धात्री शांतिस्तथा कांतिर्माया प्रकृतिरेव च
धात्री, शांतता, सौंदर्य, माया आणि प्रकृती यांचा समावेश करावा.
इंदिरा लोकमाता च कल्याणी कमला तथा 2.4.12.
इंदिरा, लोकमाता, कल्याणी आणि कमळा यांनाही वंदन करावे.
प्रज्ञां मेधां च सौभाग्यं विष्णुभक्तिं च देहि मे
माझ्या जीवनात प्रज्ञा, मेधा, सौभाग्य आणि विष्णूभक्ती दे.
बलिप्रदानकाले तु ये कुर्वंति प्रदक्षिणम् 2.4.12.
बळी अर्पण करताना जे प्रदक्षिणा करतात,
तस्मात्त्वं कुरु विप्रेंद्र धात्रीस्नानं हि यत्नतः 2.4.12.
म्हणून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तू धात्रीस्नान काळजीपूर्वक कर.
धात्रीफलकृतां मालां कंठस्थां यो वहेन्नहि 2.4.12.
जो कोणी धात्रीच्या फळांची माळ गळ्यात घालतो,
धात्रीछायां समाश्रित्य कार्तिकेऽन्नं भुनक्ति यः
जो कोणी कार्तिक महिन्यात धात्रीच्या सावलीत बसून जेवतो,
हर्षोत्फुल्लाऽऽनना सत्या वासुदेवमथाऽब्रवीत्
आनंदाने फुललेल्या आणि सत्याने उजळलेल्या चेहऱ्याने तिने वासुदेवाशी बोलले.
दानं व्रतं तपो वाऽपि किं नु पूर्वं कृतं मया
मी पूर्वी दान, व्रत किंवा तप केले होते का?
येनाऽहं मर्त्यजा देव तवांगार्द्धहराऽभवम् तवाऽहं वल्लभा जाता तद्वदस्व ममाऽखिलम्
देवा, कोणत्या कृतीमुळे मी तुझ्या अर्ध्या देहाची आणि तुझी प्रिय झाली? हे सर्व मला सांग.
पुण्यव्रतं कृतवती तत्सर्वं कथयामि ते
तू पुण्य व्रत केलेस, ते सर्व मी तुला सांगतो.
आत्रेयो देवशर्मेति वेदवेदांगपारगः
आत्रेय, ज्याचे नाव देवशर्मा, वेद आणि वेदांगांचा जाणकार होता.
अपुत्रः स स्वशिष्याय चंद्रनाम्ने ददौ सुताम्
पुत्र नसल्यामुळे त्याने आपली मुलगी चंद्र नावाच्या आपल्या शिष्याला दिली.
तौ कदाचिद्वनं यातौ कुशेध्माहरणार्थिनौ
एकदा दोघेही कुशाची लाकूड आणण्यासाठी जंगलात गेले.
स्वस्वपुण्य प्रभावेन विष्णुलोकं गतावुभौ
आपल्या पुण्याच्या बळावर दोघेही विष्णुलोकाला गेले.
पितृभर्तृजदुःखार्ता कारुण्यं पर्यदेवयत् 2.4.13.
वडील आणि पतीच्या दुःखाने व्याकुळ होऊन तिने करूणेने हंबरडा फोडला.
तयोश्चक्रे यथाशक्ति पारलौकीं ततः क्रियाम्
तिने आपल्या परीने सर्व पारलौकिक विधी केले.
व्रतद्वयं तया सम्यगाजन्ममरणात्कृतम्
तिने जन्मापासून मृत्यूपर्यंत दोन व्रते नीट पाळली.
इत्थं गुणवती सम्यक्प्रत्यब्द व्रतिनी ह्यभूत्
अशा रीतीने गुणांनी युक्त होऊन ती दरवर्षी व्रत पाळणारी झाली.
स्नातुं गंगां गता कांते कथंचिच्छनकैस्तदा
एकदा ती काही सखींसह गंगेला स्नानासाठी गेली.
तावत्सा विह्वलाऽपश्यद्विमानं यातमंबरात्
तेव्हा ती गोंधळून गेली आणि आकाशातून खाली येणारे विमान तिने पाहिले.
कार्तिकव्रतपुण्येन मत्सान्निध्यं गताऽभवत्
कार्तिक व्रताच्या पुण्यामुळे ती माझ्या सान्निध्यात आली.
आगतोऽहं गणाः सर्वे यातास्तेऽपि मया सह
मी आलो आहे आणि माझ्यासोबत सर्व गणही आले आहेत.
पिता ते देवशर्माऽभूत्सत्राजिदभिधो ह्ययम्
तुझे वडील देवशर्मा, ज्याला सत्राजित असेही म्हणतात, हे होते.
कार्तिकव्रतपुण्येन बहु मत्प्रीतिदायिनी
कार्तिक व्रताच्या पुण्यामुळे तू मला खूप आनंद दिलास.
तस्मादयं कल्पवृक्षस्तवांगणगतः शुभे 2.4.13.
म्हणून, शुभे, हा कल्पवृक्ष तुझ्या अंगणात आला आहे.
कदाचिदपि तेन त्वं मद्वियोगं न यास्यसि सत्योवाच मासानां तु कथं नाम स मासः कार्तिको वरः
यामुळे तू कधीच, अगदी क्षणभरही, माझ्यापासून दूर राहणार नाहीस. पण मला सांग, कार्तिक महिना सर्व महिन्यांमध्ये इतका श्रेष्ठ का आहे?
प्रियस्ते देवदेवेश कारणं तत्र कथ्यताम् श्रीकृष्ण उवाच साधु पृष्टं त्वया कांते शृणुष्वैकाग्रमानसा
तुझा प्रिय, देवांचा अधिपती येथे आहे; त्याचे कारण सांगितले जाईल. श्रीकृष्ण म्हणाले: छान विचारलेस, प्रिये; एकाग्र मनाने ऐक.
पृथोर्वैन्यस्य संवादं महर्षेर्नारदस्य च
वैन्य पुत्र पृथु आणि महर्षी नारद यांचा संवाद ऐक.
इन्द्रादिलोकपालानामधिकाराञ्जहार ह
त्याने इंद्र आणि इतर लोकपालांचे अधिकार काढून घेतले.