कलौ कलुषचित्तानां नराणां पापकर्मणाम्
कलियुगात, ज्यांची मनं अपवित्र आहेत आणि जे पापी कृत्ये करतात अशा माणसांमध्ये,
को धर्मः सर्वधर्माणामधिको मोक्षसाधकः
सर्व धर्मांमध्ये कोणता धर्म श्रेष्ठ आहे आणि मोक्ष मिळवून देणारा आहे?
नारदो ब्रह्मणः पुत्रो ब्रह्माणं तु जगद्गुरुम्
नारद, ब्रह्मदेवांचे पुत्र, जगाचा गुरु असलेल्या ब्रह्मदेवांकडे गेले.
तथैव सत्यभामा च श्रीकृष्णं जगदीश्वरम्
त्याचप्रमाणे सत्यभामा श्रीकृष्णाकडे, जो सर्व जगाचा स्वामी आहे, गेली.
वालखिल्यैश्च ऋषिभिर्यदुक्तमृषिसंसदि
वालखिल्य ऋषींनी ऋषींच्या सभेत जे काही सांगितले,
कैलासे शंकरेणैव कार्तिकस्य च वैभवम्
आणि कैलास पर्वतावर शंकरांनी कार्तिकेयाचे जे माहात्म्य सांगितले,
पृथुं प्रति नारदेन कथितं च महात्म्यकम्
आणि नारदांनी पृथूला जे मोठेपण सांगितले,
एकदा नारदो योगी सत्यलोकमुपागतः 2.4.1.
एकदा योगी नारद सत्यलोकात गेले.
को वह्निर्दहते ब्रह्मंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति
कुठला अग्नी ब्रह्माला जाळू शकतो? हे प्रभो, तुम्हीच हे सांगण्यास योग्य आहात.
नाज्ञातं त्रिषु लोकेषु ब्रह्मांडांतर्गतस्य यत्
तीनही लोकांमध्ये, ब्रह्मांडाच्या आत, असं काहीच नाही जे तुम्हाला माहीत नाही.
मासानां प्रवरो मासो देवानामुत्तमोत्तमः
महीन्यांमध्ये एक श्रेष्ठ आहे; देवांमध्येही सर्वात उत्तम आहे.
तीर्थं नारायणाख्यं हि त्रितयं दुर्लभं कलौ
नारायण नावाची ती तीन तीर्थस्थळे कलियुगात खूप दुर्मिळ आहेत.
वैष्णवान्ब्रूहि मे धर्मान्सर्वज्ञोऽसि पितामह
माझ्यासाठी वैष्णव धर्म काय ते सांगा, कारण तुम्ही सर्वज्ञ आहात, हे पितामह.
आदौ कार्तिकमाहात्म्यं वक्तुमर्हसि मे प्रभो
सर्वप्रथम, कार्तिक महिन्याचे माहात्म्य मला सांगावे, हे प्रभो.
गोपीचंदनमाहात्म्यं तुलस्याश्च तथा विभो व्रतारंभः कदा कार्यं उद्यापनविधिं तथा
गोपीचंदन आणि तुळशीचे माहात्म्य, व्रत कधी सुरू करावे आणि त्याची पूर्णता कशी करावी, हेही मला सांगा, हे महाबळ.
यत्किंचिद्वैष्णवं धर्मं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
वैष्णव धर्माचे जे काही नियम आहेत, ते सर्व मला सांगावे.
राधादामोदरं स्मृत्वा प्रोवाच तनुजं प्रति
राधा आणि दामोदर यांचा स्मरण करून, त्यांनी आपल्या पुत्राशी बोलायला सुरुवात केली.
कथयामि न संदेहः कार्तिकस्य च वैभवम् ।। 2.4.1.
मी तुला कार्तिक महिन्याचे माहात्म्य नक्कीच सांगतो.
एकतः सर्वतीर्थानि सर्वे यज्ञाः सदक्षिणाः कार्तिकस्य तु मासस्य कलां नार्हंति षोडशीम्
सर्व तीर्थक्षेत्रे आणि सर्व यज्ञ एका बाजूला ठेवले, तरीही कार्तिक महिन्याच्या सोळाव्या भागाइतकेही ते होत नाहीत.
एकतः पुष्करे वासः कुरुक्षेत्रे हिमालये
एकीकडे पुष्कर, कुरुक्षेत्र किंवा हिमालयात वास केला,
स्वर्णानि मेरुतुल्यानि सर्वदानानि चैकतः
कोणी जरी मेरू पर्वताएवढं सोनं आणि इतर सर्व दानं एकत्र दिलं,
यत्किंचित्क्रियते पुण्यं विष्णुमुद्दिश्य कार्तिके
तरी कार्तिक महिन्यात विष्णूच्या भक्तीसाठी केलेलं अगदी लहान पुण्यही,
सोपानभूतं स्वर्गस्य मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम्
स्वर्गात जाण्याचा मार्ग असलेलं, दुर्मिळ असं मानवजन्म मिळाल्यावर,
दुष्प्राप्यं प्राप्य मानुष्यं कार्तिकोक्तं चरेन्न यः
जो हा कठीण मिळणारा मानवजन्म मिळूनही कार्तिकात सांगितलेली कृत्यं करत नाही,
कार्तिकः खलु वै मासः सर्वमासेषु चोत्तमः
कार्तिक महिना हा खरोखरच सर्व महिन्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
अस्मिन्मासे त्रयस्त्रिंशद्देवाः सन्निहिता मुने
या महिन्यात, हे मुनी, सर्व त्रैत्रिंश देवता उपस्थित असतात.
तिलधेनुं हिरण्यं च रजतं भूमिवाससी
तीळ, गायी, सोनं, चांदी, जमीन आणि वस्त्रं—
तानि दानानि दत्तानि गृह्णंति विधिवत्सुराः 2.4.1.
ही दानं योग्य पद्धतीने दिल्यास, ती देवता स्वीकारतात.
तदक्षय्यफलं प्रोक्तं विष्णुना प्रभविष्णुना पापानां मोक्षणं चैव कार्तिके मासि शस्यते
अशा दानांना, प्रभू विष्णूने अमर फळ सांगितलं आहे; आणि कार्तिक महिन्यात पापातून मुक्ती मिळते असं म्हटलं आहे.
तस्माद्यत्नेन विप्रेंद्र कार्तिके मासि दीयते
म्हणून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, कार्तिक महिन्यात दान देण्यासाठी प्रयत्न करावा.