तिर्यग्योनिगता गत्वा महाकालवने स्थिताः
जे प्राणीयोनीत गेले आणि महाकाळवनात राहतात,
मेरुमंदरमात्रोपि राशिः पापस्य कर्मणः
पापाच्या कर्माचा ढीग जरी मेरू किंवा मंदार पर्वताएवढा मोठा असला,
श्मशानमिति चाख्यातं महाकालवनं प्रिये
प्रिय, महाकाळवनाला स्मशान असेही म्हणतात.
योगिनश्च तथा सांख्याः सिद्धाश्च सनकादयः 5.2.81.
त्याचप्रमाणे योगी, सांख्य मार्गाचे अनुयायी आणि सनकादी सिद्धही आहेत.
या गतिर्योगतपसां या गतिर्यज्ञयाजिनाम्
योग आणि तप करून जे साधक पोहोचतात, तसेच यज्ञ करणाऱ्यांना जे अंतिम स्थान मिळते—
संहरामि च तत्रस्थस्त्रैलोक्यं सचराचरम्
मी तिथेच राहून, सर्व चराचरांसह हे तिन्ही लोक आपल्यात सामावून घेतो.
एवं बहुविधाञ्छुत्वा गुणान्बहुविधांस्तथा
अशा प्रकारे अनेक प्रकारचे गुण आणि वैशिष्ट्ये ऐकून—
क्षेत्रस्यालोकने चित्तं जातमुत्कंठितं तव
हे क्षेत्र पाहिल्यावर तुझे मन उत्कंठित झाले आहे.
पश्य देवि विचित्राख्यं यन्मया कथितं तव वर्णितं यन्मया देवि भुक्ति मुक्तिकरं परम्
हे देवी, मी तुला सांगितलेली आणि वर्णन केलेली ही अद्भुत कथा पाहा, जी भोग आणि मुक्ती देणारी आहे.
त्वया प्रोक्तं विशालाक्षि दृष्ट्वा क्षेत्रमनुत्तमम् नियुज्यतां महादेव संतोषाय मम प्रभो
हे विशाल नेत्र असलेल्या, तू हे उत्तम क्षेत्र पाहून सांगितलेस; माझ्या समाधानासाठी महादेवाची नेमणूक करावी, हे प्रभो.
द्वाराणि तत्र चत्वारि क्रियतां परमेश्वर
तेथे चार दरवाजे तयार करावेत, हे परमेश्वरा.
पूर्वादिक्रमयोगेन चतुर्वर्गो नियोज्यताम्
पूर्वेकडून क्रमाने चार पुरुषार्थांची स्थापना करावी.
त्वदीयं वचनं श्रुत्वा मया देवि प्रयत्नतः
हे देवी, तुझे शब्द ऐकून मी काळजीपूर्वक आचरण केले आहे.
चत्वार ईश्वरास्तेऽपि स्थापितास्तदनंतरम् 5.2.81.
त्यानंतर लगेचच ते चार ईश्वर तेथे स्थापले गेले.
बिल्वेश्वरो गणश्रेष्ठो दुर्दर्शो गण नायकः
बिल्वेश्वर हा गणांमध्ये श्रेष्ठ, दुर्लभदर्शनीय आणि गणांचा नायक आहे.
पूर्वादिक्रमयोगेन त्वत्प्रियार्थं वरानने
पूर्वेकडून क्रमाने, तुझ्या आनंदासाठी, हे सुंदरमुखी—
दक्षिणस्यां दिशि तथा प्रिये कायावरोहणः
दक्षिण दिशेला देखील, प्रिये, कायावरोहण आहे.
मानवा ये म्रियंतेऽत्र क्षेत्रमध्ये गणो त्तमाः
या क्षेत्राच्या मध्यभागी जे माणसे मृत्युमुखी पडतात, ते गणांमध्ये श्रेष्ठ मानले जातात.
कथां शृणु प्रयत्नेन पिंगलेश्वरसंभवाम्
पिंगलेश्वराच्या उत्पत्तीची कथा लक्षपूर्वक ऐक.
पिंगला कन्यका देवि कान्यकुब्जे बभूव ह
पिंगला नावाची एक कन्या, हे देवी, कण्यकुब्ज येथे जन्माला आली.
पिता तस्या महाप्राज्ञः सर्वशास्त्रार्थतत्त्व वित्
तिचा वडील अत्यंत बुद्धिमान आणि सर्व शास्त्रांचा अर्थ जाणणारा होता.
पिंगलोनाम विप्रेंद्रो भार्या तस्य पतिव्रता
पिंगल नावाचा तो ब्राह्मणश्रेष्ठ होता; त्याची पत्नी पतिव्रता होती.
ततस्तेन स दुःखेन गृहस्थाश्रमनिःस्पृहः
त्या दुःखाने त्याला गृहस्थाश्रमाचा काहीही मोह राहिला नाही.
ऋषिभिः सेवितं पुण्यं शाकमूल फलाशनैः 5.2.81.
तो ऋषी जेथे वास करतात, अशा पवित्र ठिकाणी राहू लागला आणि शाक, कंद, फळे यावर आपला उदरनिर्वाह करू लागला.
निवासं कृतवान्देवि पिंगलायाश्च रक्षणम्
तेथे त्याने पिंगळेला निवारा आणि संरक्षण दिले.
तामेव सततं साध्वी मन्यमानो महातपाः
तो महान तपस्वी तिला नेहमी सती समजून तिचा सन्मान करत असे.
विरक्तोऽपि महाभाग संसारा त्सर्वधर्म्मवित्
महाभागा, जरी तो विरक्त होता, तरीही सर्व धर्मांचा जाणकार म्हणून संसारातच राहिला.
अथ संरक्षयन्बालां मातृहीनां तपस्विनीम्
मातृहीन आणि तपस्विनी असलेल्या त्या लहान मुलीचे त्याने रक्षण केले.
ततः सा र्पिगला दीना हीना पित्रा सुदुःखिता
नंतर पिंगळा वडिलांशिवाय अत्यंत दुःखी आणि निराश झाली.
पिंगलोवाच अद्य मे च पिता दैवात्कालधर्ममुपेयिवान्
पिंगळा म्हणाली, 'आज माझे वडील दैवाने, काळानुसार या जगातून निघून गेले.'