प्रसंगाद्वा बलात्कारैर्ज्ञात्वाज्ञात्वा कृतं भवेत्
हे काम जाणूनबुजून किंवा नकळत, संगतीने किंवा जबरदस्तीने केले तरी पूर्ण होते.
स्नानार्थं चेन्न सामर्थ्यं दत्वान्यस्मै धनादिकम्
स्नान करण्याची शक्ती नसेल तर दुसऱ्याला धन किंवा इतर वस्तू द्याव्यात.
अथवा कार्तिकस्नानं ये कुर्वंति द्विजातयः
किंवा जे द्विज कार्तिकस्नान करतात—
राधादामोदरः पूज्यः कार्तिके तु विशेषतः
कार्तिक महिन्यात विशेषतः राधा आणि दामोदर यांची पूजा करावी.
स्वर्णस्य वाथ रौप्यस्याऽप्यभावे शुल्बजामपि
सोने किंवा चांदी नसेल तर तांब्याच्या वस्तूही चालतात.
दामोदरस्य राधायास्तुलस्यधोऽर्चयंति ये
जे लोक तुळशीच्या खाली दामोदर आणि राधेची पूजा करतात—
अपि पापसहस्राढ्यः कार्तिकस्नानतो नरः 2.4.3.
कार्तिकस्नान केल्याने हजारो पापांनी भारलेला मनुष्यही शुद्ध होतो.
तुलस्यभावे कर्तव्या पूजा धात्रीतले खग
तुळशी नसेल तर आवळ्याच्या झाडाखाली पूजा करावी, हे पक्षराज.
अप्रत्यक्षाः सर्वदेवाः प्रत्यक्षो भगवानयम्
सर्व देव प्रत्यक्ष दिसत नाहीत, पण हा भगवान प्रत्यक्ष आहे.
एतदाराधनेऽशक्तः प्रतिमां पूजयेन्नरः
अशा प्रकारे पूजा करणे शक्य नसेल तर मूर्तीची पूजा करावी.
दरिद्रो दानपात्रं स्याद्विद्यावांस्तु विशेषतः
गरिब माणूस दान घेण्यास पात्र असतो, पण विद्वान असेल तर तो विशेष पात्र ठरतो.
विष्णोर्मूर्तिर्जंगमतः स्थावरा तु प्रशस्यते पितृभिर्निरयं याति दशपूर्वैर्दशापरैः
विष्णूची जंगम मूर्ती प्रशंसनीय आहे, पण स्थिर मूर्ती श्रेष्ठ आहे; पितरांच्या मते, माणूस दहा पूर्वज आणि दहा वंशजांसह नरकात जातो.
शूद्रार्चितस्य संस्पर्शाद्दहेदासप्तमं कुलम्
शूद्राने पूजलेल्याच्या स्पर्शाने सात पिढ्या भस्म होतात.
तस्माद्विचार्य्य विप्रैर्या स्थापिता तां समर्चयेत्
म्हणून ब्राह्मणांनी विचारपूर्वक स्थापलेली मूर्तीच पूजावी.
मूर्त्यभावे पूजनीयोऽश्वत्थो वाऽथ वटोऽथ वा
मूर्ती नसेल तर अश्वत्थ किंवा वडाच्या झाडाची पूजा करावी.
कार्तिके तुलसीशाकं तांबूलं वा नराधमः
कार्तिक महिन्यात नीच मनुष्य तुळशीची पाने किंवा तांबूल अर्पण करावा.
शालिग्रामशिलाचक्रे नित्यं सन्निहितो हरिः 2.4.3.
शाळिग्राम शिळेत आणि चक्रात नेहमी हरि उपस्थित असतो.
रुद्रशापवशाद्गावो विष्ठाभक्षणतत्पराः
रुद्राच्या शापामुळे गायी विष्ठा खाण्यात मग्न झाल्या आहेत.
ब्रह्मांऽशकसमुद्भूते पालाशे यस्तु भोजनम्
जो ब्रह्माचा अंश असलेल्या पळसाच्या पत्रावर अन्न खातो,
* अश्वत्थरूपी भगवान्वटरूपी सदाशिवः
भगवान अश्वत्थ वृक्षरूपात असतो; आणि सदाशिव वडाच्या रूपात असतो.
या नारी कार्तिके मासि लक्षं कुर्यात्प्रदक्षिणाः
कार्तिक महिन्यात जी स्त्री लक्ष वेळा प्रदक्षिणा करते,
दम्पती भोजयेद्राधादामोदरस्वरूपिणौ
तिने राधा आणि आमोदरस्वरूप असलेल्या दांपत्याला भोजन द्यावे.
वन्ध्याऽपि लभते पुत्रमितरासां तु का कथा
वंध्याही स्त्रीला पुत्र प्राप्त होतो; मग इतरांचे काय सांगावे!
बोधिद्रुमे पादपेषु शालिग्रामे शिलासु च
बोधिवृक्षात, झाडांमध्ये आणि शाळिग्राम शिळांमध्ये,
अश्वत्थपूजा स्पर्शेन कर्त्तव्या शनिवासरे
शनिवारी अश्वत्थ वृक्षाची पूजा स्पर्श करून करावी.
स्नानं जागरणं दीपं तुलसीवनपालनम्
स्नान, जागरण, दिवा लावणे आणि तुळशीवनाची देखभाल करणे,
संमार्जनं विष्णुगृहे स्वस्तिकादिनिवेदनम् 2.4.3.
विष्णूच्या मंदिरात झाडू मारणे आणि स्वस्तिक वगैरे अर्पण करणे,
स्नानकालं प्रवक्ष्यामि तीर्थादिषु च यत्फलम्
स्नानाचा काळ आणि तीर्थादी ठिकाणी मिळणारे फळ मी सांगतो.
तुलसीमृत्तिकायुक्तः सवस्त्रकलशो मुने
मुनिवर, तुळशी आणि माती घातलेला, वस्त्र असलेला कलश,
आगत्य तोयनिकटे तीरे संस्थाप्य पात्रकम्
पाण्याजवळ जाऊन, ते पात्र काठी ठेवावे.