कुर्यात्सहस्रपापानि भर्त्राऽऽज्ञां या समाचरेत्
पतीच्या आज्ञेविरुद्ध वागणारी स्त्री हजार पापे करते.
दरिद्रः पतितो मूर्खो दीनोऽपि यदि चेत्पतिः
पती गरीब, पतित, मूर्ख किंवा दुःखी असला,
कलौ वत्स मनुष्याणां शैथिल्यं स्नानकर्मणि
कलियुगात, बाळा, लोकांना स्नानाच्या कर्मात आळशीपणा येतो.
यस्य हस्तौ च पादौ च वाङ्मनश्च सुसंयतम्
ज्याचे हात, पाय, वाणी आणि मन नीट संयमित असतात,
अश्रद्दधानः पापात्मा नास्तिकश्छिन्नमानसः
जो श्रद्धावान नाही, पापी आहे, नास्तिक आहे आणि ज्याचे मन तुटलेले आहे,
प्रातरुत्थाय यो विप्रस्तीर्थस्नायी सदा भवेत्
जो ब्राह्मण सकाळी लवकर उठतो आणि नेहमी तीर्थात स्नान करतो,
स्नानं चतुर्विधं प्रोक्तं स्नानविद्भिर्मनीषिभिः
स्नान चार प्रकारचे असते, असे स्नानाचे जाणकार आणि विद्वान लोक सांगतात.
वायव्यं गोरजःस्नानं वारुणं सागरादिषु 2.4.4.
त्यात वाऱ्याने स्नान, गायीच्या शेणाच्या धुळीने स्नान, पाण्याने स्नान आणि समुद्रासारख्या पाण्यात स्नान — हे प्रकार आहेत.
स्नानानां चैव सर्वेषां विशिष्टं तत्र वारुणम्
या सर्व स्नानांमध्ये पाण्याने स्नान करणे हे सर्वात श्रेष्ठ मानले जाते.
तूष्णीमेव हि शूद्रस्य स्त्रीणां चैव तथा स्मृतम्
शूद्र आणि स्त्रियांना मूकपणे स्नान करावे, असे सांगितले आहे.
पापैः सर्वैः प्रमुच्यंते स्नानात्कार्तिकमाघयोः
कार्तिक आणि माघ महिन्यात स्नान केल्याने सर्व पापे नष्ट होतात.
पुष्करे तीर्थवर्ये तु नंदायाः संगमे पुरा
पूर्वी पुष्कर या श्रेष्ठ तीर्थस्थानी, नंदा नदीच्या संगमावर—
* नंदाया वचनेनैव कार्तिके सा परं ययौ
कार्तिक महिन्यात नंदाच्या आज्ञेने तिने परमपद प्राप्त केले.
यच्छुत्वा सर्वपापेभ्यो मुक्तो मोक्षमवाप्स्यसि
हे ऐकल्यावर सर्व पापांपासून मुक्त होऊन मोक्ष मिळतो.
कार्तिके मासि संप्राप्ते निषिद्धानि च वर्जयेत्
कार्तिक महिना आला की, जे वर्ज्य आहे ते टाळावे.
फलानि बहुबीजानि धान्यानि द्विदलान्यपि
अनेक बीं असलेली फळे आणि दोन भागात विभागलेले धान्य—
अलाबुं गृंजरं चैव वृंताकं बृहतीफलम्
दुधी भोपळा, काकडी, वांगी आणि भृतीचे फळ—
पुनर्भोजनं माध्वं च परान्नं कांस्यभोजनम्
दुसरे जेवण, मध, दुसऱ्यांनी बनवलेले अन्न आणि कांस्याच्या भांड्यातले जेवण—
गणान्नं गणिकान्नं च तथा वै ग्रामयाजिनः
समूहाने बनवलेले अन्न, वेश्या दिलेले अन्न आणि गावातील यजमानांचे अन्न—
श्राद्धान्नमृतुशांत्याश्च जातकं नामकं तथा
श्राद्धाचे अन्न, ऋतूशांतीचे अन्न आणि जन्मानिमित्तचे जेवण—
निषिद्धेषु च पत्रेषु भोजनं नैव कारयेत् एतत्पत्रेषु भोक्तव्यं पुष्करे न कदाचन
निषिद्ध पानांवर जेवू नये; आणि पुष्कर येथे या पानांवर कधीच जेवू नये.
कार्तिके मासि संप्राप्ते यः कुर्याद्वनभोजनम्
कार्तिक महिना आला की, जो कोणी जंगलात जेवतो—
प्रातःस्नानं तु कर्तव्यं तथैव हरिपूजनम् 2.4.6.
प्रातःकाळी स्नान करावे आणि त्याचप्रमाणे हरिपूजन करावे.
गोपीचंदनदानं तु गोदानं श्रोत्रियाय च
गोपीचंदन द्यावे आणि ब्राह्मणाला गाय दान करावी.
कदलीफलदानं तु दानं धात्रीफलस्य च
केळीचे फळ किंवा आवळ्याचे फळ दान करणे हे दानाचेच कार्य आहे.
शाकादिदानं कुर्वीत चान्नदानं विशेषतः
कोणी भाज्या वगैरे अन्न द्यावे, आणि विशेषतः शिजवलेले तांदूळ दान करावेत.
पौराणिकाय यो दद्यादामान्नं घृतपायसम्
जो कोणी पुराण वाचणाऱ्याला तुप आणि दूध घातलेले शिजवलेले तांदूळ देतो—
कमलैः पूजयेद्यस्तु कार्तिके कमलाप्रियम्
जो कोणी कार्तिक महिन्यात कमळांनी लक्ष्मीच्या प्रिय देवतेची पूजा करतो—
कार्तिके तुलसीपत्रं यो भक्त्या विष्णवेऽर्पयेत्
कार्तिक महिन्यात जो कोणी भक्तीभावाने विष्णूला तुळशीची पाने अर्पण करतो—
कार्तिके केतकीपुष्पैरर्चयेद्गरुडध्वजम्
कार्तिक महिन्यात जो कोणी गरुडध्वजाची केतकीच्या फुलांनी पूजा करतो—