विष्णुर्दैत्यस्य बाणौघैर्ध्वजं छत्रं धनुर्हयान्
विष्णूने बाणांच्या वर्षावाने दैत्याच्या ध्वज, छत्री, धनुष्य आणि घोडे खाली पाडले.
ततो दैत्यः समुत्पत्य गदापाणिस्त्वरान्वितः
मग दैत्य गदा हातात घेऊन वेगाने उडी मारून पुढे गेला.
विष्णुर्गदां स्वखङ्गेन चिच्छेद प्रहसन्निव
विष्णूने, जणू हसतच, स्वतःच्या तलवारीने गदा तुकडे केली.
ततस्तौ बाहुयुद्धेन युयुधाते महाबलौ
मग ते दोघेही बलवान एकमेकांशी हातांनी झुंजू लागले.
एवं तौ सुचिरं युद्धं कृत्वा विष्णुः प्रतापवान्
अशा प्रकारे दोघांनी खूप वेळ युद्ध केल्यावर, तेजस्वी विष्णू—
अदेयमपि ते दद्मि यत्ते मनसि वर्तते ।। 2.4.16.
जे देणे अशक्य आहे तेही मी तुला देतो—तुझ्या मनात जे आहे ते.
जलंधर उवाच यदि भावुक तुष्टोऽसि वरमेनं ददस्व मे
जलंधर म्हणाला, 'जर तू खरोखरच समाधानी असशील तर मला हा वर दे.'
तदा जलंधरपुरमगमद्रमया सह
मग तो रामासह जलंधराच्या नगरीत गेला.
जलंधरस्तु देवानामधिकारेषु दानवान्
जलंधराने देवांच्या राज्यांमध्ये दानवांना सत्ताधारी केले.
देवगंधर्वसिद्धेषु यत्किंचिद्रत्नसंयुतम्
देव, गंधर्व आणि सिद्ध यांच्याकडे असलेली सर्व रत्नांनी सजलेली धनदौलत त्याने घेतली.
पातालभुवने दैत्यं निशुंभं स महाबलम्
पाताळात त्याने बलाढ्य निशुंभ नावाच्या दैत्याला जिंकले.
देवगंधर्वसिद्धाऽऽद्यान्सर्पराक्षसमानुषान्
देव, गंधर्व, सिद्ध, तसेच सर्प, राक्षस आणि माणसे यांनाही त्याने आपल्या अधीन केले.
एवं जलंधरः कृत्वा देवान्स्ववशवर्तिनः
अशा प्रकारे जलंधराने सर्व देवांना आपल्या इच्छेनुसार वागवले.
न कश्चिद्व्याधितो नैव दुःखी नैव कृतस्तथा
कोणालाही आजार नव्हता, कुणीही दुःखी किंवा त्रस्त नव्हता.
एवं महीं शासति दानवेंद्रे धर्मेण सम्यक्च दिदृक्षयाऽहम्
दानवांचा राजा धर्माने आणि योग्य हेतूने पृथ्वीचे राज्य करत असताना, मला ते पाहण्याची इच्छा झाली.
संप्रहस्य तदा वाक्यं स्नेहपूर्वं च वै नृप
तेव्हा तो हसत, प्रेमाने राजाला म्हणाला—
कुत आगम्यते ब्रह्मन्किचिद्दृष्टं त्वया प्रभो
ब्रह्मन्, तू कुठून आला आहेस? काही विशेष पाहिले आहेस का, प्रभो?
तत्रोमया समासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम्
तेथे मी शांत बसलेला शंकर पाहिला.
योजनायुतविस्तीर्णे कल्पवृक्षमहावने
दहा हजार योजन विस्तारलेल्या कल्पवृक्षांच्या मोठ्या जंगलात,
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं विस्मयो मेऽभवत्तदा
ते अद्भुत दृश्य पाहून मला मोठा आश्चर्याचा अनुभव आला.
तदा तवाऽपि दैत्येंद्र समृद्धिः संस्मृता मया
त्या वेळी, दैत्यराजा, तुझी समृद्धीही मला आठवली.
त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्स्त्रीरत्नरहितां धुवम्
तुझी ही समृद्धी पाहून, जरी ती स्त्रीरत्नाशिवाय आहे, हे निश्चित.
अप्सरोनागकन्याद्या यद्यपि त्वद्वशे स्थिताः
अप्सरा, नागकन्या आणि इतर जरी तुझ्या अधीन असल्या,
यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः
तरी जिच्या सौंदर्याच्या समुद्रात चतुर्मुख ब्रह्मादेखील बुडतो,
वीतरागोऽपि हि यथा मदनारिः स्वलीलया 2.4.17.
ज्याच्याशी स्वतः मदनाचा शत्रू असलेला, विरक्त शंकरही सहजपणे खेळतो,
यस्याः पुनः पुनः पश्यन्रूपं धाताऽपि सर्जने
जिचे रूप पुन्हा पुन्हा पाहून सृष्टीकर्ता ब्रह्मालाही सृजनाची प्रेरणा मिळते,
अतः स्त्रीरत्नसंभोक्तुः समृद्धिस्तस्य सा वरा
म्हणून त्याने जिचा उपभोग घेतला ती स्त्री त्याच्या मोठ्या भाग्याची कारणीभूत ठरली.
एवमुक्त्वा तमामंत्र्य गते सति स दैत्यराट्
असं म्हणून त्याची परवानगी घेऊन तो निघून गेला, तेव्हा त्या दैत्यराजाने—
अथ संप्रेषयामास स दूतं सिंहिकासुतम्
मग त्याने सिंहिकेचा मुलगा असलेल्या दूताला पाठवलं.
कैलासमगमद्राहुः कुर्वञ्छुक्लेंदुवर्चसम्
राहू तेजस्वी चंद्रासारखा प्रकाशमान होत कैलासावर पोहोचला.