तत्रतत्र रतिं कुर्यान्नांधकारे कदाचन 2.4.7.
कोणत्याही ठिकाणी अंधारात कधीच आनंद मानू नये.
यः कुर्यात्कार्तिके विष्णोः पुरः कर्पूरदीपकम् 2.4.7.
जो कोणी कार्तिक महिन्यात विष्णूच्या समोर कर्पूराचा दिवा लावतो—
गोपः कश्चिदमावास्यां दीपं प्रज्वाल्य शार्ङ्गिणः
कोणताही गवळा अमावस्येला शार्ङ्गधारीसाठी दिवा पेटवतो—
त्वद्वागमृतपानेन तृषा भूयः प्रवर्धते
तुझ्या वचनरूपी अमृताचे पान केल्यावर माझी तहान आणखी वाढते.
देवं दामोदरं पूज्य कोमलैस्तुलसीदलैः
दमोदर या देवतेची कोमल तुळशीच्या पानांनी पूजा करावी.
भक्त्या विरहितो यस्तु सुवर्णादिभिरर्चयेत्
जो माणूस भक्तीशिवाय सोनं वगैरे वस्तूंनी पूजा करतो—
सर्वेषामपि वर्णानां भक्तिरेषा परा स्मृता
सर्व जातींमध्ये ही भक्तीच श्रेष्ठ मानली गेली आहे.
भक्त्या संपूजितो नित्यं तुलस्यास्तु दलार्धतः
जो नेहमी भक्तीने, अगदी तुळशीच्या अर्ध्या पानानेही पूजला जातो—
विष्णुदासः पुरा भक्त्या तुलसीपूजनेन च
पूर्वी भक्तीने आणि तुळशीच्या पूजनेने विष्णूचा एक सेवक—
तुलस्याः शृणु माहात्म्यं पापघ्नं पुण्यवर्द्धनम्
तुळशीचे माहात्म्य ऐक, जी पाप नष्ट करणारी आणि पुण्य वाढवणारी आहे.
संप्राप्ते कार्तिके मासि तुलस्याः पूजनं हरेः
कार्तिक महिना आल्यावर तुळशीने हरिची पूजा करावी.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तुलस्याः कोमलैर्दलैः
म्हणून सर्व प्रयत्नांनी तुळशीची कोमल पाने वापरून पूजा करावी.
रोपिता तुलसी यावत्कुरुते मूलविस्तरम् 2.4.8.
ज्यावेळी लावलेली तुळशी मुळं पसरवते—
तुलसीपत्रसंयुक्तजले स्नानं चरेद्यदि
जो तुळशीच्या पानांनी मिसळलेल्या पाण्याने स्नान करतो—
वृन्दावनं च कुरुते रोपणार्थं महामुने
आणि जो तुळशीच्या लागवडीसाठी व्रुंदावन तयार करतो, हे महर्षे—
तुलसीकाननं ब्रह्मन्गृहे यस्याऽवतिष्ठते
हे ब्राह्मण, ज्याच्या घरी तुळशीचे काणन उभे आहे—
सर्वपापहरं पुण्यं कामदं तुलसीवनम्
तुळशीचं वन सर्व पापं दूर करतं, पुण्य मिळवतं आणि मनोकामना पूर्ण करतं.
तुलसीकाष्ठसंयुक्तं गन्धं यो धारयेन्नरः
जो मनुष्य तुळशीच्या लाकडासोबत मिश्रित सुगंध धारण करतो,
तुलसीविपिनच्छाया यत्र चैव भवेद्द्विज
जिथे तुळशीच्या दाट झाडांची सावली असते, हे द्विजा,
यत्कृते तुलसीपत्रं कर्णे शिरसि दृश्यते
ज्याच्यासाठी तुळशीचं पान कानात किंवा डोक्यावर दिसतं,
तुलस्या महिमां यस्तु शृणुयान्नित्यमादृतः
जो मनुष्य तुळशीचा महिमा आदराने रोज ऐकतो,
अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम्
इथे मी एक प्राचीन कथा उदाहरण म्हणून सांगतो.
पुरा काश्मीरदेशे तु ब्राह्मणौ संबभूवतुः 2.4.8.
पूर्वी काश्मीर देशात दोन ब्राह्मण जन्माला आले.
सर्वभूतदयायुक्तौ सर्वतत्त्वार्थवेदिनौ
ते दोघे सर्व जीवांवर दया करणारे आणि सर्व तत्त्वांचा अर्थ जाणणारे होते.
गच्छतावेकतो विप्रौ कांतारे श्रमविह्वलौ
दोन्ही ब्राह्मण एकत्र प्रवास करत असताना, जंगलात थकून गेले होते.
तयोः सुमेधास्तद्दृष्ट्वा तुलसीकाननं महत्
त्यातल्या सुमेधाने ते मोठं तुळशीचं जंगल पाहिलं.
दृष्ट्वैतद्धरिमेधास्तु उवाच परया मुदा
ते पाहून हरिमेधाने अत्यंत आनंदाने बोलायला सुरुवात केली.
हरिमेधा उवाच किमर्थं विप्र देवेषु तीर्थेषु च व्रतेषु च
हरिमेध म्हणाला — ब्राह्मणा, देव, तीर्थक्षेत्रं आणि व्रतांमध्ये,
आतपो बाधते ह्यावां गत्वैतद्वटसन्निधौ
आपल्याला उन्हामुळे त्रास होतोय; चला त्या वडाच्या झाडाखाली जाऊया.
तस्यच्छायां समाश्रित्य वक्ष्यामि ते यथार्थतः
त्याच्या सावलीत बसून मी तुला खरी गोष्ट सांगतो.