हास्तिनेऽ भूत्पुरे श्रीमाञ्छंतनुर्नृपसत्तमः
हस्तिनापुर या नगरीत शंतनू नावाचा तेजस्वी, राजांमध्ये श्रेष्ठ असा राजा होता.
स चाद्भुतमहावीर्यो वज्रसंहननो युवा
तो अत्यंत पराक्रमी, वज्रासारखा मजबूत आणि तरुण होता.
बलेन विष्णुसदृशस्तेजसा भास्करोपमः
बळाने तो विष्णूसारखा, तेजाने सूर्यासारखा होता.
स कदाचिन्महाबाहुः प्रभूत बलवाहनः
एकदा तो महाबाहू, मोठ्या सैन्यासह,
गत्वा तत्र मृगान्व्याघ्रान्घातयामास लीलया
तेथे जाऊन, सहजपणे हरिण आणि वाघ मारू लागला.
स कदाचिद्वने तस्मिन्ददर्श परमां स्त्रियम्
त्या वनात एकदा त्याने अत्यंत सुंदर स्त्री पाहिली.
तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाभूद्विस्मितो रूपसंपदा
तिला पाहून राजा तिच्या सौंदर्याने आणि तेजाने थक्क झाला, त्याच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले.
सा दृष्ट्वैव च राजानं विचरंतं महाद्युतिम्
ती स्त्री, तेजस्वी आणि तेजाने झळाळणारा राजा फिरताना पाहून थांबली.
तामुवाच ततो राजा सांत्वयञ्छ्लक्ष्णया गिरा 5.2.71.
मग त्या राजाने तिला मृदू आणि प्रेमळ शब्दांनी धीर देत बोलले.
यक्षी वा पन्नगी वा त्वं मानुषी वा सुमध्यमे
अगं सुडौल कटी असलेल्या, तू यक्षी आहेस का, नागकन्या आहेस का, की मानव आहेस?
एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञः संस्तुतं मृदु वल्गु च
राजाने प्रेमळ, मधुर आणि सुंदर शब्दांनी केलेले बोल ऐकून ती स्त्री आनंदली.
वारिता विप्रिये वापि त्यजेयं त्वामसंशयम्
तू मला नको म्हणशील किंवा माझा नकार करशील, तर मी नक्कीच तुझ्यापासून दूर जाईन.
एवमस्त्विति तेनोक्तं सत्येन सुकृतेन च
तिने प्रामाणिकपणे आणि चांगुलपणाने 'तसेच असो' असे उत्तर दिले.
उपचारेण च रहस्तुतोष जगतीपतिः
गुप्तपणे आणि आदराने वागल्यामुळे पृथ्वीचा राजा संतुष्ट झाला.
मानुषं विग्रहं कृत्वा श्रीमंतं वरवर्णिनि
ती सुंदर आणि तेजस्वी स्त्री मानवाचे रूप धारण करून आली.
स राजा रति सक्तत्वादुत्तमस्त्रीगुणैर्हृतः
राजा तिच्या उत्तम स्त्रीसुलभ गुणांनी आणि प्रेमात गुंतून पूर्णपणे मोहित झाला.
रममाणस्तया सार्द्धं यथाकामं नरेश्वरः
राजाने तिच्यासोबत मनाप्रमाणे आनंद उपभोगला.
जातं जातं च सा पुत्रं क्षिपत्यंभसि मुक्तये
प्रत्येक वेळी मुलगा जन्मला की, तिने त्याला मुक्तीसाठी पाण्यात सोडले.
नास्य तत्तु प्रियं राज्ञः शंतनोर्ह्यभवत्तदा 5.2.71.
राजा शांतनूला हे वर्तन त्या वेळी अजिबात आवडले नाही.
अथैनामष्टमे पुत्रे जाते प्रहसतीमिव
आठवा मुलगा जन्मला आणि ती हसत असताना,
मा वधीः कस्य कासीति किं विध्वंसि सुतानिति
त्याने विचारले, 'मारू नकोस! तू कोण आहेस? आपल्या मुलांना का नष्ट करतेस?'
जीर्णस्तु मम वासोऽयं यथा मे समयः कृतः
'माझा काळ पूर्ण झाला आहे, माझा संकल्प पूर्ण झाला; माझे वस्त्र आता जीर्ण झाले आहे.'
अहं गंगा जह्नुसुता महर्षिगणसेविता
'मी गंगा आहे, जह्नुची कन्या, ज्याला महान ऋषींचा सन्मान लाभला आहे.'
इमेऽष्टौ वसवो देवा महाभीमा महौजसः
'हे आठजण म्हणजे वसु, हे अत्यंत बलवान आणि भयंकर देव आहेत.'
तेषामानयिता नान्यस्त्वदृते भुवि विद्यते
या पृथ्वीवर तुझ्याशिवाय त्यांना इथे आणू शकेल असं दुसरं कोणीही नाही.
तस्मात्तज्जननीहेतोर्मानुषत्वमुपागता
म्हणून त्यांचा जन्म व्हावा म्हणून मी माणूस म्हणून जन्म घेतला आहे.
सैवमुक्त्वा तदा गङ्गा विष्णुमायाविमोहिता
असं सांगून त्या वेळी गंगा, विष्णूच्या मायेमुळे भ्रमित झाली.
अहो बत महत्कष्टं यदमी घातिताः सुताः
अरे बापरे! किती मोठं दुःख आहे हे, की हे माझे मुले मारली गेली!
हा वत्सा हा सुताः पुत्रा हा तातास्तनयाः क्व वै 5.2.71.
हाय माझ्या लेकरांनो! हाय माझ्या मुलांनो! माझ्या प्रिय मुलांनो! कुठे गेला रे तुम्ही?
मातर्मातेति करुणं ब्रुवाणाः स्वयमागता
‘आई! आई!’ असं करूणाने हाक मारत ते स्वतःच पुढे आले.