मा वधीः कस्य कासीति किं विध्वंसि सुतानिति
त्याने विचारले, 'मारू नकोस! तू कोण आहेस? आपल्या मुलांना का नष्ट करतेस?'
जीर्णस्तु मम वासोऽयं यथा मे समयः कृतः
'माझा काळ पूर्ण झाला आहे, माझा संकल्प पूर्ण झाला; माझे वस्त्र आता जीर्ण झाले आहे.'
अहं गंगा जह्नुसुता महर्षिगणसेविता
'मी गंगा आहे, जह्नुची कन्या, ज्याला महान ऋषींचा सन्मान लाभला आहे.'
इमेऽष्टौ वसवो देवा महाभीमा महौजसः
'हे आठजण म्हणजे वसु, हे अत्यंत बलवान आणि भयंकर देव आहेत.'
तेषामानयिता नान्यस्त्वदृते भुवि विद्यते
या पृथ्वीवर तुझ्याशिवाय त्यांना इथे आणू शकेल असं दुसरं कोणीही नाही.
तस्मात्तज्जननीहेतोर्मानुषत्वमुपागता
म्हणून त्यांचा जन्म व्हावा म्हणून मी माणूस म्हणून जन्म घेतला आहे.
सैवमुक्त्वा तदा गङ्गा विष्णुमायाविमोहिता
असं सांगून त्या वेळी गंगा, विष्णूच्या मायेमुळे भ्रमित झाली.
अहो बत महत्कष्टं यदमी घातिताः सुताः
अरे बापरे! किती मोठं दुःख आहे हे, की हे माझे मुले मारली गेली!
हा वत्सा हा सुताः पुत्रा हा तातास्तनयाः क्व वै 5.2.71.
हाय माझ्या लेकरांनो! हाय माझ्या मुलांनो! माझ्या प्रिय मुलांनो! कुठे गेला रे तुम्ही?
मातर्मातेति करुणं ब्रुवाणाः स्वयमागता
‘आई! आई!’ असं करूणाने हाक मारत ते स्वतःच पुढे आले.
कस्य जातु प्रणीतेन पिंगेन क्षितिरेणुना
कोणाच्या कधी या पृथ्वीच्या पिवळसर मऊ धुळीने
अंगप्रत्यंगसंभूता मनोहृदयनंदनाः
अशा सुंदर, मनाला आनंद देणाऱ्या, अंगांगातून जन्मलेल्या मुलांची निर्मिती केली आहे?
काँल्लोकान्नु गमिष्यामि कृत्वा कर्म सुदारुणम्
अशा भयंकर कर्म केल्यावर मी आता कोणत्या लोकांत जाऊ?
इत्येवं करुणं कृत्वा रुदित्वा च पुनःपुनः
अशा प्रकारे करूणाने रडत रडत तिने पुन्हा पुन्हा हंबरडा फोडला.
एतस्मिन्नंतरे देवि नारदो मुनिसत्तमः
याच वेळी, हे देवी, श्रेष्ठ ऋषी नारद तिथे आले.
विस्मयोप्फुल्लनयनः किमेतदिति चिंतयत्
आश्चर्याने डोळे मोठे करून तो विचार करू लागला, 'हे काय घडले?'
समुद्रमहिषी दिव्या पुण्या त्रिपथगा नदी
ती दिव्य, पुण्यवती, समुद्राची राणी आणि त्रिपथगा नदी आहे.
इत्येवं चिंतयित्वा च समीपमगमन्मुनिः उवाचोच्चैर्वियत्स्थोऽसौ देवि गंगे नमोऽस्तुते
असं विचार करून तो ऋषी जवळ गेला; आकाशात उभा राहून मोठ्याने म्हणाला, 'हे देवी गंगे, तुला नमस्कार असो.'
नारदोऽहं महापुण्ये कस्माद्रोदिषि पावनि 5.2.71.
'मी नारद आहे, हे अत्यंत पावन गंगे. तू का रडतेस, हे पवित्रे?'
धृता शिरसि देवेन शिवेन परमेष्ठिना
तुला भगवान शिव, परब्रह्म, आपल्या डोक्यावर धारण करतात.
नारदस्य वचः श्रुत्वा दिव्या देवनदी तथा
नारदाचं बोलणं ऐकून ती दिव्य देवांची नदीसुद्धा—
मया नारद मोहेन कृतोऽधर्मो जुगुप्सितः
'हे नारद, माझ्या मोहामुळे मी निंदनीय अधर्म केला आहे.'
समुद्रेण वियोगस्तु संजातो मम दैवतः
समुद्रापासून वेगळं होणं हे माझ्या नशिबातच होतं.
अतो मया विलपितं मग्नया शोकसागरे
म्हणून मी दुःखाच्या सागरात बुडून रडले.
इति तस्या वचः श्रुत्वा नारदो मुनिसत्तमः
तिचं बोलणं ऐकून श्रेष्ठ ऋषी नारदाने
प्रतिज्ञातं त्वया देवि वसूनां मोक्षकारणे
देवी, तू वसूंना मुक्ती मिळवून देण्याचं वचन दिलं आहेस.
प्राप्तास्ते वसवो लोकान्प्रसादात्तव सुव्रते
सुव्रते, तुझ्या कृपेने वसूंना लोक मिळाले आहेत.
इति तस्य वचः श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः
महात्मा नारदाचे बोल ऐकून
सत्यमुक्तं त्वया ब्रह्मञ्ज्ञातं सर्वं मयाऽधुना 5.2.71.
ब्रह्मन्, तू सत्य बोललंस; आता मला सगळं समजलं.
अपवादभयाद्भीता भवंतं शरणं गता
अपवादाच्या भीतीने मी तुझ्या आश्रयाला आले.