधृग्विप्रो याति वैकुण्ठमंदिरम्
तो विष्णुरूप धारण केलेला ब्राह्मण वैकुंठमंदिरात गेला.
दीक्षितेन मया सम्यक्सत्रेऽस्मिन्वैष्णवे त्वया
या वैष्णव यज्ञात माझ्या योग्य दीक्षेने आणि तुझ्या सहभागाने,
नैवाऽद्यापि स मे देवः प्रसन्नो जायते ध्रुवम्
तरीही, हे प्रभो, अजूनही तो माझ्यावर प्रसन्न झालेला नाही, हे निश्चित.
तस्माद्दानैश्च यज्ञैश्च नैव विष्णुः प्रसीदति
म्हणूनच, दानांनी किंवा यज्ञांनी विष्णू प्रसन्न होत नाही.
आबाल्याद्दीक्षितो यज्ञे ह्यपुत्रत्वमगाद्यतः
लहानपणापासूनच त्याला यज्ञासाठी दीक्षा दिली गेली होती, म्हणून त्याला संतती झाली नाही.
तस्मादद्याऽपि तद्देशे सदा राज्यांऽशभागिनः
म्हणून आजही त्या प्रदेशात सर्वजण नेहमीच राज्याचा हिस्सा मिळवतात.
यज्ञवाटं ततोऽभ्येत्य यज्ञकुण्डाग्रतः स्थितः
मग तो यज्ञाच्या जागी जाऊन यज्ञकुंडासमोर उभा राहिला.
विष्णो भक्तिं स्थिरां देहि मनोवाक्काय कर्मभिः
माझ्या मनाने, वाणीने, शरीराने आणि कृतीने मला विष्णूची अढळ भक्ती दे.
मुद्गलस्तु तदा क्रोधाच्छिखामुत्पाटयत्स्वकाम्
मग मुड्गलाने रागाच्या भरात स्वतःची शिखा उपटली.
तावदाविरभूद्विष्णुः कुण्डाग्नौ भक्तवत्सलः 2.4.27.
त्याच क्षणी भक्तवत्सल विष्णू यज्ञकुंडातील अग्नित प्रकट झाला.
तमालिंग्याऽऽत्मसारूप्यं दत्त्वा वैकुण्ठमंदिरम्
त्याला मिठी मारून, त्याला स्वतःसारखे रूप आणि वैकुंठाचे निवासस्थान दिले.
एतावुभौ तत्समरूपभाजौ द्वाःस्थौ कृतौ तेन रमाप्रियेण
या दोघांना लक्ष्मीप्रियेने स्वतःसारखे रूप देऊन द्वारपाल केले.
किं नु ताभ्यां पुरा चीर्णं तस्मात्तद्रूपधारिणौ
त्या दोघांनी पूर्वी असे काय केले होते की त्यांनी अशी रूपे घेतली?
गणावूचतुः तृणबिंदोस्तु कन्यायां देवहूत्यां पुरा द्विज
गणांनी म्हणाले: पूर्वी तृणबिंदूच्या कन्या देवहूतीला, हे द्विजा,
ज्येष्ठो जयः कनिष्ठोऽभूद्विजयश्चैव नामतः
मोठ्याचे नाव जय होते, आणि धाकट्याचे नाव विजय होते.
जयश्च विजयश्चैव विष्णुभक्तिरतौ सदा
जय आणि विजय हे दोघेही नेहमी विष्णूभक्तीत रमलेले असत.
नित्यमष्टाक्षरीजाप्यौ विष्णुव्रतकरावुभौ
दोघेही नेहमी अष्टाक्षरी मंत्र जपत आणि विष्णूची व्रते पाळत.
मरुत्तेन कदाचित्तावाहूतौ यज्ञकर्मणि
एकदा मरुत्ताने त्यांना यज्ञासाठी बोलावले.
जयस्तत्राभवद्ब्रह्मायाजको विजयोऽभवत्
तेथे जय ब्रह्माचा यजमान झाला, आणि विजयही त्याच्याबरोबर होता.
मरुत्तोऽवभृथस्नातस्ताभ्यां वित्तं ददौ बहु
मरुत्ताने यज्ञानंतर स्नान केल्यावर त्या दोघांना पुष्कळ धन दिले.
यजनाय पृथग्विष्णोस्तुष्ट्यर्थं तौ ततो मुनी
मग त्या ऋषींनी ते धन वेगळे काढून विष्णूच्या पूजेकरिता वापरले.
जयोऽब्रवीत्समो भागः क्रियतामिति तत्र सः 2.4.28.
तेथे जय म्हणाला, 'सर्वांना समान हिस्सा द्या.'