एवं चिंतयतां तेषां वागुवाचाऽशरीरिणी
अशा विचारात असताना त्यांना देहहीन वाणी ऐकू आली.
अस्य वै स्मरणादेव लभेद्गोदानजं फलम्
याचे स्मरण केल्यानेच गायी दान केल्याचं पुण्य मिळतं.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेव्या आमर्दकी सदा 2.4.12.
म्हणून सर्व प्रयत्नांनी आवळा हे झाड नेहमी जपावं.
तस्या मूले स्थितो विष्णुस्तदूर्ध्वं च पितामहः
त्याच्या मुळाशी विष्णू उभा आहे आणि त्याच्या वरती ब्रह्मा आहेत.
शाखासु सवितारश्च प्रशाखासु च देवताः
त्याच्या फांद्यांमध्ये सूर्य आहे आणि छोट्या फांद्यांमध्ये देवता आहेत.
प्रजानां पतयः सर्वे फलेष्वेवं व्यवस्थिताः
त्याच्या फळांमध्ये सगळ्या जीवांचे स्वामी असेच वास करतात.
अतः सा पूजनीया च सर्वकामार्थसिद्धये नमस्कृत्वा जगन्नाथं पप्रच्छातीव विस्मितः
म्हणून सर्व इच्छा आणि उद्दिष्ट साधण्यासाठी तिची पूजा करावी. जगन्नाथाला नमस्कार करून, तो मोठ्या आश्चर्याने विचारू लागला.
तथा धात्रीवनं मासे कार्तिके श्रीहरिप्रियम्
कार्तिक महिन्यात आवळ्याचं वन श्रीहरिला अतिशय प्रिय असतं.
कार्तिके मासि यः कुर्यात्तस्य पापं विनश्यति
जो कोणी कार्तिक महिन्यात पूजा करतो, त्याचं पाप नष्ट होतं.
तीर्थानि मुनयो देवा यज्ञाः सर्वेऽपि कार्तिके
कार्तिक महिन्यात सर्व तीर्थक्षेत्रं, ऋषी, देवता आणि यज्ञ तिथेच असतात.
यत्किंचित्कुरुते पुण्यं धात्रीछायासु मानवः
कोणतंही पुण्याचं काम माणूस आवळ्याच्या सावलीत करतो,
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
इथे एक प्राचीन कथा उदाहरण म्हणून सांगतात.
अयोध्यानगरे कश्चिद्वैश्यश्चासीद्विजोत्तम 2.4.12.
अयोध्या नगरीत एक व्यापारी होता, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
भिक्षया चोदराग्निं स शमयामास नारद
तो भिक्षेवर पोटाची आग शांत करायचा, हे नारद.
भिक्षाप्तचणकान्गृह्य धात्रीछायामगात्किल
त्याला भिक्षेत हरभरे मिळाले आणि तो आवळ्याच्या झाडाखाली गेला, असं सांगतात.
केचिदुर्वरितास्तेपु चणकास्तत्र नारद
त्या हरभर्यांपैकी काही कच्चे होते, हे नारद.
तेन पुण्यप्रभावेन राजाऽऽसीद्धनिकः क्षितौ
त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे तो पृथ्वीवर धनवान राजा झाला.
धात्रीवने मुनिश्रेष्ठ सर्वकामार्थसिद्धये यः शृणोति स पापेभ्यो मुच्यते द्विजसूनुवत्
हे श्रेष्ठ मुनी, जो कोणी आवळ्याच्या वनात सर्व इच्छा आणि उद्दिष्ट साधण्यासाठी हे ऐकतो, तो ब्राह्मणपुत्रासारखा पापांपासून मुक्त होतो.
नारद उवाच कोऽभूद्द्विजसुतो ब्रह्मन्किं पापं कृतवान्पुरा
नारद म्हणाले : तो ब्राह्मणपुत्र कोण होता, ब्रह्मन्? त्याने पूर्वी कोणते पाप केले होते?
देवशर्मेति विख्यातो वेदवेदांगपारगः
तो देवशर्मा म्हणून प्रसिद्ध होता आणि वेद व त्यांचे अंग उत्तमपणे जाणणारा होता.
इदानीं कार्तिको मासो वर्तते हरिवल्लभः
आता कार्तिक महिना, जो हरिचा आवडता आहे, तो सुरू झाला आहे.
तुलसीपुष्पसहितां कुरुपूजां हरेः सुत 2.4.12.
कुरुपुत्रा, तुलसीच्या फुलांसह हरिपूजा कर.
एवं पितुर्वचः श्रुत्वा पुत्रः क्रोधसमन्वितः
वडिलांचे असे बोल ऐकून मुलगा रागाने भरून गेला.
इति पुत्रवचः श्रुत्वा सक्रोधः प्राह तं सुतम्
मुलाच्या बोलण्यावर वडिलांनीही रागाने त्याला उत्तर दिले.
मूषको भव दुर्बुद्धे वने वृक्षस्य कोटरे
दुष्ट बुद्धीच्या, आता वनातल्या झाडाच्या ढोलीत उंदीर हो.
दुर्योनेर्मम मुक्तिः स्यात्कथं तद्वद मे गुरो
मी नीच कुळात जन्मलो, मग मला मुक्ती कशी मिळेल? हे गुरुजी, ते मला सांगा.
यदोर्ज्जव्रतजं पुण्यं शृणोषि हरिवल्लभम्
हरिच्या आवडत्या उर्ज्जव्रताचे पुण्य ऐक.
स पित्रा चैवमुक्तस्तु तत्क्षणान्मूषकोऽभवत्
वडिलांनी असे म्हटल्यावर तो क्षणात उंदीर झाला.
एकदा कार्तिके मासि विश्वामित्रः सशिष्यकः
एकदा कार्तिक महिन्यात विश्वामित्र आपल्या शिष्यासह होता.
कथयामास माहात्म्यं शिष्येभ्यश्चोर्ज्जसंभवम्
त्याने शिष्यांना उर्ज्जव्रतामुळे मिळणारे माहात्म्य सांगायला सुरुवात केली.