वदंति कारणं चास्य त्रैलोक्यस्य जनार्द्दनः
या तिन्ही लोकांचा कारण म्हणून जनार्दनालाच सांगितले जाते.
वरार्थिभिश्च प्रवरैः पूज्यसे गरुडध्वज
वर मागणाऱ्यांपैकी श्रेष्ठ लोकांनी, गरुडध्वज, तुझी पूजा केली जाते.
कपिलस्य च विप्रस्य हराल्लब्धवरस्य च
आणि कपिल ऋषी, ज्याने हराकडून वर मिळवला होता,
अवध्यत्वमनुप्राप्तो ह्यजेयत्वं च संयुगे ५.२.८३.
त्याला युद्धात मारता येणार नाही आणि तो कधीही जिंकता येणार नाही असे सामर्थ्य मिळाले.
ब्रह्म च ब्रह्मणो मूलं त्वयैव प्राक्प्रतिश्रुतम्
ब्रह्मा आणि ब्रह्माचा मूळ कारण, हे सर्व पूर्वी तुझ्याच वचनावर होते.
इत्थं निशम्य देवेशो वाक्यं ब्रह्ममुखाच्च्युतम्
ब्रह्माच्या तोंडून पडलेले हे शब्द ऐकून, देवांचा स्वामी
जगाम परमं लोकं पूज्यमानस्त्रिविष्टपैः
स्वर्गातील लोकांनी पूजा करत असताना, तो परम लोकात गेला.
युद्धं सुदारुणं श्रुत्वा कृष्णस्य कपिलस्य च कस्याहं शरणं यामि को मे त्राता भविष्यति
कृष्ण आणि कपिल यांच्यातील भीषण युद्ध ऐकून, मी विचार केला: आता मी कोणाचा आसरा घ्यावा? मला कोण वाचवेल?
न जितः कपिलो युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना
प्रभुत्वशाली विष्णूनेही युद्धात कपिलाला जिंकू शकला नाही.
अजेया ब्राह्मणा युद्धे शापानुग्रहकारकाः
ब्राह्मण युद्धात कधीही जिंकता येत नाहीत, कारण ते शाप आणि आशीर्वाद देणारे असतात.
ब्राह्मं हि परमं तेजो देवैरपि दुरासदम्
ब्राह्मणांचे श्रेष्ठ तेज देवतांनाही सहन करता येत नाही.
विलपंतं कृशं बिल्वं वज्र हस्तमवेक्ष्य सः
हातात वज्र घेऊन, कृश आणि दुःखी असलेल्या बिल्वाला पाहून
अलं शोकेन भूपाल शृणु मे वचनं परम् बलिष्ठेन सगर्वेण तदा पृष्टो मया गुरुः
राजा, आता दुःख पुरे झाले. माझे श्रेष्ठ शब्द ऐक. त्या वेळी मी माझ्या सामर्थ्यशाली व गर्विष्ठ गुरूला विचारले.
बृहस्पतिर्महातेजास्तेनोक्तं तु तदा नृप ५.२.८३.
त्या वेळी तेजस्वी बृहस्पतीने मला हे शब्द सांगितले, राजन.
यत्र संति सुदिव्यानि लिंगानि विविधानि च
तेथे अनेक प्रकारची, अतिशय दिव्य अशी लिंगे आहेत.
तेषां मध्ये लिंगमेकमाराधय शचीपते तस्य तद्वचनाद्बिल्व सम्यगाराधना कृता
त्या सर्वांमध्ये, शचीपती, एक लिंग निवडून त्याची भक्ती कर. त्याच्या सांगण्यावरून मी बिल्वाचे योग्य रीतीने पूजन केले.
मया लिंगस्य हर्षेण जितो वै शंबरस्तदा
त्या लिंगाच्या आनंदाने मी शंबराचा पराभव केला.
तस्मात्त्वं पश्चिमामाशां गत्वा क्षेत्रस्य तस्य वै
म्हणून तू त्या पवित्र क्षेत्राच्या पश्चिम दिशेला जा.
तल्लिंगं त्रिषु लोकेषु त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति तस्य लिंगस्य माहात्म्यान्मित्रभावं गमिष्यति
ते लिंग तुझ्या नावाने तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध होईल; त्या लिंगाच्या महिम्यामुळे मैत्री साध्य होईल.
इत्युक्त्वा तु गते शक्रे देवलोकं यशस्विनि
हे बोलून, यशस्वी इंद्र देवांच्या लोकात गेला.
जगाम बिल्वो भूपालो महाकालवनं शुभम्
राजा बिल्वाने शुभ महाकाळवनात प्रवेश केला.
मुक्ताफलैश्च रत्नैश्च वासोभिर्भूषणैस्तथा
मुक्ता, रत्ने, वस्त्रे आणि दागिने यांच्यानेही,
ददर्श बिल्वं भूपालं पूजयंतं पुनःपुनः दृष्ट्वा मत्वा महादेवं जितोऽस्मीति द्विजोऽब्रवीत्
त्याने राजा बिल्वाला पुन्हा पुन्हा पूजन करताना पाहिले; पाहून आणि त्याला महादेव समजून त्या ब्राह्मणाने म्हटले, 'मी जिंकलो.'
प्रार्थयामि त्वया सख्यमनंतं शिवसंनिधौ ५.२.८३.
मी तुझ्याकडे शिवाच्या सान्निध्यात अनंत मैत्रीची मागणी करतो.
प्रसन्नः प्रांजलिर्भूत्वा कपिलं द्विजसत्तमम्
प्रसन्न होऊन, हात जोडून त्याने श्रेष्ठ ब्राह्मण कपिलाला उद्देशून म्हटले.
सख्यं तदेव भवतु शश्वद्वदसि मन्यसे
तू म्हणतोस तसे, ही मैत्री सदैव टिकू दे.
चिकीडतुश्चिरं कालं परं हर्षमुपागतौ
ते दोघेही दीर्घकाळ आनंदात राहिले आणि परम सुखाला पोहोचले.
स हि मित्रेण भूपालो बिल्वो देवि मुदान्वितः बिल्वेनाराधितो लोके वांछितार्थफलप्रदः
देवी, राजा बिल्वा आपल्या मित्रासह आनंदित झाला; बिल्वाने पूजन केल्यावर तो जगात इच्छित फळ देतो.
ये पश्यंति विशालाक्षि देवं बिल्वेश्वरं परम्
विशाल नेत्र असलेल्या देवी, जे लोक परमेश्वर बिल्वेश्वराचे दर्शन घेतात,
येऽनुमोदंति देवस्य दर्शनं पर्वतात्मजे
हे पर्वतकन्ये, जे लोक देवाच्या दर्शनाचा आनंद घेतात,