महावृषभमारूढः स बभूव जलंधरः
जालंधर मोठ्या वृषभावर आरूढ झाला.
अभ्याययौ सखीमध्यात्तद्दर्शनपथेऽभवत्
तो आपल्या साथीदारांच्या मधून पुढे आला आणि सर्वांच्या नजरेस पडला.
तावत्स्ववीर्यं मुमुचे जडांगश्चाऽभवत्तदा
त्या क्षणी त्याने स्वतःचे बळ सोडले आणि तो जड झाला.
जगामाऽन्तर्हिता वेगात्सा तदोत्तरमानसे
ती वेगाने अदृश्य झाली आणि उत्तरेकडील सरोवरात शिरली.
जवेनाऽऽगात्पुनर्युद्धं यत्र देवो वृषध्वजः
त्याने मोठ्या वेगाने पुन्हा त्या युद्धाकडे धाव घेतली जिथे वृषध्वज देव उपस्थित होता.
तावद्ददर्श तं देवं सूपविष्टं समीपगम् पार्वत्युवाच विष्णो जलंधरो दैत्यः कृतवान्परमाद्भुतम्
तेव्हा पार्वतीने जवळ जाऊन तो देव बसलेला पाहिला आणि म्हणाली, 'विष्णू, जलंधर या दैत्याने फारच अद्भुत कृत्य केले आहे.'
तत्किं न विदितं तेऽस्ति चेष्टितं तस्य दुर्मतेः विष्णुरुवाच तेनैव दर्शितः पंथा वयमप्यन्वयामहे
'त्या दुष्टाचा कुठला तरी उद्योग तुला माहित नाही असं काही आहे का?' विष्णू म्हणाले, 'त्यानेच मार्ग दाखवला आणि आम्हीही तोच मार्ग धरला.'
नाऽन्यथा स भवेद्वध्यः पातिव्रत्यसुरक्षित्ः नारद उवाच जगाम विष्णुरित्युक्त्वा पुनर्जालंधरं पुरम्
'त्याच्या पत्नीच्या पतिव्रत्यामुळे त्याचा वध दुसऱ्या कुठल्याही प्रकारे होऊ शकत नाही.' नारद म्हणाले, 'असं म्हणून विष्णू पुन्हा जलंधराच्या नगरीत गेले.'
अथ रुद्रश्च गंधर्वाऽनुगतः संगरे स्थितः 2.4.20.
मग रुद्र गंधर्वांसह युद्धात सज्ज उभा राहिला.
ततो भवो विस्मितमानसः पुनर्जगाम युद्धाय जलंधरं रुषा
तेव्हा भव आश्चर्यचकित मनाने आणि रागाने पुन्हा जलंधराशी लढायला गेला.
पातिव्रत्यस्य भंगाय वृंदायाश्चाऽकरोन्मतिम्
वृंदेच्या पतिव्रत्याचा भंग व्हावा म्हणून त्याने तिच्या मनात भ्रम उत्पन्न केला.
अथ वृंदारका देवी स्वप्नमध्ये ददर्श ह
मग देवी वृंदेला स्वप्नात एक दृश्य दिसले—
कृष्णप्रसूनभूषाढ्यं क्रव्यादगणसेवितम्
—जो काळ्या फुलांनी सजलेला होता आणि मांसाहारी जनांच्या वेढ्यात होता.
स्वपुरं सागरे मग्नं सहसैवाऽऽत्मना सह
तिने पाहिलं की, आपलं स्वतःचं शहर आणि आपण दोघंही अचानक समुद्रात बुडाले आहोत.
ददर्शोदितमादित्यं सच्छिद्रं निष्प्रभं मुहुः
तिला वारंवार छिद्र पडलेला, तेज नसलेला सूर्य उगवतांना दिसला.
कुत्रचिन्नाऽलभच्छर्म गोपुराट्टालभूमिषु
कुठेच तिला गडाच्या अंगणात किंवा बुरुजांवर आसरा मिळाला नाही.
तत्राऽपि साऽभ्रमद्बाला नाऽलभत्कुत्रचित्सुखम्
तिथेही ती गोंधळलेली मुलगी कुठेच सुख शोधू शकली नाही.
ततः सा भ्रमती बाला ददर्शाऽतीवभीषणौ
मग ती भटकत असताना त्या मुलीला दोन अतिशय भयंकर जीव दिसले.
तौ दृष्ट्वा विह्वलाऽतीव पलायनपराऽभवत्
त्यांना पाहून ती फारच घाबरली आणि पळून जाण्याचा प्रयत्न करू लागली.
ततस्तत्कण्ठमावृत्य निजां बाहुलतां भयात् 2.4.21.
मग भीतीपोटी तिने आपली कोमल बाहू आपल्या गळ्याभोवती घट्ट गुंडाळली.
मुनिस्तां विह्वलां दृष्ट्वा राक्षसाऽनुगतां तदा
त्या वेळी ती घाबरलेली आणि राक्षसांनी वेढलेली आहे हे पाहून मुनीने—
तौ हुंकारभयत्रस्तौ दृष्ट्वा च विमुखौ गतौ
—'हुं' या आवाजाने घाबरून ते दोघे तिला सोडून निघून गेले असं पाहिलं.
किंचिद्विप्तुमिच्छामि कृपया तन्निशामय
माझ्या मनात थोडंसं बोलायचं आहे, कृपया प्रेमाने ऐका.
जलंधरो हि मद्भर्ता रुद्रं योद्धुं गतः प्रभो
माझा पती जलंधर रुद्राशी युद्ध करायला गेला आहे, प्रभो.
तावत्कपी समायातौ प्रणम्य चाग्रतः स्थितौ
तेव्हा दोन वानर आले, त्यांनी वंदन केलं आणि माझ्यासमोर उभे राहिले.
ततस्तद्भ्रूलतासंज्ञानियुक्तौ गगनं गतौ शिरःकबन्धे हस्तौ च गृहीत्वा समुपस्थितौ
मग त्यांनी भुवयांच्या इशाऱ्याने आकाशात उड्डाण केलं आणि शिरविरहित देह व हात उचलून माझ्यासमोर आले.
शिरःकबंधे हस्तौ च दृष्ट्वाऽब्धितनयस्य सा
समुद्रपुत्राचा शिरविरहित देह आणि हात पाहून ती
कमंडलूदकैः सिक्त्वा मुनिनाऽऽश्वासिता तदा
मुनिने कमंडलूतील पाणी शिंपडून तिला धीर दिला.
स कथं न वदस्यद्य वल्लभा मामनागसम्
प्रिय, मी निरपराध असूनही आज तू माझ्याशी का बोलत नाहीस?
येन देवाः सगंधर्वा निर्जिता विष्णुना सह 2.4.21.
ज्याने देव, गंधर्व आणि विष्णू यांनाही पराभूत केलं—