देवशर्मा इति प्रोक्तो देवद्रव्याऽपहारकः
त्याचे नाव देवशर्मा होते, तो देवाच्या वस्तू चोरणारा होता.
तस्मिन्देवालये प्राप्तं तैलं द्रव्यादिकं तथा
त्या देवळात त्याने तेल आणि इतर वस्तू घेतल्या.
आयुर्नीत्वैवमेवाऽसौ ततः पंचत्वमागतः
अशीच आयुष्य घालवून, शेवटी तो मरण पावला.
निरुच्छ्वासं तथा प्राप्य असिपत्रवनं क्रमात्
शेवटी श्वास थांबल्यावर, तो हळूहळू असिपत्रवनात पोहोचला.
अनुभूय च तान्सर्वान्ब्रह्मराक्षसतां गतः
त्या सर्व यातना भोगून, तो ब्रह्मराक्षस झाला.
एवं जन्मशतं प्राप्य भूमौ मार्जारतां गतः निर्मुक्ताऽखिलपापस्तु अगमद्धरिमंदिरम्
अशा रीतीने शंभर जन्म घेतल्यावर, तो पृथ्वीवर मांजर झाला; सर्व पापांतून मुक्त होऊन, तो हरिमंदिरात पोहोचला.
गृध्रोऽयं तु पुरा विप्रो मिथिले वेदपारगः
हा गिधाड पूर्वी मिथिलेतील वेदपारंगत ब्राह्मण होता.
दासीसंगं चकारासौ वेश्यासंगं तथैव च 2.4.7.
त्याने दासीशी आणि तसंच वेश्यासोबत संबंध ठेवले.
कुंभीपाके महाघोरे स्थित्वा युगचतुष्टयम्
तो महाभयंकर कुंभिपाक नरकात चार युगे राहिला.
दैवेन चोदितो गृध्रस्तैलपानार्थमागतः
दैवाच्या प्रेरणेने, तो गिधाड तेल प्यायला आला.
दत्त्वा चाकाशदीपं च श्रुत्वा चैव हरेः कथाम्
आकाशदिप अर्पण करून, हरिची कथा ऐकून,
इत्येतत्सर्वमाख्यातं लुब्ध गच्छ यथासुखम्
हे सर्व तुला सांगितलं, लोभी, आता जसा हवे तसा जा.
व्रतं चाकाशदीपस्य चकार विधिवन्मुने
त्या ऋतीने आकाशदिपाचं व्रत त्याने केलं, हे मुनी.
सुनंदोपि महाराज आश्चर्यं समुपागतः
सुनंदालाही, हे महराजा, मोठं आश्चर्य वाटलं.
प्रातः स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कार्तिके मासि वै नृपः
कार्तिक महिन्यात, राजा सकाळी स्नान करून शुद्ध झाला.
रात्रौ दद्याद्व्योमदीपं मंत्रेणानेन वै नृपः
रात्री राजा या मंत्राने आकाशदिप अर्पण करतो.
दामोदराय विश्वाय विश्वरूपधराय च निर्विघ्नं कुरु देवेश यावन्मासः समाप्यते
दामोदर, सर्वत्र व्यापणारा, सर्व रूपे धारण करणारा, हे देवेश, हा महिना पूर्ण होईपर्यंत सर्व काही विघ्नरहित होऊ दे.
व्रतेनाऽनेन देवेश त्वयि भक्तिः प्रवर्द्धताम् 2.4.7.
या व्रतामुळे, हे देवेश, तुझ्यावरची भक्ती वाढू दे.
ब्राह्मे मुहूर्ते च पुनर्व्योमदीपं ददाति हि
पुन्हा ब्राह्ममुहूर्ताला तो आकाशदिप अर्पण करतो.
उत्सर्गस्य विधिं कृत्वा व्योम्नि दीपं समाप्य च
उत्सर्गाचा विधी करून, आकाशात दिप अर्पण पूर्ण करतो.
तेन पुण्यप्रभावेन स राजा मुनिसत्तम
त्या पुण्याच्या प्रभावाने, हे श्रेष्ठ मुनी, तो राजा
सुपुत्रपौत्रस्वजनैर्बुभुजे सह भार्यया
सुपुत्र, नातवंडे, आप्तजन आणि पत्नी यांच्यासह सुख उपभोगतो.
स्त्रीभिः सह समारुह्य मोक्षमार्गं गतो मुने
स्त्रियांबरोबर मुक्तीच्या मार्गावर चढून, हे मुनी, तो गेला.
विष्णुलोके विष्णुरिव प्रोच्यमानः सदाऽमरैः
विष्णुलोकात, अमरांनी नेहमी स्तुती केली जात, तो विष्णूसारखा झाला.
तस्मात्तु कार्तिके मासि मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम्
म्हणून कार्तिक महिन्यात, दुर्मिळ मानवजन्म मिळाल्यावर,
दास्यंति ये कार्तिकमासि मर्त्या व्योमप्रदीपं हरितुष्टयेऽत्र
जे मर्त्य लोक कार्तिक महिन्यात हरिच्या संतोषासाठी आकाशदिप अर्पण करतात—
अथाऽन्यच्च प्रवक्ष्यामि व्योमदीपस्य वैभवम्
आता मी तुला आकाशदिपाच्या महिम्याबद्दल आणखी सांगतो.
आकाशादीपदानं तु कुर्वंतु ऋषिसत्तमाः ।। 2.4.7.
श्रेष्ठ ऋषींनी आकाशदिप अर्पण करावा.
मन्त्रेणाऽनेन ये मर्त्याः पितृभ्यः खे तु दीपकम् उत्तमां गतिमित्थं ते दीपदानं मयेरितम् ।। 2.4.7.
जो मनुष्य हा मंत्र म्हणून पितरांसाठी आकाशात दिवा लावतो, त्याला उत्तम अशी गति मिळते. म्हणून मी दिवा दानाचे महत्त्व सांगितले आहे.
ब्रह्मविष्णुशिवादीनां भवनेषु विशेषतः
विशेषतः ब्रह्मा, विष्णु, शिव यांच्या घरांमध्ये—