अथ संस्मृत्य सा पूर्वजन्मकर्मविपाकजाम्
तेव्हा तिला आपल्या मागील जन्मातील कर्मफळांची आठवण झाली.
तत्कथं नु पुनर्विप्र प्रयास्याम्युत्तमां गतिम्
ब्राह्मण, आता मी पुन्हा सर्वोच्च अवस्था कशी मिळवू शकते?
अतीव विस्मितो विप्रस्तदा वचनमब्रवीत्
तो ब्राह्मण फारच आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला—
धर्मदत्त उवाच केन कर्मविपाकेन त्वं दशामीदृशीं गता 2.4.24.
धर्मदत्त म्हणाला: कोणत्या कर्माच्या फळामुळे तुला अशी अवस्था आली?
तस्याहं गृहिणी पूर्वं कलहाख्याऽतिनिष्ठुरा
ती म्हणाली: मी पूर्वी कलहा नावाची, फार कठोर स्वभावाची गृहिणी होते.
न कदाचिन्मया भर्तुर्वचसाऽपि शुभं कृतम्
मी कधीच नवऱ्याच्या बोलण्याने किंवा कृतीने काहीही चांगलं केलं नाही.
कलहप्रियया नित्यं मयोद्विग्नमना यदा
मी नेहमी भांडणप्रिय असल्यामुळे त्याचं मन कायम अस्वस्थ करत असे.
ततो गरं समादाय प्राणास्त्यक्ता मया द्विज
मग मी विष घेऊन आपला प्राण सोडला, हे ब्राह्मण.
यमश्च मां तदा दृष्ट्वा चित्रगुप्तमपृच्छत
तेव्हा यमाने मला पाहून चित्रगुप्ताला विचारलं.
प्राप्नोत्वेषा च तत्कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम्
तिला तिच्या कर्मानुसार जे चांगलं किंवा वाईट फळ आहे ते मिळू दे.
कलहोवाच चित्रगुप्तस्तदा वाक्यं भर्त्सयन्मामुवाच सः चित्रगुप्त उवाच अनया तु कृतं कर्म शुभं किंचिन्न विद्यते
कलहा म्हणाली: तेव्हा चित्रगुप्ताने मला फटकारून सांगितलं— या स्त्रीने काहीही चांगलं कर्म केलं नाही.
मिष्टान्नं भुंजमानेयं न भर्तरि तदर्पितम्
ती स्वादिष्ट अन्न खात असताना कधीच नवऱ्याला ते अर्पण केलं नाही.
भर्तुर्द्वेषात्तदाप्येषा नित्यं कलहकारिणी
ती आपल्या नवऱ्याबद्दल मनात द्वेष बाळगून, त्या काळी नेहमीच भांडकुदळ करत असे.
पाकभांडे सदा भुंक्ते भुंक्ते चैका यतस्ततः 2.4.24.
ती नेहमीच स्वयंपाकाच्या भांड्यातूनच जेवत असे आणि एकटीच जेवत असे.
भर्तारमपि चोद्दिश्य ह्यात्मघातः कृतोऽनया
ती आपल्या नवऱ्यालाही चिथावणी देत असे आणि तिच्यामुळेच त्याने आत्महत्या केली.
अतश्चैषा मरुद्देशं प्रापितव्या भटैरियम्
म्हणूनच, या स्त्रीला रक्षकांनी वाऱ्याच्या प्रदेशात नेले पाहिजे.
ऊर्ध्वं योनित्रयं चैषा भुनक्त्वशुभकारिणी
आता पुढे, ही पाप करणारी स्त्री वरच्या तीन गर्भांत जन्म घेईल.
क्षुतृड्भ्यां पीडिताऽऽविश्य शरीरं वणिजस्य च
भूक आणि तहान याने त्रस्त होऊन, ती एका व्यापाऱ्याच्या शरीरात प्रवेश करील.
तत्तीरं संश्रिता यावत्तावत्तस्य शरीरतः
ती त्या काठी राहिल्यापर्यंत, तितक्याच काळ ती त्या व्यापाऱ्याच्या शरीरात राहील.
ततः क्षुत्क्षामया दृष्टो मया हि त्वं द्विजोत्तम
नंतर, भूक आणि तहान याने छळले गेल्यावर, मी तुला पाहिले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
तत्कृत्यं कुरु विप्रेंद्र कथं मुक्तिमियाम्यहम्
म्हणून, जे करणे योग्य आहे ते कर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण; मी कशी मुक्ती मिळवू शकते?
इत्थं विचिंत्य कलहावचनं द्विजाग्र्यस्तत्कर्मपाकभयविस्मयदुःखयुक्तः
तिच्या भांडणाच्या बोलण्याचा विचार करून, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाच्या मनात कर्मफळाच्या भीतीने आश्चर्य आणि दुःख दाटले.
प्रेतदेहस्थितायास्ते तेषु नैवाऽधिकारिता
ती प्रेताच्या शरीरात असताना, तिला त्यांच्यात कुठलाही अधिकार नव्हता.
त्वद्ग्लानिदर्शनादस्मात्खिन्नं च मम मानसम्
तुझ्या दुःखामुळे माझे मनही खिन्न झाले आहे.
तस्मादाजन्मचरितं यन्मया कार्तिकव्रतम्
म्हणून, मी जन्मापासून पाळलेले कार्तिक व्रत—
इत्युक्त्वा धर्मदत्तोऽसौ यावत्तामभ्यषेचयत्
असे म्हणून, धर्मदत्ताने तिच्यावर पाणी शिंपडले.
तावत्प्रेतत्वनिर्मुक्ता ज्वलदग्निशिखोपमा
त्या क्षणी ती प्रेतत्वातून मुक्त झाली आणि जणू काही जळत्या ज्वाळेसारखी तेजस्वी दिसू लागली.
ततः सा दंडवद्भूमौ प्रणनामाथ तं द्विजम्
नंतर तिने जमिनीवर दंडवत घालून त्या ब्राह्मणाला नमस्कार केला.
कलहोवाच त्वत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ विमुक्ता निरयादहम्
कळहा म्हणाली: 'तुमच्या कृपेने, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी नरकातून मुक्त झाले.'
विमानं भास्वरं युक्तं विष्णुरूपधरैर्गणैः
तेव्हा, विष्णुरूप असलेल्या सेवकांसह एक तेजस्वी विमान तेथे आले.