एतैर्दुरात्मभिर्म स्त्री भक्षिता सर्वथैव त्विम वध्या दर्दुराः
हे दुष्ट बेडूक माझ्या पत्नीला नक्कीच खाऊन टाकले आहेत; म्हणून हे बेडूक मारलेच पाहिजेत.
स तद्वाक्यमुपश्रुत्य व्यथितेंद्रियमनाः प्रोवाच प्रसीद राजन्नहमायुर्नामभूपालः
हे शब्द ऐकून, मन आणि इंद्रिये दुःखाने भरलेली, तो म्हणाला, 'राजा, कृपा करा; माझे नाव आयुर आहे, हे भूमिपती.'
प्राप्ता सा मम दुहिता अत्रास्ते नागचूडो नागराजः
'माझी मुलगी इथे आली आहे; इथे नागचूड नावाचा नागांचा राजा आहे.'
तामब्रवीद्राजा तां स्मृत्वानीय मे दीयतामिति
राजा म्हणाला, 'ती आठव आणि तिला इथे आणून मला दे.'
अथैनां स्मृत्वा राज्ञे अदात्
मग त्याने तिला आठवून राजाला दिले.
मयावहसितो गालवो महान्मुनिः तपसा कर्शितांगः
महान ऋषी गालव, तपाने कृश झालेला, त्याची मी चेष्टा केली होती.
प्रसादितस्तु विप्रः प्रत्युवाच ५.२.८४.
पण ब्राह्मण प्रसन्न झाल्यावर त्याने उत्तर दिले.
अवितथोऽयं मम शापस्तस्मादन्यजन्मनि दर्दुरराजो भूत्वा त्वं हि दुहितरमिक्ष्वाकुकुलोत्पन्नाय सर्वगुणान्विताय दत्त्वा यदा यास्यसि महाकालवने तस्योत्तरदिग्भागे तदा लिंगस्य दर्शनेन मुक्तिमवाप्स्यसि
'माझा हा शाप खोटा नाही; म्हणून, दुसऱ्या जन्मी तू बेडकांचा राजा होशील. जेव्हा तू आपल्या सर्व गुणांनी युक्त आणि इक्ष्वाकू कुळात जन्मलेल्या मुलीचे दुसऱ्याला दान करून, महाकाळवनाच्या उत्तरेकडे जाशील, तेव्हा त्या लिंगाचे दर्शन घेऊन तुला मुक्ती मिळेल.'
दुहिता कियत्पातालं यास्यति स्मृता चागमिष्यति
'तुझी मुलगी थोडा काळ पाताळात जाईल, पण आठवली की परत येईल.'
तस्योत्तरे लिंगं ददर्श तस्य दर्शनादनेकमा णिक्यरचितं सिद्धगन्धर्वसेवितं विमानवरमारुह्य शक्रलोकं गतः
त्याच्या उत्तरेला त्याने लिंग पाहिले; त्याचे दर्शन घेऊन, अनेक दिव्यांनी बनवलेल्या आणि सिद्ध-गंधर्वांनी सेविलेल्या सुंदर विमानात बसून तो इंद्रलोकात गेला.
तस्य माहात्म्यमवलोक्य देवाचार्यो बृहस्पतिर्वाक्यं जगाद
त्याचे महात्म्य पाहून, देवांचे गुरु बृहस्पती म्हणाले.
अहो लिंगस्य माहात्म्यमहो लिंगस्य वैभवम्
'वा! या लिंगाचे महात्म्य! वा! या लिंगाचे वैभव!''
आयुराख्यो हि भूपालो मुक्तो दर्दुरतां गतः
'आयुर नावाचा राजा, बेडूकपणातून मुक्त होऊन, त्याला मोक्ष मिळाला.'
इति तद्वचनं श्रुत्वा देवाचार्यस्य पार्वति
देवगुरु बृहस्पतींचे हे शब्द ऐकून, पार्वती...
