तेन दत्ता वामनाय भूमिः स्वमस्तकान्विता
त्या दिवशी बळीने वामनाला पृथ्वी आणि स्वतःचे डोकेही दिले.
कार्तिके मासि शुक्लायां प्रतिपद्यां यतो भवान्
कार्तिक महिन्यात शुद्ध पक्षातील प्रतिपदेला, हे राजन, हे व्रत पाळावे.
वरं ददामि ते राजन्नित्युक्त्वाऽदाद्वरं तदा
‘मी तुला वर देतो’ असे म्हणून, त्या वेळी त्याला वर दिला.
एतस्यां ये करिष्यंति तैलस्नानादिकार्चनम्
या दिवशी जे लोक तैलस्नान वगैरे पूजा करतील—
तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन्प्रसिद्धा प्रतिपत्तिथिः
—त्या वेळेपासून ही प्रतिपदा तिथी जगात प्रसिद्ध झाली.
तत्राभ्यंगं न कुर्वीत अन्यथा मृतिमाप्नुयात् । । 2.4.10.
जो त्या दिवशी अभ्यंगस्नान करणार नाही, त्याला मृत्यू येऊ शकतो.
मांगल्यं तद्दिने चेत्स्याद्वित्तादिस्तस्य नश्यति
त्या दिवशी मंगलकार्यता मिळेल, पण त्याचे धन नष्ट होईल.
तस्यां यद्यथ चाऽऽर्तिक्यं नारी मोहात्करिष्यति
त्या दिवशी जर एखादी स्त्री मोहामुळे आरती वगैरे करणार नाही—
अविद्धा प्रतिपच्चेत्स्यान्मुहूर्तमपरेऽहनि
जर प्रतिपदा दुसऱ्या तिथीने छेदली गेली नसेल, तर ती दुसऱ्या दिवशी थोड्या वेळासाठी येते.
प्रतिपत्स्वल्पमात्राऽपि यदि न स्यात्परेऽहनि
दुसऱ्या दिवशी प्रतिपदेचा अगदी थोडाही भाग उरला नसेल,
तद्दिने गृहमध्ये तु कुर्यान्मूर्तिं तदांगणे
त्या दिवशी घराच्या अंगणात मूर्ती तयार करावी.
आर्तिक्यं तत्र संस्थाप्य एवं कुर्याद्विधानतः
तेथे दिवा ठेवून, नियमाप्रमाणे विधी करावा.
न मांगल्यं भवेत्तेषां यावत्स्याद्वत्सरं ध्रुवम्
त्यांना पूर्ण वर्षभर शुभत्व मिळत नाही.
आवर्षं तद्भवेत्तस्य तस्मान्मंगलमाचरेत्
हे अशुभ एक वर्षभर टिकते; म्हणून शुभकार्य करावे.
कुरु दीपोत्सवं रम्यं त्रयोदश्यादिकेषु च
त्रयोदशीपासून पुढे सुंदर दिव्यांचा उत्सव साजरा कर.
गौर्या जित्वा पुरा शंभुर्नग्नो द्यूते विसर्जितः 2.4.10.
पूर्वी गौरीने शंभूला जुगारात हरवले आणि हरल्यावर शंभू unclothed राहिला.
द्यूतं निषिद्धं सर्वत्र हित्वा प्रतिपदं बुधाः
सर्वत्र जुगार खेळणे निषिद्ध आहे; बुध्दिमान लोक प्रतिपदेच्या दिवशी ते टाळतात.
भवान्याऽभ्यर्थिता लक्ष्मीर्धेनुरूपेण संस्थिता
भवानीच्या विनंतीवर लक्ष्मीने गाय रूप धारण केले.
भूषणीयास्तदा गावो वर्ज्या वहनदोहनात्
त्या वेळी गायींना सजवावे आणि त्यांचा ओझे वाहणे किंवा दूध काढणे टाळावे.
गोवर्द्धन धराऽऽधार गोकुलत्राणकारक
गोवर्धन, पृथ्वीचे धारक, गोकुळाचे रक्षण करणारे,
या लक्ष्मीर्लोकपालानां धेनुरूपेण संस्थिता
ती लक्ष्मी जी लोकपालांमध्ये गाय रूपात वास करते,
अग्रतः संतु मे गावो गावो मे संतु पृष्ठतः
माझ्या पुढे गायी असोत, माझ्या मागेही गायी असोत.
इतरेषामन्नपानैर्वाक्यदानेन पंडितान्
पंडितांना अन्न, पाणी आणि प्रेमळ शब्दांनी तृप्त करावे.
वस्त्रैस्तांबूलधूपैश्च पुष्पकर्पूरकुंकुमैः
वस्त्रे, तांबूल, धूप, फुले, कपूर आणि कुंकू याने,
ग्राम्यान्वृषभदानैश्च सामंतान्नृपतिर्धनैः स्वनामांकैश्च तान्राजा तोषयेत्सज्जनान्पृथक्
गावातील वृषभ आणि संपत्ती शेजाऱ्यांना देऊन, राजा स्वतःच्या नावाच्या नाण्यांनी सज्जनांना वेगळे वेगळे संतुष्ट करावा.
यथार्थं तोषयित्वा तु ततो मल्लान्नरांस्तथा 2.4.10.
त्यांना योग्य प्रकारे संतुष्ट केल्यावर, नंतर मल्ल आणि इतर लोकांनाही तसंच संतुष्ट करावं.
राज्ञस्तथैव योधांश्च पदातीन्समलंकृतान्
राजाने तसेच सर्व योद्धे आणि पायदळ सैनिक यांना देखील सजवून एकत्र करावे.
युद्धापयेद्वासयेच्च गोमहिष्यादिकं च यत्
तो त्यांना युद्धात उतरवावा आणि गायी, म्हशी व इतर जनावरांचीही आवश्यक ती व्यवस्था करावी.
ततोऽपराह्नसमये पूर्वस्यां दिशि सुव्रत
मग दुपारी, पूर्व दिशेला, हे सुशील, पुढील विधी करावा.
कुशकाशमयीं दिव्यां लंबकैर्बहुभिः प्रिये
कुश आणि काश गवताची, अनेक लटकणाऱ्या सजावटींनी युक्त अशी दिव्य चटई प्रियेला अर्पण करावी.