शंसंतौ तुलसीं पुण्यां जग्मतुर्मुनिपुंगव
त्या दोघांनी, हे ऋषिश्रेष्ठा, पवित्र तुलसीचे स्तवन केले आणि निघून गेले.
तस्मान्नारद मासेऽस्मिन्कार्तिके हरितुष्टिदे
म्हणून, नारद, या कार्तिक महिन्यात, जो हरिला प्रिय आहे,
एवमंग व्रतान्येव प्रोक्तानि मुनिसत्तम 2.4.8.
असा, हे श्रेष्ठ मुनी, हे व्रते सांगितली गेली आहेत.
गोधूलिकालसंयुक्ता द्वादशी वत्सपूजने
द्वादशीच्या दिवशी, संध्याकाळच्या वेळी, वासरांची पूजा केली जाते.
वत्सपूजा वटे चैव कर्तव्या प्रथमेऽहनि चंदनादिभिरालिप्य पुष्पमालाभिरर्चयेत्
वासरांची पूजा वटवृक्षाखाली पहिल्या दिवशी करावी; चंदन वगैरे लावून, फुलांच्या माळांनी त्यांची पूजा करावी.
तद्दिने तैलपक्वं च स्थालीपक्वं युधिष्ठिर
त्या दिवशी, युधिष्ठिरा, तेलात शिजवलेले आणि भांड्यात शिजवलेले जेवण द्यावे.
दिनांते सूर्यबिंबार्धादुभयत्र घटीदलम्
दिवसाच्या शेवटी, सूर्याच्या गोलाचा अर्धा भाग दोन्ही पात्रांत उमटावा.
नानादीपान्प्रकल्प्याऽऽदौ स्वर्णपात्रादि संस्थितान्
सुरुवातीला विविध दिवे सुवर्णपात्रात किंवा अशाच भांड्यात ठेवावेत.
लापयित्वा सर्वदीपानुत्तराभिमुखान्न्यसेत्
सर्व दिवे पेटवून, ते उत्तरेकडे तोंड करून ठेवावेत.
ज्वाला चेद्दक्षिणासंस्था सतेजस्का शिखान्विता
जर ज्योत उजवीकडे, तेजस्वी आणि शिखेसह असेल, तर...
कार्तिके कृष्णपत्रे तु द्वादश्यादिषु पंचसु
कार्तिक महिन्यात, कृष्णवृक्षाच्या पानांवर, द्वादशीपासून पुढील पाच दिवस या दिव्यांचा उपयोग केला जातो.
पक्षं संसूचयत्यादिर्द्वितीयो मासमेव च वर्षं तु पंचमो दीपः शुभाशुभं विनिर्णयेत्
पहिला दिवा पंधरवड्याचा, दुसरा महिन्याचा, पाचवा दिवा वर्षाचा आणि शुभ किंवा अशुभ हे ठरवतो.
सूर्यांशसंभवा दीपा अंधकारविनाशकाः ।। 2.4.9.
हे दिवे सूर्याच्या किरणांपासून उत्पन्न होतात आणि अंधार दूर करतात.
अभिमंत्र्य च मंत्रेण ततो नीराजयेत्क्रमात्
मंत्राने दिव्यांची पूजा करून, योग्य क्रमाने आरती करावी.
आदौ देवांस्ततो विप्रान्हस्तिनश्च तुरंगमान्
सर्वप्रथम देवांना, मग ब्राह्मणांना, त्यानंतर हत्ती आणि घोड्यांना आरती करावी.
ततो नीराजितान्दीपान्स्वस्वस्थानेषु विन्यसेत् अतिरक्तेषु युद्धानि मृत्युः कृष्णशिखेषु च
आरती झाल्यावर दिवे त्यांच्या ठिकाणी ठेवावेत; दिवे जास्त असतील तर काळ्या वात असलेल्या दिव्यांमध्ये भांडणे आणि मृत्यू येतो.
एकांगीनाम गोपाला तयैतच्च व्रतं कृतम्
गोपाळांमध्ये एकांगीनीने हे व्रत केले होते.
* तस्माद्गोपूजनं कार्यं द्वादश्यां कार्तिकस्य तु
म्हणून कार्तिक महिन्यात द्वादशीला गोपूजन करावे.
ते गोव्रतप्रभावेन न गोभिर्विच्युता भुवि
या गोव्रताच्या प्रभावामुळे, ते कधीही गाईंपासून वेगळे झाले नाहीत.
दीपोत्सव समीपे तु व्रतमेतत्समाचरेत्
दिवाळीच्या सणाच्या जवळ हे व्रत करावे.
प्रातः स्नात्वा त्रयोदश्यां कृत्वा वै दंतधावनम्
त्रयोदशीच्या सकाळी, स्नान करून आणि दात घासून हे करावे.
कार्य एतद्व्रतस्यांते तथा गोवर्द्धनोत्सवः
या व्रताच्या शेवटी गोवर्धन उत्सव साजरा करावा.
आश्विनस्याऽसिते पक्षे त्रयोदश्यां निशामुखे 2.4.9.
आश्विन महिन्याच्या कृष्णपक्षातील त्रयोदशीच्या रात्रीच्या सुरुवातीला,
पुरा हेमनकस्यैव बालकश्चाऽपमृत्युतः
पूर्वी हेमनाकाचा मुलगा अकाली मरण पावला.
दूता ऊचुः यथा न जीविताद्भ्रश्येदीदृशे तु महोत्सवे
दूतांनी सांगितले: असा मोठा उत्सव असताना तो जिवंत राहावा यासाठी,
आश्विनस्याऽसिते पक्षे त्रयोदश्यां निशामुखे
आश्विन महिन्याच्या कृष्णपक्षातील त्रयोदशीच्या रात्रीच्या सुरुवातीला,
मन्त्रेणाऽनेन भो दूताः समानेयः स नोत्सवे
या मंत्राने, हे दूतांनो, त्याला उत्सवात आणावे.
मृत्युना पाशदंडाभ्यां कालेन च मया सह
मृत्यूनं, दोरी आणि काठीने, काळाने आणि माझ्यासह त्याला आणावे.
मन्त्रेणानेन यो दीपं द्वारदेशे प्रयच्छति
जो कोणी या मंत्राने दाराजवळ दिवा लावतो,
पक्षे प्रत्यूषसमये स्नानं कुर्यात्प्रयत्नतः
पंधरवड्यातील पहाटे काळजीपूर्वक स्नान करावे.