यैर्भगिन्यः सुवासिन्यो वस्त्रदानादितोषिताः
ज्यांनी आपल्या विवाहित आणि सुशोभित बहिणींना वस्त्रादी देऊन आनंदित केले,
धन्यं यशस्यमायुष्यं धर्मकामार्थसाधनम्
ते पुण्यकारक असून, कीर्ती, आयुष्य आणि धर्म, काम, अर्थ या सर्व गोष्टी साध्य करते.
तदहं संप्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिसत्तमाः ।। 2.4.11.
म्हणून आता मी हे सांगतो, हे श्रेष्ठ मुनीहो, ऐका.
तत्राऽपराह्ने कर्तव्यं सर्वथैव यमार्चनम्
त्या दिवशी दुपारी यमाची पूजा नक्कीच करावी.
प्रत्यहं यमुनाऽऽगत्य यमं संप्रार्थयत्पुरा
पूर्वी यमुनाने दररोज येऊन यमाची मनापासून प्रार्थना केली.
अद्यश्वो वा परश्वो वा प्रत्यहं वदते यमः
यम रोज म्हणायचा, 'आज, उद्या किंवा परवा.'
तदैकदा यमुनया बलात्कारान्निमंत्रितः
एकदा यमुनाने जबरदस्तीने यमाला आमंत्रित केले.
नारकीयजनान्मुक्त्वा गणैः सह रवेः सुतः
नरकातील लोकांपासून मुक्त होऊन, सूर्यपुत्र आपल्या सेवकांसह गेला.
कृताभ्यंगो यमुनया तैलैर्गंधमनोहरैः
यमुनाने मनमोहक सुवासिक तेलांनी त्याला अभ्यंग केला.
ततोऽलंकारकं दत्तं नानावस्त्राणि चंदनम्
त्यानंतर दागिने, विविध वस्त्रे आणि चंदन दिले.
पक्वान्नानि विचित्राणि कृत्वा सा स्वर्णभाजने
तिने वेगवेगळी शिजवलेली अन्नपदार्थ सोन्याच्या भांड्यात ठेवली.
भुक्त्वा यमोऽपि भगिनीमलंकारैः समर्चयत् इति तद्वचनं श्रुत्वा यमुना वाक्यमब्रवीत्
यमाने जेवल्यावर, त्यानेही आपल्या बहिणीला दागिन्यांनी सन्मानित केले; ते ऐकून यमुनाने बोलले.
अद्य सर्वे मोचनीयाः पापिनो नरकाद्यम तेषां सौख्यं प्रदेहि त्वमेतदेव वृणोम्यहम्
आज सर्व पापी नरकातून मुक्त व्हावेत, हे यमा, त्यांना सुख दे—हेच मी मागते.
भुंक्ते च भगिनीगेहे भगिनीं पूजयेदपि
तो आपल्या बहिणीच्या घरी जेवतो आणि तिला पूजाही करतो.
वीरेशैशानदिग्भागे यमतीर्थं प्रकीर्तितम्
वीरेशाच्या ईशान्य दिशेला यमतीर्थ प्रसिद्ध आहे.
पठेदेतानि नामानि आमध्याह्नं नरोत्तमः
उत्तम पुरुषाने ही नावे मध्यान्हापर्यंत म्हणावीत.
यमो निहंता पितृधर्मराजो वैवस्वतो दंडधरश्च कालः
यम हा पितरांचा धर्मपालक, विवस्वताचा मुलगा, दंडधारी, काळ आणि सर्वांचा संहार करणारा आहे.
ततो यमेश्वरं पूज्य भगिनीगृहमाव्रजेत्
मग यमेश्वराची पूजा करून, बहिणीच्या घरी जावे.
भ्रातस्तवानुजाताऽहं भुंक्ष्व भक्तमिदं शुभम्
भाऊ, मी तुझ्यापेक्षा लहान आहे; कृपया हे शुभ अन्न प्रेमाने स्वीकार.
ततः संतोष्य भगिनीं वस्त्रालंकरणादिभिः
मग तिला वस्त्र, दागिने आणि इतर भेटवस्तू देऊन बहिणीला आनंदी करावे.
नृपैः कारागृहे ये च स्थापिता मम वासरे 2.4.11.
राजांनी जे माझ्या दिवशी कारागृहात ठेवले आहेत—
विमोक्तव्या मया पापा नरकेभ्योऽद्य वासरे
त्यांना मी आज पापी नरकांतून सोडवले पाहिजे.
कनीयसी स्वसा नास्ति तदा ज्येष्ठागृहं व्रजेत्
लहान बहीण नसेल तर मोठ्या बहिणीच्या घरी जावे.
तदभावे मातृष्वसुर्मातुलस्याऽऽत्मजा तथा
ती नसल्यास मावशीकडे किंवा मामाच्या मुलीकडे जावे.
सर्वाऽभावे माननीया भगिनी काचिदेव हि
यापैकी कोणीच नसेल तर कुठलीही बहीण सन्मानित करावी.
तदभावेप्यरण्यानीं कल्पयित्वा सहोदराम्
तीही नसेल तर जंगलातील एखादी स्त्री किंवा सख्खी बहीण निवडावी.
ये भुंजते दुराचारा नरके ते पतंति च
जे वाईट वागणारे जेवतात, ते नरकात पडतात.
तस्मादृषिवराः सर्वे कार्तिकव्रतकारिणः
म्हणून सर्व श्रेष्ठ ऋषी कार्तिक व्रत करणारे—
यमद्वितीयां यः प्राप्य भगिनीगृहभोजनम्
जे यमद्वितीयेला बहिणीच्या घरी जेवतात—
या तु भोजयते नारी भ्रातरं भ्रातृके तिथौ
जी स्त्री भाऊदिनी आपल्या भावाला जेवू घालते—