सखा मम हृषीकेश स च मामाह नित्यशः
"हे हृषीकेश, तो माझा मित्र आहे, आणि तो नेहमी मला हेच सांगतो."
पिशाचस्यापि यक्षस्य न चैवान्यस्य कस्यचित्
"पिशाच, यक्ष किंवा दुसरा कुणीही—"
एवमुक्तस्तु बिल्वेन स देवः पुरुषोत्तमः
बिल्वानं असं म्हटल्यावर, तो देव पुरुषोत्तम—
स प्रविश्याश्रमं देवं कपिलेन प्रपूजितः ।। ५.२.८३.
तो आश्रमात गेला आणि कपिलानं त्याचं सन्मानानं स्वागत केलं.
भगवन्ब्राह्मणश्रेष्ठ वेदवेदांगपारग
"भगवंत, ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ, वेद आणि त्यांचे उपवेद जाणणारा—"
प्रसादितोऽहं बिल्वेन नृपेंद्रेण पुनःपुनः
"राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या बिल्वानं मला वारंवार संतुष्ट केलं आहे."
त्वया प्रोक्तं बिभेमीति ब्रूहि तस्मादनुग्रहात्
"तुम्ही म्हणालात, 'मला भीती वाटते.' कृपेनं हे त्याला सांगा."
कपिलस्त्वेवमुक्तो वै विष्णुना मधुरं वचः
विष्णूनं असं म्हटल्यावर, कपिलानं गोड शब्द बोलले.
नाहं वक्ष्ये बिभेमीति तेनोक्तं नोच्यते मया उवाच चक्रमुद्यम्य भयं विप्रस्य दर्शयन्
"मी 'मला भीती वाटते' असं म्हणणार नाही. म्हणून मी ते उच्चारत नाही." असं म्हणून त्यानं चक्र उचललं आणि ब्राह्मणाला भीती दाखवली.
न चेद्वक्ष्यसि भीतोऽहं चक्रं ते प्रहरामि वै
"जर तू 'मला भीती वाटते' असं म्हणणार नाहीस, तर मी भीतीनं तुला माझ्या चक्रानं मारीन!"
कपिल उवाच किं वृथा प्रियचक्रस्य विष्णो क्लेशमिहेच्छसि
कपिला म्हणाला: "विष्णू, तुझ्या प्रिय चक्राला उगाच त्रास का देतोस?"
ततः स मुष्टिमादाय कुशानां कपिलस्तदा
मग कपिलानं कुशांचं एक मूठ उचललं.
अद्य गर्वं च दर्पं च बलं यच्च तवाद्भुतम्
"आज तुझा गर्व, अहंकार आणि तुझं अद्भुत बळ—"
ततो युद्धं समभवत्तुमुलं लोमहर्षणम् ५.२.८३.
मग तिथे एक जबरदस्त आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झालं.
दिव्यास्त्राणां कुशानां च युद्धं समभवद्दृढम्
दिव्य अस्त्रं आणि कुशांच्या पात्यांमध्ये जोरदार युद्ध झाले.
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा सुरैः परिवृतस्तदा
त्याच वेळी ब्रह्मा देवतांच्या वेढ्यात तिथे प्रकट झाला.
भगवन्भूतभव्येश भवबंधभयापह
हे भगवंत, भूत आणि भविष्याचे स्वामी, संसारबंधनाच्या भीतीचा नाश करणारे प्रभो,
समाराध्य जगन्नाथ शक्रा द्यास्त्रिदिवौकसः
जगन्नाथा, तुझी योग्य रीतीने पूजा करून, इंद्र आणि इतर स्वर्गातील देवतांनी
आब्रह्मस्तंबपर्यंतं त्रैलोक्यं सचराचरम्
ब्रह्मापासून ते अगदी लहान गवताच्या पात्यापर्यंत, सर्व चराचरांसह हे तिन्ही लोक
तेनैकेन विशुद्धेन सर्वगेन महात्मना
त्या एकाच शुद्ध, सर्वत्र व्यापलेल्या, महान आत्म्यामुळे
वदंति कारणं चास्य त्रैलोक्यस्य जनार्द्दनः
या तिन्ही लोकांचा कारण म्हणून जनार्दनालाच सांगितले जाते.
वरार्थिभिश्च प्रवरैः पूज्यसे गरुडध्वज
वर मागणाऱ्यांपैकी श्रेष्ठ लोकांनी, गरुडध्वज, तुझी पूजा केली जाते.
कपिलस्य च विप्रस्य हराल्लब्धवरस्य च
आणि कपिल ऋषी, ज्याने हराकडून वर मिळवला होता,
अवध्यत्वमनुप्राप्तो ह्यजेयत्वं च संयुगे ५.२.८३.
त्याला युद्धात मारता येणार नाही आणि तो कधीही जिंकता येणार नाही असे सामर्थ्य मिळाले.
ब्रह्म च ब्रह्मणो मूलं त्वयैव प्राक्प्रतिश्रुतम्
ब्रह्मा आणि ब्रह्माचा मूळ कारण, हे सर्व पूर्वी तुझ्याच वचनावर होते.
इत्थं निशम्य देवेशो वाक्यं ब्रह्ममुखाच्च्युतम्
ब्रह्माच्या तोंडून पडलेले हे शब्द ऐकून, देवांचा स्वामी
जगाम परमं लोकं पूज्यमानस्त्रिविष्टपैः
स्वर्गातील लोकांनी पूजा करत असताना, तो परम लोकात गेला.
युद्धं सुदारुणं श्रुत्वा कृष्णस्य कपिलस्य च कस्याहं शरणं यामि को मे त्राता भविष्यति
कृष्ण आणि कपिल यांच्यातील भीषण युद्ध ऐकून, मी विचार केला: आता मी कोणाचा आसरा घ्यावा? मला कोण वाचवेल?
न जितः कपिलो युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना
प्रभुत्वशाली विष्णूनेही युद्धात कपिलाला जिंकू शकला नाही.
अजेया ब्राह्मणा युद्धे शापानुग्रहकारकाः
ब्राह्मण युद्धात कधीही जिंकता येत नाहीत, कारण ते शाप आणि आशीर्वाद देणारे असतात.