चन्द्रशर्माख्यविप्रस्य वचनात्कार्तिके सुधीः
कार्तिक महिन्यात, चंद्रशर्मा नावाच्या बुद्धिमान ब्राह्मणाच्या सांगण्यावरून—
दीपं दत्त्वा महाभक्त्या अशृणोच्च कथां निशि
त्याने मोठ्या भक्तीने दिवा अर्पण केला आणि रात्री कथा ऐकली.
राज्ञा दत्तं व्योमदीपं पश्यन्क्षणमतिष्ठत
राजाने अर्पण केलेला आकाशदिवा पाहत तो क्षणभर उभा राहिला.
शीघ्रमागत्य जग्राह तैलपात्रं सदीपकम्
तो पटकन जाऊन दिव्यासह तेलाचे पात्र उचलले.
तत्र पीत्वा तु तैलं च दीपं स्थाप्य स पक्षिराट्
तेथे, तेल पिऊन, पक्षीराजाने दिवा खाली ठेवला.
तदानीं दैवयोगेन ग्रहीतुं पक्षिसत्तमम्
त्याच वेळी, दैवी संयोगाने, कोणी तरी त्या उत्तम पक्षाला पकडायला आला.
तदग्रे मुखदीपं च पश्यन्क्षणमतिष्ठत
त्याच्या समोर, तोंडाजवळ दिवा पाहून तो क्षणभर उभा राहिला.
राज्ञे सुकृतिनाम्ने च तौ वै शुश्रुवतुः क्षणम् 2.4.7.
त्या वेळी, दोघांनीही सुकृतिन नावाच्या राजाचे बोलणे क्षणभर ऐकले.
मार्जारो जगृहे तत्र शाखामतरगतं खगम्
तेथे, फांदीवर गेलेल्या त्या पक्षाला मांजराने पकडले.
भग्नगात्रौ मृतौ तत्र पक्षिमार्जारकौ भुवि
त्यांच्या अंगातली हाडे तुटून, तो पक्षी आणि मांजर दोघेही जमिनीवर मरून पडले.
तत्सर्वं लुब्धको दृष्ट्वा चौर्यार्थं समुपागतः
चोरीच्या हेतूने आलेल्या त्या शिकाऱ्याने हे सर्व पाहिले.
चंद्रशर्माणमाभाष्य इदं वचनमब्रवीत्
त्याने चंद्रशर्माला हाक मारून असे म्हणाले:
राज्ञा सुकृतिना दत्तं व्योमदीपं मनोहरम्
एक पुण्यवान राजा होता, त्याने एक सुंदर आकाशदीप दिला.
तैलं पीत्वा तु तत्पात्रं सदीपं तु मनोहरम्
तेल प्यायल्यावर, ते पात्र आणि तो मनमोहक दीप तिथेच होते.
मार्जारोऽप्यागतस्तत्र ग्रहीतुं पक्षिपुंगवम्
तेव्हा तिथे एक मांजर आले, ते पक्ष्यांचा राजा पकडायला.
त्वन्मुखात्कथ्यमानां हि कथां शुश्रुवतुः क्षणम्
त्या दोघांनी क्षणभर तुझ्या तोंडून सांगितली जाणारी गोष्ट ऐकली.
तौ वृक्षात्पतितौ मृत्युं प्राप्तौ च क्षणमात्रतः
ते दोघे झाडावरून खाली पडले आणि क्षणात मृत्यू पावले.
तदाश्चर्यमहं दृष्ट्वा त्वां प्रष्टुं समुपागतः 2.4.7.
हे अद्भुत पाहून, मी तुला विचारायला आलो आहे.
तिर्यग्योनिसमापन्नौ मुक्तौ केन च कर्मणा
पशूयोनीत जन्म घेऊन, कोणत्या कर्मामुळे ते मुक्त झाले?
शृणु लुब्ध प्रवक्ष्यामि तयोर्वृत्तांतमंजसा
ऐक, लोभी माणसा, मी तुला त्यांची गोष्ट सरळ सांगतो.
देवशर्मा इति प्रोक्तो देवद्रव्याऽपहारकः
त्याचे नाव देवशर्मा होते, तो देवाच्या वस्तू चोरणारा होता.
तस्मिन्देवालये प्राप्तं तैलं द्रव्यादिकं तथा
त्या देवळात त्याने तेल आणि इतर वस्तू घेतल्या.
आयुर्नीत्वैवमेवाऽसौ ततः पंचत्वमागतः
अशीच आयुष्य घालवून, शेवटी तो मरण पावला.
निरुच्छ्वासं तथा प्राप्य असिपत्रवनं क्रमात्
शेवटी श्वास थांबल्यावर, तो हळूहळू असिपत्रवनात पोहोचला.
अनुभूय च तान्सर्वान्ब्रह्मराक्षसतां गतः
त्या सर्व यातना भोगून, तो ब्रह्मराक्षस झाला.
एवं जन्मशतं प्राप्य भूमौ मार्जारतां गतः निर्मुक्ताऽखिलपापस्तु अगमद्धरिमंदिरम्
अशा रीतीने शंभर जन्म घेतल्यावर, तो पृथ्वीवर मांजर झाला; सर्व पापांतून मुक्त होऊन, तो हरिमंदिरात पोहोचला.
गृध्रोऽयं तु पुरा विप्रो मिथिले वेदपारगः
हा गिधाड पूर्वी मिथिलेतील वेदपारंगत ब्राह्मण होता.
दासीसंगं चकारासौ वेश्यासंगं तथैव च 2.4.7.
त्याने दासीशी आणि तसंच वेश्यासोबत संबंध ठेवले.
कुंभीपाके महाघोरे स्थित्वा युगचतुष्टयम्
तो महाभयंकर कुंभिपाक नरकात चार युगे राहिला.
दैवेन चोदितो गृध्रस्तैलपानार्थमागतः
दैवाच्या प्रेरणेने, तो गिधाड तेल प्यायला आला.