तदक्षयं हि लभते अन्नदानं विशेषतः
असं दान कधीही संपत नाही, विशेषतः अन्नदान.
उदधीनां च विप्रर्षे क्षयो नैवोपपद्यते
जसं समुद्र कधीच कमी होत नाही, तसंच इथेही काहीच कमी होत नाही, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ.
न तस्यास्ति क्षयो विप्र पापं याति सहस्रधा
त्याला कधीच तोटा होत नाही, आणि त्याचं पाप हजारपट निघून जातं, हे ब्राह्मण.
दिनेदिनेऽतिकृच्छ्रस्य फलं प्राप्नोत्ययत्नतः
तो दररोज सहजपणे अतिशय कठीण तपाचं फळ मिळवतो.
न वेदसदृशं शास्त्रं न तीर्थं गंगया समम्
वेदासारखं शास्त्र नाही आणि गंगेसारखं तीर्थही नाही.
न्यायेनोपार्जितं द्रव्यं दुर्लभं दानकारिणाम्
न्यायाने मिळवलेलं धन दान करणाऱ्यांमध्ये फार दुर्मिळ असतं.
कार्तिके मुनिशार्दूल शालिग्रामशिलार्चनम्
हे मुनीश्रेष्ठ, कार्तिक महिन्यात शाळिग्राम शिला पूजन,
एतादृशं कार्तिकं च अकृतेनैव यो नयेत् 2.4.1.
जो असा कार्तिक महिना काहीही न करता घालवतो—
येन तत्फलमाप्नोति तन्मे वद पितामह
पितामह, त्या फळाला कसा मिळवता येईल हे मला सांग.
अन्यस्मै द्रविणं दत्त्वा कारयेत्कार्तिकव्रतम्
दुसऱ्याला धन देऊन, त्याच्याकडून कार्तिक व्रत करवावे.
तस्मात्पुण्यं प्रगृह्णीत दानसंकल्पपूर्वकम्
म्हणून, दान देण्याचा संकल्प करून ते पुण्य स्वीकारावे.
तदा तेन प्रकर्तव्यं पानं तीर्थजलस्य च
त्या वेळी, तीर्थाचे पाणी प्यावे.
स्मरणं च प्रकर्तव्यं नाम्ना नियमपूर्वकम्
आणि नियमपूर्वक, नावाने स्मरण करावे.
विष्णोः शिवस्य वा कुर्यादालये हरिजागरम्
विष्णू किंवा शिवाच्या मंदिरात हरिजागरण करावे.
दुर्गाटव्यां स्थितो वाऽथ यदिवाऽऽपद्गतो भवेत्
किंवा एखाद्या कठीण जंगलात असला, किंवा संकटात सापडला तरीही,
विष्णुनामप्रबंधानां गायनं विष्णुसन्निधौ
विष्णूच्या सान्निध्यात, विष्णूच्या नावांची गाणी म्हणावीत.
वाद्यकृत्पुरुषश्चापि वाजपेयफलं लभेत्
वाद्य वाजवणाऱ्यालाही वाजपेय यज्ञाचे फळ मिळते.
सर्वमेतल्लभेत्पुण्यमेतेषां द्रव्यदः पुमान् 2.4.1.
या सर्वांसाठी जो माणूस द्रव्य देतो, त्याला हे सर्व पुण्य मिळते.
आपद्गतो यदाप्यंभो न लभेत्कुत्रचिन्नरः
जर एखादा संकटात असलेला माणूस कुठेही पाणी मिळवू शकत नसेल,
उद्यापनविधिं कर्तुमशक्तो यो व्रतस्थितः
किंवा व्रत करणाऱ्याला उद्यापन विधी करता येत नसेल,
अशक्तो दीपदानाय परदीपं प्रबोधयेत्
दिपदान करणे शक्य नसेल, तर दुसऱ्याचा दिवा पेटवावा.
श्रीविष्णोः पूजनाऽभावे तुलसीधात्रिपूजनम् तस्याप्यभावे मनसि विष्णोर्नामानुकीर्तनम्
श्रीविष्णूची पूजा शक्य नसेल, तर तुळशी किंवा धात्रीची पूजा करावी; आणि तेही शक्य नसेल, तर मनात विष्णूची नावे म्हणावीत.
ब्रह्मोवाच अथ कार्तिकमासस्य धर्मान्वक्ष्यामि नारद
ब्रह्मा म्हणाले — नारद, आता मी कार्तिक महिन्याचे धर्म सांगतो.
स तु मोक्षमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा गुरुशुश्रूषया सर्वं प्राप्नोति ऋषिसत्तम
तो माणूस नक्कीच मुक्ती मिळवतो—यात शंका नाही; गुरूची सेवा केल्याने, ऋषिश्रेष्ठ, सर्व काही मिळते.
गुरौ तुष्टे च तुष्टाः स्युर्देवाः सर्वे सवासवा
गुरू संतुष्ट झाला की, सर्व देवता आणि इंद्रही संतुष्ट होतात.
कार्तिकं मासि संप्राप्ते कृत्वा कर्माणि भूरिशः
कार्तिक महिना आला की, अनेक पुण्यकर्मे करावीत.
यत्किंचिद्वा समादिष्टो गुरुणा तत्समाचरेत्
गुरूंनी सांगितलेली कोणतीही गोष्ट मनापासून करावी.
आज्ञप्तो गुरुणा विप्र न तद्वाक्यं तु लंघयेत्
गुरूंनी दिलेली आज्ञा कधीही मोडू नये, हे लक्षात ठेव.
मातृत्वे च पितृत्वे च गुरुमेव स्मरेद्बुधः
आई-वडिलांच्या ठिकाणी सुद्धा ज्ञानी व्यक्तीने नेहमी गुरूच आठवावा.
गुरुप्रसादात्सर्वं तु प्राप्नोत्येव न संशयः गौतमस्य गुरोः सम्यक्सेवयाऽमरतां गताः
गुरूंच्या कृपेने सर्व काही मिळते, यात शंका नाही; गौतमांच्या गुरूची योग्य सेवा करून लोक अमरत्वाला पोहोचले.