अशक्तो दीपदानाय परदीपं प्रबोधयेत्
दिपदान करणे शक्य नसेल, तर दुसऱ्याचा दिवा पेटवावा.
श्रीविष्णोः पूजनाऽभावे तुलसीधात्रिपूजनम् तस्याप्यभावे मनसि विष्णोर्नामानुकीर्तनम्
श्रीविष्णूची पूजा शक्य नसेल, तर तुळशी किंवा धात्रीची पूजा करावी; आणि तेही शक्य नसेल, तर मनात विष्णूची नावे म्हणावीत.
ब्रह्मोवाच अथ कार्तिकमासस्य धर्मान्वक्ष्यामि नारद
ब्रह्मा म्हणाले — नारद, आता मी कार्तिक महिन्याचे धर्म सांगतो.
स तु मोक्षमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा गुरुशुश्रूषया सर्वं प्राप्नोति ऋषिसत्तम
तो माणूस नक्कीच मुक्ती मिळवतो—यात शंका नाही; गुरूची सेवा केल्याने, ऋषिश्रेष्ठ, सर्व काही मिळते.
गुरौ तुष्टे च तुष्टाः स्युर्देवाः सर्वे सवासवा
गुरू संतुष्ट झाला की, सर्व देवता आणि इंद्रही संतुष्ट होतात.
कार्तिकं मासि संप्राप्ते कृत्वा कर्माणि भूरिशः
कार्तिक महिना आला की, अनेक पुण्यकर्मे करावीत.
यत्किंचिद्वा समादिष्टो गुरुणा तत्समाचरेत्
गुरूंनी सांगितलेली कोणतीही गोष्ट मनापासून करावी.
आज्ञप्तो गुरुणा विप्र न तद्वाक्यं तु लंघयेत्
गुरूंनी दिलेली आज्ञा कधीही मोडू नये, हे लक्षात ठेव.
मातृत्वे च पितृत्वे च गुरुमेव स्मरेद्बुधः
आई-वडिलांच्या ठिकाणी सुद्धा ज्ञानी व्यक्तीने नेहमी गुरूच आठवावा.
गुरुप्रसादात्सर्वं तु प्राप्नोत्येव न संशयः गौतमस्य गुरोः सम्यक्सेवयाऽमरतां गताः
गुरूंच्या कृपेने सर्व काही मिळते, यात शंका नाही; गौतमांच्या गुरूची योग्य सेवा करून लोक अमरत्वाला पोहोचले.
* तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्तिके विष्णुतत्परः
म्हणून सर्व प्रयत्नांनी कार्तिक महिन्यात विष्णूभक्ती करावी.
नरेभ्यो वैष्णवं धर्मं यो ददाति द्विजोत्तमः 2.4.2.
जो श्रेष्ठ ब्राह्मण लोकांना वैष्णव धर्म शिकवतो—
तिलधेनुं हिरण्यं च रजतं भूमिवाससी
तीळ, गायी, सोने, चांदी, जमीन आणि वस्त्रे—
सर्वेषामेव दानानां कन्यादानं विशिष्यते
सर्व दानांमध्ये कन्यादान श्रेष्ठ मानले जाते.
दशानडुत्समं यानं दशयानसमो हयः
दहा बैलांच्या बळाएवढे वाहन, आणि दहा वाहनांच्या बळाएवढा घोडा—
गजदानसहस्राणां स्वर्णदानं च तत्समम्
हत्तींच्या हजार दानाइतकेच सोन्याचे दान मोठे असते.
विद्यादानात्कोटिगुणं भूमिदानं विशिष्यते
ज्ञानदानापेक्षा कोटीने अधिक श्रेष्ठ भूमिदान आहे.
गोप्रदानसहस्रेभ्यो ह्यन्नदानं विशिष्यते
गायींच्या हजार दानांपेक्षा अन्नदान श्रेष्ठ आहे.
परान्नवर्जनादेव लभेच्चांद्रायणं फलम्
फक्त दुसऱ्याचे अन्न टाळल्यानेच चांद्रायण व्रताचे फळ मिळते.
कार्तिके वर्जयेन्मांसं सन्धानं च विशेषतः
कार्तिक महिन्यात विशेषतः मांस आणि मैथुन टाळावे.
प्रवृत्तानां तु भक्ष्याणां कार्तिके नियमे कृते
कार्तिक महिन्यात नियम पाळताना जे पदार्थ खाण्यास परवानगी आहे—
ब्राह्मणेभ्यो महीं दत्त्वा ग्रहणे सूर्यचंद्रयोः 2.4.2.
सूर्य-चंद्र यांचा संयोग असताना ब्राह्मणांना जमीन द्यावी—
भोजनं द्विजदंपत्योः पूजनं च विलेपनैः
ब्राह्मण दांपत्याला जेवण द्यावे आणि त्यांचा उटणे-लेप लावून सन्मान करावा.
तूलिकाश्च प्रदातव्याः प्रच्छादनपटैः सह
गादी आणि झाकणारे कापडही द्यावेत.
कार्तिके क्षितिशायी च हन्यात्पापं युगार्जितम्
कार्तिक महिन्यात जो माणूस जमिनीवर झोपतो, त्याचे युगानुयुग साठलेले पाप नष्ट होते.
दामोदराग्रे देवर्षे गोसहस्रफलं लभेत्
देवर्षे, दामोदराच्या समोर जो भक्तीने उभा राहतो, त्याला हजार गायींचे दान केल्याचा पुण्यफळ मिळते.
न भवेत्कार्तिके यस्य हरेत्पुण्यं दशाब्दिकम्
कार्तिक महिन्यात जो हे व्रत पाळत नाही, त्याचे दहा वर्षांचे पुण्यही हरपते.
कार्तिके मुनिशार्दूल लक्षकोटिगुणं भवेत्
मुनिशार्दूल, कार्तिक महिन्यात पुण्य लक्ष कोटीपट वाढते.
अवन्ती माधवे मासि हन्यात्पापं युगार्जितम्
अवंती नगरीत माधव महिन्यात, जो पाप युगानुयुग साठलेले असते ते नष्ट होते.
ये कुर्वंति नरा नित्यं प्रीत्यर्थं हरिपूजनम्
जे पुरुष रोज हरिपूजन प्रेमाने करतात, त्यांना मोठे पुण्य मिळते.