प्रतिपालयितव्यस्ते जन्मकालोऽस्य धीरया
तरीही, धीराने त्याच्या जन्माची वाट पाहावी लागेल.
एवं शप्त्वा ततो देवि विनतां मातरं स्वकम्
असं शाप देऊन, त्या देवीने मग आपल्या आई विनतेला संबोधलं.
हाहा मया नृशंसेन माता स्वजननी स्वका माता देहारणिः पुंसां माता दुःखसहा परा ।।5.2.76.
अरेरे! मी किती निर्दयीपणे माझ्या स्वतःच्या आईला दु:ख दिलं—आई हीच माणसाला देह देणारी असते, आईच सर्वांत मोठं दु:ख सहन करते.
गर्भक्लेशे परं दुःखं माता जानाति यादृशम्
गर्भधारणेच्या यातनेचं जे मोठं दु:ख आहे, ते फक्त आईलाच माहीत असतं.
गुरूणामेव सर्वेषां माता गुरुतरा स्मृता
सर्व गुरूंमध्ये आईला सर्वांत श्रेष्ठ मानलं जातं.
यदि पिंडप्रदानं तु गयायां कुरुते सुतः न च मातृविहीनस्य ममत्वं कुरुते पिता
मुलगा जरी गया येथे पिंडदान करतो, तरीही आई नसलेल्या मुलावर वडील माया करत नाहीत.
विकलो मातृहीनस्तु पुत्रो हि प्रोच्यते तदा तदा शून्यं जगत्सर्वं यदा माता वियुज्यते
आई नसलेला मुलगा अपूर्णच समजला जातो; आई गेल्यावर सगळं जग रिकामं वाटतं.
सोऽहं पापसमाचारो जातो मातृविहिंसकः
मी पापी झालोय, आईला दु:ख देणारा ठरलोय.
जातोऽहं विकलांगस्तु प्राक्कृतेनैव कर्मणा
माझ्या पूर्वजन्मीच्या कर्मामुळे मी अपूर्णांग जन्मलोय.
एवं विलपतस्तस्य कश्यपस्य सुतस्य च
अशा प्रकारे कश्यपाचा मुलगा विलाप करत होता—
दृष्ट्वारुणं सुदुःखार्त्तं विलपंतं पुनः पुनः
अरुण मोठ्या दु:खाने पुन्हा पुन्हा रडताना पाहून—
अरुणोऽयमहो रौति कश्यपस्यात्मसंभवः
हा अरुण, अहो, कश्यपाचा स्वतःचा पुत्र, रडतोय.
उत्पादितोऽयमल्पाहैरर्द्धकायो महाबलः मोहेन विलपंतं च श्रेयो मे भविता धुवम् 5.2.76.
हा अर्धवट शरीराने जन्मलेला, पण मोठ्या बळाचा आहे, मोहाने रडत असला तरी, माझ्या भल्याचं काहीतरी घडेलच.
इति संचिंत्य मनसि वाक्यैर्मध्वमृतोपमैः
असं मनात विचार करून, मध आणि अमृतासारख्या गोड शब्दांनी—
तात कश्यपदायाद विनतागर्भसंभव
बाळा, कश्यपाचा वंशज, विनतेच्या पोटी जन्मलेला—
भाविनोऽर्था भवंतीह दुःखस्य च सुखस्य च
इथे भविष्यातील दु:ख आणि सुख, दोन्ही घडतच असतात.
यदि तेस्ति घृणा चित्ते शप्तात्मजननी त्वया
शापित मुलाची आई, तुझ्या मनात जर खरंच दया असेल,
उत्तरे देवदेवस्य यात्रेशस्य च पुण्यदम्
तर देवांचा देव असलेल्या यात्रेशाची पवित्र यात्रा कर.
अरुणस्त्वेवमुक्तस्तु नारदेन महात्मना
महान नारदांनी असे सांगितल्यावर अरुणाने
ददर्श तत्र तल्लिंगं तेजःकूटोपमं शुभम्
तेथे तेजाने झळकणारे, शुभ असे लिंग पाहिले.
लिंगेनोक्तोऽरुणो देवि सारथ्यं कुरु सर्वदा
त्या लिंगाने म्हणाले, 'अरुणा, तू नेहमी सारथ्य कर.'
मया दत्तं तु सामर्थ्यं सूर्यस्य पुरतः सदा
'मी तुला अशी शक्ती दिली आहे की, तू नेहमी सूर्याच्या पुढे राहू शकशील.'
त्वन्नाम्ना त्रिषु लोकेषु ख्यातोऽहमरुणेश्वरः 5.2.76.
'तुझ्या नावावरून, मी तिन्ही लोकांत अरुणेश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे.'
ये मां पश्यंति सततं त्वन्नाम्ना चारुणेश्वरम्
'जे लोक मला नेहमी तुझ्या नावाने अरुणेश्वर म्हणून पाहतात,'
मोदिष्यंति कुलैः सार्द्धं पितृमातृसमुद्भवैः
'ते आपल्या कुटुंबासह, पितर-मातांसह आनंदी होतील.'
न दुःखं जायते तेषां ये पश्यंति रवेर्द्दिने
'जे लोक सूर्याच्या दिवशी मला पाहतात, त्यांना दुःख येत नाही.'
यः पश्यति चतुर्दश्यां कृष्णायामरुणेश्वरम्
'जो कोणी कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला अरुणेश्वराचे दर्शन घेतो,'
स नेष्यति पितॄन्स्वर्गे नरकस्थान्न संशयः शुंडीरस्वामिनो यात्रा कृता तेन न संशयः
'तो आपल्या पितरांना नरकातून स्वर्गात नेईल—यात शंका नाही. शुंडीश्वरस्वामींची यात्रा त्याच्याकडून पूर्ण होते, हेही नक्की.'
इत्युक्तस्तेन लिंगेन विनतानंदनस्तदा
त्या लिंगाने असे सांगितल्यावर, विनतेचा मुलगा—
अस्य लिंगस्य माहात्म्यात्कश्यपस्यात्मसंभवः
या लिंगाच्या महिम्यामुळे, कश्यपांचा वंशज—