या हि त्रयोविंशतिभेदशब्दिता जगत्यशेषे समधिष्ठिता परा 2.4.22.
जिला त्रैविंशती रूपांनी ओळखलं जातं, जी सर्व जगात व्यापून राहते आणि सर्वावर राज्य करते, तीच परात्पर आहे.
यद्भक्तियुक्ताः पुरुषास्तु नित्यं दारिद्र्यभीमोहपराभवादीन्
जे लोक नेहमी श्रद्धेने तिची भक्ती करतात, त्यांना दारिद्र्य, मोह, पराभव यांसारख्या गोष्टी त्रास देत नाहीत.
दारिद्यमोहदुःखानि न कदाचित्स्पृशंति तम्
दारिद्र्य, मोह आणि दुःख कधीच तिच्या भक्तांना स्पर्श करत नाहीत.
इत्थं स्तुवंतस्ते देवास्तेजोमण्डलमास्थितम्
देवांनी अशा प्रकारे तिची स्तुती केली असता, ती तेजाच्या वलयात स्थिर राहिली.
तन्मध्याद्भारतीं सर्वे शुश्रुवुर्व्योमचारिणीम् शक्तिरुवाच अहमेव त्रिधा भिन्ना तिष्ठामि त्रिविधैर्गुणैः
त्या तेजाच्या मध्यभागातून सर्वांनी आकाशात फिरणाऱ्या भारतीचा आवाज ऐकला. शक्ती म्हणाली: 'मीच तीन गुणांनी विभागलेली आहे.'
गौरी लक्ष्मी स्वरा चेति रजःसत्त्वतमोगुणैः
'गौरी, लक्ष्मी आणि सरस्वती — या माझ्या रूपा आहेत, ज्या रज, सत्त्व आणि तम या गुणांपासून निर्माण झाल्या.'
देवानां विस्मयोत्फुल्लनेत्राणां तत्तदा नृप
हे पाहून, देवांचे डोळे आश्चर्याने मोठे झाले, हे राजन्.
ततः सर्वेऽपि ते देवा गत्वा तद्वाक्यनोदिताः
मग त्या सर्व देवांनी तिच्या वचनानुसार तिथून प्रस्थान केले.
ततस्तास्तान्सुरान्दृष्ट्वा प्रणतान्भक्तवत्सलाः
ते सर्व देव तिला वंदन करून आलेले पाहून, भक्तांवर प्रेम करणारी ती देवी बोलली.
निर्वपध्वं ततः कार्यं भवतां सिद्धिमेष्यति
‘आता तुम्ही आवश्यक कर्म करा; तुमचे कार्य नक्कीच सफल होईल.’
नारद उवाच ततस्तु हृष्टाः सुरसिद्धसंघाः प्रगृह्य बीजानि विचिक्षिपुस्ते 2.4.22.
नारद म्हणतो: मग आनंदित झालेले देव आणि सिद्धांचे समूह बी घेऊन ते पेरू लागले.
धात्री च मालती चैव तुलसी च नृपोत्तम
धात्री, मालती आणि तुळशी, हे श्रेष्ठ राजन्—
धात्र्युद्भवा स्मृता धात्री माभवा मालती स्मृता
धात्री धात्रीच्या बीजापासून, मालती मालतीच्या बीजापासून उत्पन्न झाल्या असे मानले जाते.
स्त्रीरूपिण्यौ वनस्पत्यौ दृष्ट्वा विष्णुस्तदा नृप
स्त्रीरूप असलेल्या त्या दोन वृक्षांना पाहून, विष्णूने त्यांच्यावर दृष्टी टाकली, हे राजन्.
दृष्ट्वा च याचते मोहात्कामासक्तेन चेतसा
त्या दोघींना पाहून, मोह आणि कामनेने ग्रासलेले मन घेऊन त्यांना मागितले.
यच्च लक्ष्म्या पुरा बीजमीर्ष्ययैव समर्पितम्
आणि लक्ष्मीने पूर्वी मत्सराने अर्पण केलेले जे बीज होते—
अतः सा बर्बरीत्याख्यामवापाऽध विगर्हिताम्
म्हणून तिला 'बर्बरी' हे नाव मिळालं, जे कमीपणाचं आणि निंदा केलं जातं.
ततो विस्मृतदुःखोऽसौ विष्णुस्ताभ्यां सहैव तु
त्यामुळे विष्णू आपलं दुःख विसरून त्या दोघींसोबत राहिला.
कार्तिकोद्यापने विष्णोस्तस्मात्पूजा विधीयते
म्हणून कार्तिक महिन्यात विष्णूची पूजा करायची प्रथा पडली.
तुलसीकाननं राजन्गृहे यस्याऽवतिष्ठते
राजा, ज्याच्या घरात तुळशीचं बाग फुललेलं असतं,
सर्वपापहरं नित्यं कामदं तुलसीवनम् 2.4.23.
ती तुळशीची बाग नेहमी सर्व पापं दूर करते आणि मनोकामना पूर्ण करते.
दर्शनं नर्मदायास्तु गंगास्नानं तथैव च
नर्मदेचं दर्शन आणि गंगेचं स्नान,
रोपणात्पालनात्सेकाद्दर्शनात्स्पर्शनान्नृणाम्
तुळशी लावणं, सांभाळणं, पाणी घालणं, पाहणं आणि स्पर्श करणं,
तुलसीमंजरीभिर्यः कुर्याद्धरिहराऽर्चनम्
जो कोणी तुळशीच्या मंजिरींनी हरि आणि हराची पूजा करतो,
पुष्कराद्यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा
पुष्करासारखी तीर्थस्थळं आणि गंगेसारख्या नद्या,
तुलसीमंजरीयुक्तो यस्तु प्राणान्विमुंचति
जो कोणी तुळशीच्या मंजिरींनी सुशोभित होऊन प्राण सोडतो,
विष्णोः सायुज्यमाप्नोति सत्यं सत्यं नृपोत्तम
तो विष्णूच्या सायुज्यात पोहोचतो—हे खरं आहे, खरंच आहे, राजश्रेष्ठ.
तद्देहं न स्पृशेत्पापं क्रियमाणमपीह यत्
त्या देहाला पाप स्पर्श करत नाही, जरी इथे काही पाप केलं असलं तरी.
तत्र श्राद्धं प्रकर्तव्यं पितॄणां दत्तमक्षयम्
तिथे पितरांसाठी श्राद्ध करावं, तिथे दिलेलं दान कधीही संपत नाही.
जलैः स्नाति नरस्तस्य गंगास्नानफलं स्मृतम्
जो माणूस तिथे पाण्याने स्नान करतो, त्याला गंगेच्या स्नानाचं फळ मिळतं.