द्वितीयेऽह्नि पुनः पाकं कृत्वा यावत्स विष्णवे
दुसऱ्या दिवशी, विष्णूसाठी नैवेद्य तयार केल्यावर,
एवं सप्तदिनं तस्य पाकं कोऽप्यहरन्नृप
अशा प्रकारे, सात दिवस, कुणीतरी त्याचा नैवेद्य घेत होता, राजन.
अहो नित्यं समभ्येत्य कः पाकं हरते मम
अरे, रोज कोण येतो आणि माझा नैवेद्य घेऊन जातो?
पुनः पाकं विधायाऽत्र भुज्यते यदि चेन्मया
पुन्हा नैवेद्य तयार करून, मीच तो इथे खाल्ला तर—
यदि पाकं विधायैवं भोक्तव्यं तु मया न तत्
जर हे असे शिजवावे लागते, तर मी ते खाऊ शकत नाही.
उपोषितोऽहं सप्ताऽहं तिष्ठाम्यत्र व्रतस्थितः
मी सात दिवस उपवास केला आहे, इथेच व्रत धरून थांबलो आहे.
इति पाकं विधायाऽसौ तत्रैवाऽलक्षितः स्थितः
असे अन्न तयार करून तो तिथेच कुणालाही न दिसता उभा राहिला.
क्षुत्क्षामं दीनवदनमस्थिचर्माऽवशेषितम् 2.4.27.
त्याच्या उपासामुळे तो अगदी अशक्त झाला होता, चेहरा दुःखी आणि अंगाला फक्त हाडे व कातडी उरली होती.
विलोक्याऽन्नहरं विप्रस्तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत
अन्न घेऊन येणाऱ्याला पाहून ब्राह्मण म्हणाला, 'थांब, थांब!'
इत्थं वदंतं विप्राग्र्यमायांतं स विलोक्य च
तो श्रेष्ठ ब्राह्मण असे बोलत आणि जवळ येताना पाहिला.
भीतं संमूर्च्छितं दृष्ट्वा चंडालं स द्विजाग्रणीः
तो ब्राह्मणश्रेष्ठ भयभीत आणि बेशुद्ध झालेला चांडाळ पाहिला.
अथोत्थितं तमेवासौ विष्णुदासो व्यलोकयत्
मग विष्णुदासाने उठलेल्या त्याच्याकडे पाहिले.
तं दृष्ट्वा सात्त्विकैर्भावैरावृतो द्विजसत्तमः
त्याला पाहून तो श्रेष्ठ ब्राह्मण शुद्ध भावनांनी भरून गेला.
अथ शक्रादयो देवास्तत्रैवाभ्याययुस्तदा
तेव्हा त्या क्षणी इंद्र आणि इतर देवता तिथे आले.
विमानशतसंकीर्णं देवर्षिशतसंकुलम्
शेकडो दिव्य विमानांनी आणि शेकडो ऋषींनी ते ठिकाण गजबजले होते.
ततो विष्णुः समालिंग्य स्वभक्तं सात्त्विकव्रतम्
मग विष्णूने आपल्या शुद्ध व्रतस्थ भक्ताला मिठी मारली.
विमानवरसंस्थं तं गच्छंतं विष्णुसन्निधिम्
तो सुंदर विमानात बसून विष्णूच्या सान्निध्याकडे गेला.
वैकुण्ठभुवनं यांतं विष्णुदासं विलोक्य सः 2.4.27.
विष्णुदास वैकुंठलोकाकडे जाताना त्याला पाहिले.
स विष्णुरूपधृग्विप्रो याति वैकुण्ठमंदिरम्
तो विष्णुरूप धारण केलेला ब्राह्मण वैकुंठमंदिरात गेला.
दीक्षितेन मया सम्यक्सत्रेऽस्मिन्वैष्णवे त्वया
या वैष्णव यज्ञात माझ्या योग्य दीक्षेने आणि तुझ्या सहभागाने,
नैवाऽद्यापि स मे देवः प्रसन्नो जायते ध्रुवम्
तरीही, हे प्रभो, अजूनही तो माझ्यावर प्रसन्न झालेला नाही, हे निश्चित.
तस्माद्दानैश्च यज्ञैश्च नैव विष्णुः प्रसीदति
म्हणूनच, दानांनी किंवा यज्ञांनी विष्णू प्रसन्न होत नाही.
आबाल्याद्दीक्षितो यज्ञे ह्यपुत्रत्वमगाद्यतः
लहानपणापासूनच त्याला यज्ञासाठी दीक्षा दिली गेली होती, म्हणून त्याला संतती झाली नाही.
तस्मादद्याऽपि तद्देशे सदा राज्यांऽशभागिनः
म्हणून आजही त्या प्रदेशात सर्वजण नेहमीच राज्याचा हिस्सा मिळवतात.
यज्ञवाटं ततोऽभ्येत्य यज्ञकुण्डाग्रतः स्थितः
मग तो यज्ञाच्या जागी जाऊन यज्ञकुंडासमोर उभा राहिला.
विष्णो भक्तिं स्थिरां देहि मनोवाक्काय कर्मभिः
माझ्या मनाने, वाणीने, शरीराने आणि कृतीने मला विष्णूची अढळ भक्ती दे.
मुद्गलस्तु तदा क्रोधाच्छिखामुत्पाटयत्स्वकाम्
मग मुड्गलाने रागाच्या भरात स्वतःची शिखा उपटली.
तावदाविरभूद्विष्णुः कुण्डाग्नौ भक्तवत्सलः 2.4.27.
त्याच क्षणी भक्तवत्सल विष्णू यज्ञकुंडातील अग्नित प्रकट झाला.
तमालिंग्याऽऽत्मसारूप्यं दत्त्वा वैकुण्ठमंदिरम्
त्याला मिठी मारून, त्याला स्वतःसारखे रूप आणि वैकुंठाचे निवासस्थान दिले.
एतावुभौ तत्समरूपभाजौ द्वाःस्थौ कृतौ तेन रमाप्रियेण
या दोघांना लक्ष्मीप्रियेने स्वतःसारखे रूप देऊन द्वारपाल केले.