अत्र स्नातः पुरा ब्रह्मन्मोहोऽगाज्जगतीपतेः 1.3.1.5.
इथे पूर्वी स्नान केल्यावर, ब्रह्मन्, जगाचा स्वामीचा मोह गेला.
मौनी प्रदक्षिणं कृत्वा विश्वात्मन्भव विज्वरः
विश्वात्म्या, मौनाने प्रदक्षिणा करून तापमुक्त हो.
इति वचनमुदीर्य विश्वनाथं स्थितमरुणाचलरूपतो महेशम्
ही वचने बोलून त्याने विश्वनाथ, महेश, अरुणाचल पर्वताच्या रूपात तिथे उभा आहे असे पाहिले.
इममरुणगिरीशमेष वेधा यमनियमादिविशुद्धचित्तयोगः
हा अरुणगिरीचा ईश्वर, सृष्टीकर्ता, मन संयम, नियम आणि अशा शुद्ध आचारांनी शुद्ध झालेल्या मनानेच जाणता येतो.
शेषपर्यंकशयने कदाचिन्नैव बुध्यत
सर्पाच्या शय्येवर झोपलेला असताना तो काही काळ जागा झाला नाही.
तमसा पूरितं विश्वमपज्ञातमलक्षणम्
संपूर्ण विश्व अंधाराने भरले होते, त्याच्या गुणधर्मांची ओळखच राहिली नव्हती.
अहो कष्टमिदं रूपं तमसा विश्वमोहनम्
हाय! हे किती दुःखद आहे, की या अंधारामुळे संपूर्ण जग गोंधळून गेले आहे!
ज्योतिषः पुरुषं पूर्णमपश्यंतं सुरा अपि
देवतांनाही त्या पूर्ण प्रकाशमय पुरुषाचे दर्शन झाले नाही.
इति निश्चित्य मनसा देवदेवमुमापतिम्
अशी ठरवून, देवतांनी आपल्या मनाने उमा-पती देवदेवांकडे गेले.
ततः प्रसन्नो भगवांस्तेजोराशिर्महेश्वरः
मग तो तेजाचा समूह असलेला, भगवंत महेश्वर प्रसन्न झाला.
ततस्तेजोमयाच्छंभोः स्फुलिंगांशुसमुद्भवाः
त्या शंभूच्या तेजातून ठिणग्या आणि किरणे उत्पन्न झाली.
बोधितः सकलैर्देवैः समुत्थाय रमापतिः
सर्व देवांनी जागे केल्यावर लक्ष्मीपती उठले.
मया तमसि उद्रेकादकाले शयनं कृतम्
अतिशय अंधारामुळे मी चुकीच्या वेळी झोपलो होतो.
जगदुत्पत्तिकृत्यानि स्वयं कर्तुं व्यवस्यति । 1.3.1.6.
तो स्वतःच जगाच्या सृष्टीची कामे करायचे ठरवतो.
सर्वदोषप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदम्
हे सर्व दोष दूर करणारे आणि सर्व इच्छित फळ देणारे आहे.
चिंतयन्नेवमात्मस्थं ज्योतिर्लिंगं सदाशिवम्
असा विचार करत, त्याने आपल्या अंतर्यात असलेल्या ज्योतिर्लिंग सदाशिवाचे ध्यान केले.
विश्वस्रष्टारमीशानं तुष्टाव दुरितच्छिदम्
त्याने विश्वाचा सृष्टीकर्ता, पापांचा नाश करणारा ईशान याचे स्तवन केले.
अनुगृह्य कटाक्षैस्तं समुत्तिष्ठेत्यभाषत
त्याने कृपादृष्टीने त्याच्याकडे पाहून, 'उठ' असे सांगितले.
नमस्त्रिभुवनेशाय त्रिमूर्तिगुणधारिणे
त्रिभुवनांचे स्वामी, त्रिमूर्तीचे गुण धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार.
त्वमेव जगतामीशो निजांशैर्देवतामयैः
तूच या जगाचा स्वामी आहेस, आपल्या अंशांनी देवतारूप झालेला.
मां नियुज्य जगद्गुप्तौ परिमोह्य च मायया
माझ्यावर जगाची रक्षा करण्याची जबाबदारी टाकून, तुझ्या मायेमुळे मला मोहात टाकलेस,
किं करोमि जगन्मूर्त्तौ न्यस्तभारोऽस्म्यहं त्वयि
आता मी काय करू? कारण जगाचा भार तर तुझ्यावरच आहे.
हर शम्भो हरेरार्तिमनुतापं समीक्ष्य सः 1.3.1.6.
हे हर, हे शंभो, हरिच्या दुःख आणि पश्चात्ताप पाहून,
अरुणाचलरूपेण तिष्ठामि वसुधातले
मी या पृथ्वीवर अरुणाचलाच्या रूपात स्थिर आहे.
पूर्वस्मै विष्णवे तत्र वरो दत्तो मया पुरा तेजोमयमिदं रूपं प्रशांतं लोकरक्षणात्
पूर्वी मी तिथे त्या विष्णूला असा वर दिला होता—ही तेजस्वी, शांत मूर्ती लोकांच्या रक्षणासाठी आहे.
नदीनां निर्झराणां च मेघमुक्तांभसामपि
नद्या, धबधबे आणि मेघातून पडणारे पाणी यांनाही,
अंधानां दृष्टिलाभेन पंगूनां पादसंचरैः
अंधांना दृष्टी देऊन, पांगळ्यांना पायांनी चालता येईल असे करून,
सर्वसिद्धिप्रदानेन सर्वव्याधिविमोचनैः
सर्व सिद्धी देऊन आणि सर्व आजारांपासून मुक्त करून,
इत्युक्तांतर्दधे शम्भुर्हरिश्चैवारुणाचलम्
असे म्हणून शंभू अदृश्य झाला आणि हरिही अरुणाचलात विलीन झाला.
तमद्रिं परितो दृष्ट्वा सुरान्काननसंश्रयान् वेदान्सांगोपनिषदान्समंतान्मूर्तिधारिणः
त्या पर्वताभोवती वनात वसणारे देव आणि वेद, त्यांचे अंग आणि उपनिषदें जिथे मूर्तरूपात आहेत, हे पाहून,