तस्मात्पुण्यं प्रगृह्णीत दानसंकल्पपूर्वकम्
म्हणून, दान देण्याचा संकल्प करून ते पुण्य स्वीकारावे.
तदा तेन प्रकर्तव्यं पानं तीर्थजलस्य च
त्या वेळी, तीर्थाचे पाणी प्यावे.
स्मरणं च प्रकर्तव्यं नाम्ना नियमपूर्वकम्
आणि नियमपूर्वक, नावाने स्मरण करावे.
विष्णोः शिवस्य वा कुर्यादालये हरिजागरम्
विष्णू किंवा शिवाच्या मंदिरात हरिजागरण करावे.
दुर्गाटव्यां स्थितो वाऽथ यदिवाऽऽपद्गतो भवेत्
किंवा एखाद्या कठीण जंगलात असला, किंवा संकटात सापडला तरीही,
विष्णुनामप्रबंधानां गायनं विष्णुसन्निधौ
विष्णूच्या सान्निध्यात, विष्णूच्या नावांची गाणी म्हणावीत.
वाद्यकृत्पुरुषश्चापि वाजपेयफलं लभेत्
वाद्य वाजवणाऱ्यालाही वाजपेय यज्ञाचे फळ मिळते.
सर्वमेतल्लभेत्पुण्यमेतेषां द्रव्यदः पुमान् 2.4.1.
या सर्वांसाठी जो माणूस द्रव्य देतो, त्याला हे सर्व पुण्य मिळते.
आपद्गतो यदाप्यंभो न लभेत्कुत्रचिन्नरः
जर एखादा संकटात असलेला माणूस कुठेही पाणी मिळवू शकत नसेल,
उद्यापनविधिं कर्तुमशक्तो यो व्रतस्थितः
किंवा व्रत करणाऱ्याला उद्यापन विधी करता येत नसेल,
अशक्तो दीपदानाय परदीपं प्रबोधयेत्
दिपदान करणे शक्य नसेल, तर दुसऱ्याचा दिवा पेटवावा.
श्रीविष्णोः पूजनाऽभावे तुलसीधात्रिपूजनम् तस्याप्यभावे मनसि विष्णोर्नामानुकीर्तनम्
श्रीविष्णूची पूजा शक्य नसेल, तर तुळशी किंवा धात्रीची पूजा करावी; आणि तेही शक्य नसेल, तर मनात विष्णूची नावे म्हणावीत.
ब्रह्मोवाच अथ कार्तिकमासस्य धर्मान्वक्ष्यामि नारद
ब्रह्मा म्हणाले — नारद, आता मी कार्तिक महिन्याचे धर्म सांगतो.
स तु मोक्षमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा गुरुशुश्रूषया सर्वं प्राप्नोति ऋषिसत्तम
तो माणूस नक्कीच मुक्ती मिळवतो—यात शंका नाही; गुरूची सेवा केल्याने, ऋषिश्रेष्ठ, सर्व काही मिळते.
गुरौ तुष्टे च तुष्टाः स्युर्देवाः सर्वे सवासवा
गुरू संतुष्ट झाला की, सर्व देवता आणि इंद्रही संतुष्ट होतात.
कार्तिकं मासि संप्राप्ते कृत्वा कर्माणि भूरिशः
कार्तिक महिना आला की, अनेक पुण्यकर्मे करावीत.
यत्किंचिद्वा समादिष्टो गुरुणा तत्समाचरेत्
गुरूंनी सांगितलेली कोणतीही गोष्ट मनापासून करावी.
आज्ञप्तो गुरुणा विप्र न तद्वाक्यं तु लंघयेत्
गुरूंनी दिलेली आज्ञा कधीही मोडू नये, हे लक्षात ठेव.
मातृत्वे च पितृत्वे च गुरुमेव स्मरेद्बुधः
आई-वडिलांच्या ठिकाणी सुद्धा ज्ञानी व्यक्तीने नेहमी गुरूच आठवावा.
गुरुप्रसादात्सर्वं तु प्राप्नोत्येव न संशयः गौतमस्य गुरोः सम्यक्सेवयाऽमरतां गताः
गुरूंच्या कृपेने सर्व काही मिळते, यात शंका नाही; गौतमांच्या गुरूची योग्य सेवा करून लोक अमरत्वाला पोहोचले.
* तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्तिके विष्णुतत्परः
म्हणून सर्व प्रयत्नांनी कार्तिक महिन्यात विष्णूभक्ती करावी.
नरेभ्यो वैष्णवं धर्मं यो ददाति द्विजोत्तमः 2.4.2.
जो श्रेष्ठ ब्राह्मण लोकांना वैष्णव धर्म शिकवतो—
तिलधेनुं हिरण्यं च रजतं भूमिवाससी
तीळ, गायी, सोने, चांदी, जमीन आणि वस्त्रे—
सर्वेषामेव दानानां कन्यादानं विशिष्यते
सर्व दानांमध्ये कन्यादान श्रेष्ठ मानले जाते.
दशानडुत्समं यानं दशयानसमो हयः
दहा बैलांच्या बळाएवढे वाहन, आणि दहा वाहनांच्या बळाएवढा घोडा—
गजदानसहस्राणां स्वर्णदानं च तत्समम्
हत्तींच्या हजार दानाइतकेच सोन्याचे दान मोठे असते.
विद्यादानात्कोटिगुणं भूमिदानं विशिष्यते
ज्ञानदानापेक्षा कोटीने अधिक श्रेष्ठ भूमिदान आहे.
गोप्रदानसहस्रेभ्यो ह्यन्नदानं विशिष्यते
गायींच्या हजार दानांपेक्षा अन्नदान श्रेष्ठ आहे.
परान्नवर्जनादेव लभेच्चांद्रायणं फलम्
फक्त दुसऱ्याचे अन्न टाळल्यानेच चांद्रायण व्रताचे फळ मिळते.
कार्तिके वर्जयेन्मांसं सन्धानं च विशेषतः
कार्तिक महिन्यात विशेषतः मांस आणि मैथुन टाळावे.