कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां ये पश्यंति यशस्विनि
कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला, हे तेजस्विनी, जे लोक दर्शन घेतात,
किं दानैः किं तपोभिश्च किं यज्ञैर्बहुदक्षिणैः
मग दान, तप किंवा भरपूर दक्षिणा असलेले यज्ञ कशाला हवे?
आजन्म च कृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु
जन्मापासून केलेले पाप, ते लहान असो वा मोठे,
इत्येवं चतुराशीतिः संख्याता ईश्वरास्तव
अशा प्रकारे, हे प्रभो, चौर्याऐंशी (८४) ईश्वरांची गणना सांगितली आहे.
य एतेषां देवि यात्रां प्रतिलोमानुलोमतः
हे देवी, जो कोणी या सर्वांची यात्रा उलट किंवा सरळ क्रमाने करतो,
यश्चापि पूजयेत्तत्र लिंगं भक्त्या तु मानवः
आणि जो कोणी तिथे भक्तीने लिंगाची पूजा करतो,
एष ते कथितो देवि प्रभावः पाप नाशनः ५.२.८४.
हे देवी, पापांचा नाश करणारी ही महती तुला सांगितली.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखंडे चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्य उमामहेश्वरसंवाद उत्तरेश्वरलिंगमाहात्म्यवर्णनपूर्वक चतुरशीतिलिंगमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील, पाचव्या अवंती खंडातील, चौर्याऐंशी लिंगांची महती, उमा-महेश्वर संवादात, उत्तरेश्वर लिंगाच्या महिम्याचे वर्णन आणि चौर्याऐंशी लिंगांच्या महिम्याचे वर्णन असलेला चौर्याऐंशीवा अध्याय संपला.
श्रीगणेशाय नमः अथ कार्त्तिकमासमाहात्म्यप्रारम्भः देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्
श्रीगणेशाला नमस्कार. आता कार्तिक महिन्याच्या महिम्याचा आरंभ. नंतर देवी सरस्वतीचे स्मरण करून विजयाची कामना करावी.
भूयोऽन्यच्छ्रोतुमिच्छामः कार्तिकस्य च वैभवम्
आम्हाला पुन्हा कार्तिक महिन्याच्या वैभवाबद्दल ऐकायचे आहे.
कलौ कलुषचित्तानां नराणां पापकर्मणाम्
कलियुगात, ज्यांची मनं अपवित्र आहेत आणि जे पापी कृत्ये करतात अशा माणसांमध्ये,
को धर्मः सर्वधर्माणामधिको मोक्षसाधकः
सर्व धर्मांमध्ये कोणता धर्म श्रेष्ठ आहे आणि मोक्ष मिळवून देणारा आहे?
नारदो ब्रह्मणः पुत्रो ब्रह्माणं तु जगद्गुरुम्
नारद, ब्रह्मदेवांचे पुत्र, जगाचा गुरु असलेल्या ब्रह्मदेवांकडे गेले.
तथैव सत्यभामा च श्रीकृष्णं जगदीश्वरम्
त्याचप्रमाणे सत्यभामा श्रीकृष्णाकडे, जो सर्व जगाचा स्वामी आहे, गेली.
वालखिल्यैश्च ऋषिभिर्यदुक्तमृषिसंसदि
वालखिल्य ऋषींनी ऋषींच्या सभेत जे काही सांगितले,
कैलासे शंकरेणैव कार्तिकस्य च वैभवम्
आणि कैलास पर्वतावर शंकरांनी कार्तिकेयाचे जे माहात्म्य सांगितले,
पृथुं प्रति नारदेन कथितं च महात्म्यकम्
आणि नारदांनी पृथूला जे मोठेपण सांगितले,
एकदा नारदो योगी सत्यलोकमुपागतः 2.4.1.
एकदा योगी नारद सत्यलोकात गेले.
को वह्निर्दहते ब्रह्मंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति
कुठला अग्नी ब्रह्माला जाळू शकतो? हे प्रभो, तुम्हीच हे सांगण्यास योग्य आहात.
नाज्ञातं त्रिषु लोकेषु ब्रह्मांडांतर्गतस्य यत्
तीनही लोकांमध्ये, ब्रह्मांडाच्या आत, असं काहीच नाही जे तुम्हाला माहीत नाही.
मासानां प्रवरो मासो देवानामुत्तमोत्तमः
महीन्यांमध्ये एक श्रेष्ठ आहे; देवांमध्येही सर्वात उत्तम आहे.
तीर्थं नारायणाख्यं हि त्रितयं दुर्लभं कलौ
नारायण नावाची ती तीन तीर्थस्थळे कलियुगात खूप दुर्मिळ आहेत.
वैष्णवान्ब्रूहि मे धर्मान्सर्वज्ञोऽसि पितामह
माझ्यासाठी वैष्णव धर्म काय ते सांगा, कारण तुम्ही सर्वज्ञ आहात, हे पितामह.
आदौ कार्तिकमाहात्म्यं वक्तुमर्हसि मे प्रभो
सर्वप्रथम, कार्तिक महिन्याचे माहात्म्य मला सांगावे, हे प्रभो.
गोपीचंदनमाहात्म्यं तुलस्याश्च तथा विभो व्रतारंभः कदा कार्यं उद्यापनविधिं तथा
गोपीचंदन आणि तुळशीचे माहात्म्य, व्रत कधी सुरू करावे आणि त्याची पूर्णता कशी करावी, हेही मला सांगा, हे महाबळ.
यत्किंचिद्वैष्णवं धर्मं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
वैष्णव धर्माचे जे काही नियम आहेत, ते सर्व मला सांगावे.
राधादामोदरं स्मृत्वा प्रोवाच तनुजं प्रति
राधा आणि दामोदर यांचा स्मरण करून, त्यांनी आपल्या पुत्राशी बोलायला सुरुवात केली.
कथयामि न संदेहः कार्तिकस्य च वैभवम् ।। 2.4.1.
मी तुला कार्तिक महिन्याचे माहात्म्य नक्कीच सांगतो.
एकतः सर्वतीर्थानि सर्वे यज्ञाः सदक्षिणाः कार्तिकस्य तु मासस्य कलां नार्हंति षोडशीम्
सर्व तीर्थक्षेत्रे आणि सर्व यज्ञ एका बाजूला ठेवले, तरीही कार्तिक महिन्याच्या सोळाव्या भागाइतकेही ते होत नाहीत.
एकतः पुष्करे वासः कुरुक्षेत्रे हिमालये
एकीकडे पुष्कर, कुरुक्षेत्र किंवा हिमालयात वास केला,