दरिद्रो दानपात्रं स्याद्विद्यावांस्तु विशेषतः
गरिब माणूस दान घेण्यास पात्र असतो, पण विद्वान असेल तर तो विशेष पात्र ठरतो.
विष्णोर्मूर्तिर्जंगमतः स्थावरा तु प्रशस्यते पितृभिर्निरयं याति दशपूर्वैर्दशापरैः
विष्णूची जंगम मूर्ती प्रशंसनीय आहे, पण स्थिर मूर्ती श्रेष्ठ आहे; पितरांच्या मते, माणूस दहा पूर्वज आणि दहा वंशजांसह नरकात जातो.
शूद्रार्चितस्य संस्पर्शाद्दहेदासप्तमं कुलम्
शूद्राने पूजलेल्याच्या स्पर्शाने सात पिढ्या भस्म होतात.
तस्माद्विचार्य्य विप्रैर्या स्थापिता तां समर्चयेत्
म्हणून ब्राह्मणांनी विचारपूर्वक स्थापलेली मूर्तीच पूजावी.
मूर्त्यभावे पूजनीयोऽश्वत्थो वाऽथ वटोऽथ वा
मूर्ती नसेल तर अश्वत्थ किंवा वडाच्या झाडाची पूजा करावी.
कार्तिके तुलसीशाकं तांबूलं वा नराधमः
कार्तिक महिन्यात नीच मनुष्य तुळशीची पाने किंवा तांबूल अर्पण करावा.
शालिग्रामशिलाचक्रे नित्यं सन्निहितो हरिः 2.4.3.
शाळिग्राम शिळेत आणि चक्रात नेहमी हरि उपस्थित असतो.
रुद्रशापवशाद्गावो विष्ठाभक्षणतत्पराः
रुद्राच्या शापामुळे गायी विष्ठा खाण्यात मग्न झाल्या आहेत.
ब्रह्मांऽशकसमुद्भूते पालाशे यस्तु भोजनम्
जो ब्रह्माचा अंश असलेल्या पळसाच्या पत्रावर अन्न खातो,
* अश्वत्थरूपी भगवान्वटरूपी सदाशिवः
भगवान अश्वत्थ वृक्षरूपात असतो; आणि सदाशिव वडाच्या रूपात असतो.
या नारी कार्तिके मासि लक्षं कुर्यात्प्रदक्षिणाः
कार्तिक महिन्यात जी स्त्री लक्ष वेळा प्रदक्षिणा करते,
दम्पती भोजयेद्राधादामोदरस्वरूपिणौ
तिने राधा आणि आमोदरस्वरूप असलेल्या दांपत्याला भोजन द्यावे.
वन्ध्याऽपि लभते पुत्रमितरासां तु का कथा
वंध्याही स्त्रीला पुत्र प्राप्त होतो; मग इतरांचे काय सांगावे!
बोधिद्रुमे पादपेषु शालिग्रामे शिलासु च
बोधिवृक्षात, झाडांमध्ये आणि शाळिग्राम शिळांमध्ये,
अश्वत्थपूजा स्पर्शेन कर्त्तव्या शनिवासरे
शनिवारी अश्वत्थ वृक्षाची पूजा स्पर्श करून करावी.
स्नानं जागरणं दीपं तुलसीवनपालनम्
स्नान, जागरण, दिवा लावणे आणि तुळशीवनाची देखभाल करणे,
संमार्जनं विष्णुगृहे स्वस्तिकादिनिवेदनम् 2.4.3.
विष्णूच्या मंदिरात झाडू मारणे आणि स्वस्तिक वगैरे अर्पण करणे,
स्नानकालं प्रवक्ष्यामि तीर्थादिषु च यत्फलम्
स्नानाचा काळ आणि तीर्थादी ठिकाणी मिळणारे फळ मी सांगतो.
तुलसीमृत्तिकायुक्तः सवस्त्रकलशो मुने
मुनिवर, तुळशी आणि माती घातलेला, वस्त्र असलेला कलश,
आगत्य तोयनिकटे तीरे संस्थाप्य पात्रकम्
पाण्याजवळ जाऊन, ते पात्र काठी ठेवावे.
स्मरेद्गंगादिका नद्यो विष्णुशर्वादिदेवताः
गंगा वगैरे नद्या आणि विष्णू, शर्वादी देवतांचे स्मरण करावे.
कार्तिकेऽहं करिष्यामि प्रातःस्नानं जनार्दन
कार्तिकात, जनार्दना, मी सकाळी स्नान करीन.
नित्ये नैमित्तिके कृत्वा कार्तिके पापनाशन
नित्य आणि नैमित्तिक कर्मे करून, कार्तिकात, पाप नष्ट करणारा,
तीर्थादिदेवताभ्यश्च क्रमादर्घ्यादि दापयेत्
तीर्थादी देवतांना योग्य क्रमाने अर्घ्य वगैरे अर्पण करावे.
नमः कमलनाभाय नमस्ते जलशायिने
कमलनाभाला नमस्कार असो, पाण्यावर विसावणाऱ्या तुला वंदन असो.
व्रतिनः कार्तिके मासि स्नातस्य विधिवन्मम
व्रत करणाऱ्याने कार्तिक महिन्यात, विधीपूर्वक स्नान केल्यावर—
किरणा धूतपापा च पुण्यतोया सरस्वती
किरण, पाप धुऊन टाकणारे पवित्र पाणी आणि सरस्वती नदी—
अन्यासां च नदीनां च दद्यादर्घ्यं यथाविधि 2.4.4.
इतर नद्यांनाही, योग्य रीतीने अर्घ्य द्यावे.
नान्यत्तीर्थं तु जाह्नव्यां स्मरणीयं कदाचन
जाह्नवीवर दुसरे कोणतेही तीर्थ कधीच स्मरण करण्यास नको.
मृत्स्नानं च पितृस्नानं गुरुस्नानं ततः परम्
मग मातीने स्नान, पितरांसाठी स्नान आणि गुरूसाठी स्नान असे अनुक्रमे करावे.