यथा च प्रार्थितं लब्ध्वा वरं तुष्टाऽभवत्तदा
जशी तिने इच्छा केली तसा वर मिळाल्यावर ती त्या वेळी आनंदी झाली.
कद्रूश्च लब्ध्वा पुत्राणां सहस्रं तुल्यतेजसाम्
कद्रूला समान तेजस्वी हजार पुत्र मिळाले.
ते भार्ये वरसंहृष्टे कश्यपो वनमाविशत् जनयामास चार्वंगी द्वे चांडे विनता तदा ।। 5.2.76.
त्या दोन्ही पत्नी वर मिळाल्याने आनंदी झाल्या. कश्यप वनात गेला आणि विनतेने दोन अंडी दिली.
तयोरंडानि निदधुः प्रहृष्टाः परिचारिकाः
त्यांच्या सेविकांनी आनंदाने ती अंडी ठेवली.
ततः पंचशते काले कद्रूपुत्रा विनिर्गताः
पाचशे वर्षांनंतर कद्रूचे पुत्र बाहेर आले.
ततः पुत्रार्थिनी देवी व्रीडिता सा तपस्विनी
मग पुत्रांची इच्छा असलेली देवी लाजली आणि तिने तप सुरू केले.
पूर्वार्द्धकायसंपन्नमितरेणा प्रकाशितम्
त्यातील एक अंडे अर्धवट शरीराने प्रकट झाले.
योऽहमेवं कृतो मातस्त्वया लोभपरीतया
आई, तुझ्या लोभामुळे तू मला असं अपूर्ण केलंस.
पंचवर्षशतान्यस्या यया विस्पर्द्धसे सदा
पाचशे वर्षं तुझं तिच्याशी नेहमी स्पर्धा चालू आहे.
यद्येनमपि मातस्त्वं मामिवांडविभेदनात्
आई, जरी तू माझ्यासारखी अंड फोडल्यामुळे—
प्रतिपालयितव्यस्ते जन्मकालोऽस्य धीरया
तरीही, धीराने त्याच्या जन्माची वाट पाहावी लागेल.
एवं शप्त्वा ततो देवि विनतां मातरं स्वकम्
असं शाप देऊन, त्या देवीने मग आपल्या आई विनतेला संबोधलं.
हाहा मया नृशंसेन माता स्वजननी स्वका माता देहारणिः पुंसां माता दुःखसहा परा ।।5.2.76.
अरेरे! मी किती निर्दयीपणे माझ्या स्वतःच्या आईला दु:ख दिलं—आई हीच माणसाला देह देणारी असते, आईच सर्वांत मोठं दु:ख सहन करते.
गर्भक्लेशे परं दुःखं माता जानाति यादृशम्
गर्भधारणेच्या यातनेचं जे मोठं दु:ख आहे, ते फक्त आईलाच माहीत असतं.
गुरूणामेव सर्वेषां माता गुरुतरा स्मृता
सर्व गुरूंमध्ये आईला सर्वांत श्रेष्ठ मानलं जातं.
यदि पिंडप्रदानं तु गयायां कुरुते सुतः न च मातृविहीनस्य ममत्वं कुरुते पिता
मुलगा जरी गया येथे पिंडदान करतो, तरीही आई नसलेल्या मुलावर वडील माया करत नाहीत.
विकलो मातृहीनस्तु पुत्रो हि प्रोच्यते तदा तदा शून्यं जगत्सर्वं यदा माता वियुज्यते
आई नसलेला मुलगा अपूर्णच समजला जातो; आई गेल्यावर सगळं जग रिकामं वाटतं.
सोऽहं पापसमाचारो जातो मातृविहिंसकः
मी पापी झालोय, आईला दु:ख देणारा ठरलोय.
जातोऽहं विकलांगस्तु प्राक्कृतेनैव कर्मणा
माझ्या पूर्वजन्मीच्या कर्मामुळे मी अपूर्णांग जन्मलोय.
एवं विलपतस्तस्य कश्यपस्य सुतस्य च
अशा प्रकारे कश्यपाचा मुलगा विलाप करत होता—
दृष्ट्वारुणं सुदुःखार्त्तं विलपंतं पुनः पुनः
अरुण मोठ्या दु:खाने पुन्हा पुन्हा रडताना पाहून—
अरुणोऽयमहो रौति कश्यपस्यात्मसंभवः
हा अरुण, अहो, कश्यपाचा स्वतःचा पुत्र, रडतोय.
उत्पादितोऽयमल्पाहैरर्द्धकायो महाबलः मोहेन विलपंतं च श्रेयो मे भविता धुवम् 5.2.76.
हा अर्धवट शरीराने जन्मलेला, पण मोठ्या बळाचा आहे, मोहाने रडत असला तरी, माझ्या भल्याचं काहीतरी घडेलच.
इति संचिंत्य मनसि वाक्यैर्मध्वमृतोपमैः
असं मनात विचार करून, मध आणि अमृतासारख्या गोड शब्दांनी—
तात कश्यपदायाद विनतागर्भसंभव
बाळा, कश्यपाचा वंशज, विनतेच्या पोटी जन्मलेला—
भाविनोऽर्था भवंतीह दुःखस्य च सुखस्य च
इथे भविष्यातील दु:ख आणि सुख, दोन्ही घडतच असतात.
यदि तेस्ति घृणा चित्ते शप्तात्मजननी त्वया
शापित मुलाची आई, तुझ्या मनात जर खरंच दया असेल,
उत्तरे देवदेवस्य यात्रेशस्य च पुण्यदम्
तर देवांचा देव असलेल्या यात्रेशाची पवित्र यात्रा कर.
अरुणस्त्वेवमुक्तस्तु नारदेन महात्मना
महान नारदांनी असे सांगितल्यावर अरुणाने
ददर्श तत्र तल्लिंगं तेजःकूटोपमं शुभम्
तेथे तेजाने झळकणारे, शुभ असे लिंग पाहिले.