यस्माद्दर्दुरभूपालो मुक्तो दर्दुरयोनितः
दर्दुर देशाचा राजा जेव्हा मुक्त झाला, तेव्हा तो दर्दुराच्या गर्भातून सुटला.
उत्तरेश्वरदेवश्च शापपापप्रणोदकः
उत्तरेश्वर, हे प्रभो, शापामुळे आलेले पाप दूर करणारा आहे.
भुक्तिमुक्तिप्रदो देवि महापातकनाशनः दर्दुरो हि दुराधर्षः स चापीश्वरतां गतः ५.२.८४.
तो दोन्ही, भोग आणि मुक्ती देणारा आहे, देवी. तो मोठ्या पापांचा नाश करतो. दर्दुर खरोखरच जिंकता येणार नाही असा आहे, आणि त्याने प्रभुत्व मिळवलं आहे.
उत्तराशामथो गत्वा यः पश्येदुत्तरेश्वरम्
जो कोणी उत्तरेकडील दिशेला जाऊन उत्तरेश्वराचे दर्शन घेतो,
सुभगः सर्वदा दांतः सुरूपः पुत्रवानिति
तो नेहमीच भाग्यवान, संयमी, सुंदर आणि पुत्रवान होतो.
या वृद्धिस्तु कुबेरस्य शक्रस्य च यमस्य च जायते नात्र सन्देह उत्तरेश्वरदर्शनात
कुबेर, शक्र आणि यम यांना जी समृद्धी मिळते, ती उत्तरेश्वराचे दर्शन घेतल्यामुळेच मिळते, यात काही शंका नाही.
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां ये पश्यंति यशस्विनि
कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला, हे तेजस्विनी, जे लोक दर्शन घेतात,
किं दानैः किं तपोभिश्च किं यज्ञैर्बहुदक्षिणैः
मग दान, तप किंवा भरपूर दक्षिणा असलेले यज्ञ कशाला हवे?
आजन्म च कृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु
जन्मापासून केलेले पाप, ते लहान असो वा मोठे,
इत्येवं चतुराशीतिः संख्याता ईश्वरास्तव
अशा प्रकारे, हे प्रभो, चौर्याऐंशी (८४) ईश्वरांची गणना सांगितली आहे.
य एतेषां देवि यात्रां प्रतिलोमानुलोमतः
हे देवी, जो कोणी या सर्वांची यात्रा उलट किंवा सरळ क्रमाने करतो,
यश्चापि पूजयेत्तत्र लिंगं भक्त्या तु मानवः
आणि जो कोणी तिथे भक्तीने लिंगाची पूजा करतो,
एष ते कथितो देवि प्रभावः पाप नाशनः ५.२.८४.
हे देवी, पापांचा नाश करणारी ही महती तुला सांगितली.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखंडे चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्य उमामहेश्वरसंवाद उत्तरेश्वरलिंगमाहात्म्यवर्णनपूर्वक चतुरशीतिलिंगमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील, पाचव्या अवंती खंडातील, चौर्याऐंशी लिंगांची महती, उमा-महेश्वर संवादात, उत्तरेश्वर लिंगाच्या महिम्याचे वर्णन आणि चौर्याऐंशी लिंगांच्या महिम्याचे वर्णन असलेला चौर्याऐंशीवा अध्याय संपला.
श्रीगणेशाय नमः अथ कार्त्तिकमासमाहात्म्यप्रारम्भः देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्
श्रीगणेशाला नमस्कार. आता कार्तिक महिन्याच्या महिम्याचा आरंभ. नंतर देवी सरस्वतीचे स्मरण करून विजयाची कामना करावी.
भूयोऽन्यच्छ्रोतुमिच्छामः कार्तिकस्य च वैभवम्
आम्हाला पुन्हा कार्तिक महिन्याच्या वैभवाबद्दल ऐकायचे आहे.