दृष्ट्वारुणं सुदुःखार्त्तं विलपंतं पुनः पुनः
अरुण मोठ्या दु:खाने पुन्हा पुन्हा रडताना पाहून—
अरुणोऽयमहो रौति कश्यपस्यात्मसंभवः
हा अरुण, अहो, कश्यपाचा स्वतःचा पुत्र, रडतोय.
उत्पादितोऽयमल्पाहैरर्द्धकायो महाबलः मोहेन विलपंतं च श्रेयो मे भविता धुवम् 5.2.76.
हा अर्धवट शरीराने जन्मलेला, पण मोठ्या बळाचा आहे, मोहाने रडत असला तरी, माझ्या भल्याचं काहीतरी घडेलच.
इति संचिंत्य मनसि वाक्यैर्मध्वमृतोपमैः
असं मनात विचार करून, मध आणि अमृतासारख्या गोड शब्दांनी—
तात कश्यपदायाद विनतागर्भसंभव
बाळा, कश्यपाचा वंशज, विनतेच्या पोटी जन्मलेला—
भाविनोऽर्था भवंतीह दुःखस्य च सुखस्य च
इथे भविष्यातील दु:ख आणि सुख, दोन्ही घडतच असतात.
यदि तेस्ति घृणा चित्ते शप्तात्मजननी त्वया
शापित मुलाची आई, तुझ्या मनात जर खरंच दया असेल,
उत्तरे देवदेवस्य यात्रेशस्य च पुण्यदम्
तर देवांचा देव असलेल्या यात्रेशाची पवित्र यात्रा कर.
अरुणस्त्वेवमुक्तस्तु नारदेन महात्मना
महान नारदांनी असे सांगितल्यावर अरुणाने
ददर्श तत्र तल्लिंगं तेजःकूटोपमं शुभम्
तेथे तेजाने झळकणारे, शुभ असे लिंग पाहिले.
लिंगेनोक्तोऽरुणो देवि सारथ्यं कुरु सर्वदा
त्या लिंगाने म्हणाले, 'अरुणा, तू नेहमी सारथ्य कर.'
मया दत्तं तु सामर्थ्यं सूर्यस्य पुरतः सदा
'मी तुला अशी शक्ती दिली आहे की, तू नेहमी सूर्याच्या पुढे राहू शकशील.'
त्वन्नाम्ना त्रिषु लोकेषु ख्यातोऽहमरुणेश्वरः 5.2.76.
'तुझ्या नावावरून, मी तिन्ही लोकांत अरुणेश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे.'
ये मां पश्यंति सततं त्वन्नाम्ना चारुणेश्वरम्
'जे लोक मला नेहमी तुझ्या नावाने अरुणेश्वर म्हणून पाहतात,'
मोदिष्यंति कुलैः सार्द्धं पितृमातृसमुद्भवैः
'ते आपल्या कुटुंबासह, पितर-मातांसह आनंदी होतील.'
न दुःखं जायते तेषां ये पश्यंति रवेर्द्दिने
'जे लोक सूर्याच्या दिवशी मला पाहतात, त्यांना दुःख येत नाही.'
यः पश्यति चतुर्दश्यां कृष्णायामरुणेश्वरम्
'जो कोणी कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला अरुणेश्वराचे दर्शन घेतो,'
स नेष्यति पितॄन्स्वर्गे नरकस्थान्न संशयः शुंडीरस्वामिनो यात्रा कृता तेन न संशयः
'तो आपल्या पितरांना नरकातून स्वर्गात नेईल—यात शंका नाही. शुंडीश्वरस्वामींची यात्रा त्याच्याकडून पूर्ण होते, हेही नक्की.'
इत्युक्तस्तेन लिंगेन विनतानंदनस्तदा
त्या लिंगाने असे सांगितल्यावर, विनतेचा मुलगा—
अस्य लिंगस्य माहात्म्यात्कश्यपस्यात्मसंभवः
या लिंगाच्या महिम्यामुळे, कश्यपांचा वंशज—
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, पापांचा नाश करणारा हा प्रभाव तुला सांगितला.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्येऽरुणेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्सप्ततितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेत, पाचव्या अवंत्याखंडात, चौर्याऐंशी लिंगांच्या महात्म्यात, अरुणेश्वराच्या महात्म्याचे वर्णन करणारा हा शहात्तरावा अध्याय संपला.
यस्य दर्शनमात्रेण गर्भवासो न जायते
ज्याचे केवळ दर्शन घेतल्यावर पुन्हा गर्भवास मिळत नाही,
शिनिर्नाम द्विजो देवि स चापुत्रोऽभवत्पुरा
हे देवी, शिनी नावाचा एक ब्राह्मण होता, तो पूर्वी पुत्रहीन होता.
वायुभक्षोंऽबुभक्षश्च निराहारोर्ध्वबाहुकः
तो वायूवरच जगत असे, किंवा जे काही अर्पण केले जाई तेच घेत असे, उपवास करीत, दोन्ही हात वर उचलून उभा राहत असे.
एवमादीनि चान्यानि तपांसि श्रेयसे परम्
अशा प्रकारची इतर अनेक कठोर तपश्चर्या त्याने श्रेष्ठ कल्याणासाठी केली.
परं विघ्नोपशांत्यर्थं तोषयिष्येऽहमी श्वरम् आभ्यां न स दुरासाद्यो नापराधो भविष्यति
सर्व विघ्न दूर करण्यासाठी मी त्या प्रभूला संतुष्ट करीन; त्यामुळे तो सहज सुलभ होईल आणि काहीही दोष राहणार नाही.
तथा चकार स मुनिर्वर्षाणां द्वादशैव हि
त्या ऋषीने असे बारा वर्षे अखंड केले.
विज्ञप्तोहं त्वया देवि मंदरे चारुकंदरे
हे देवी, सुंदर मंदार पर्वतावर तू मला विचारले आहेस.
तेजसा दीपयच्छैलं शोषयन्सलिलाशयान्
त्याच्या तेजाने तो डोंगर उजळून निघाला आणि जलाशयातील पाणी आटू लागले.