कथमेषा शिरोरोगे जरा ते पृथिवीपते प्रयतंतेऽस्य नाशाय तथाप्येष न शाम्यति
राजा, तुझ्या डोक्याच्या आजारावर कितीही उपाय केले तरी, तो काही केल्या कमीच होत नाही, हे कसं?
एवं स प्रियया प्रोक्तः सुबाहुः पृथिवीपतिः
प्रिय पत्नीने असं विचारल्यावर राजा सुबाहू बोलला.
सुखदुःखाश्रयं देवि शरीरं सर्वदेहिनाम्
देवी, सर्व जीवांचं शरीर हे सुखदुःखाचं स्थान असतं.
इति संबोधिता राज्ञी तेन राज्ञा वरानने 5.2.69.
राजाने असं सांगितल्यावर सुंदर मुख असलेल्या राणीने ते ऐकलं.
यदा सा वारितात्यर्थं पृच्छत्येव पुनःपुनः
ती वारंवार विचारतच राहिली, जरी तिला थांबवायचा प्रयत्न केला.
यदि त्वं श्रोतुकामासि रोगस्यास्य समुद्भवम्
जर तुला या आजाराचा उगम ऐकायची इच्छा असेल,
महाकालवनं गत्वा सिद्धगंधर्वसेवितम्
तर सिद्ध आणि गंधर्वांनी सेविलेल्या त्या महाकाळ वनात जा.
श्वः प्रभाते गमिष्यामि त्वया सार्द्धं शुचिस्मिते उत्सुका गमनार्थाय महाकालवनं शुभम्
सुंदर हास्य असलेल्या राणी, उद्या सकाळी मी तुझ्यासोबत त्या शुभ महाकाळ वनात जायला उत्सुक आहे.
अथ सा रजनी वृत्ता प्रभाते नृपसत्तमः
रात्र संपली आणि सकाळ झाली, तेव्हा श्रेष्ठ राजा
आजगाम क्रमेणैव महाकालवनं शुभम्
क्रमाने त्या शुभ महाकाळ वनात पोहोचला.
पातालवाहिनी तत्र गंगा त्रिपथगामिनी
तेथे पाताळातून वाहणारी, तीन मार्गांनी जाणारी गंगा होती.
तासां च संगमस्तत्र तल्लिंगं संगमेश्वरम्
त्या ठिकाणी त्या नद्यांचा संगम होता आणि तिथे संगमेश्वर नावाचं लिंग होतं.
अथ प्राप्ते सुबाहौ च सा राज्ञी विस्मयान्विता यत्त्वयोक्तं पुरा देव कथयिष्यामि तत्र वै
सुबाहू तेथे पोहोचल्यावर राणीला मोठा आश्चर्य वाटलं आणि ती म्हणाली, 'देवा, तू पूर्वी जे सांगितलं होतंस, ते मी इथे सांगते.'
एवमुक्तः सुबाहुस्तु प्रियया पृथिवीपतिः 5.2.69.
प्रिय पत्नीने असं म्हटल्यावर राजा सुबाहू
सुखं स्वपिहि भद्रांगि श्रांता वयमनिंदिते
भाग्यवती, आपण थकलो आहोत, म्हणून नीट झोप घे.
अथ सा रजनी वृत्ता प्रभाते नृपसत्तमः
रात्र संपली आणि सकाळ झाली, तेव्हा श्रेष्ठ राजा
अहमासं कुशूद्रस्तु सर्वदा वेदनिंदकः
मी कुशूद्र नावाचा होतो आणि नेहमी वेदांचा अपमान करणारा होतो.
पुत्रो जातस्तु दुःशीलो देवब्राह्मणवंचकः
माझ्या घरी एक मुलगा झाला, तो वाईट वागणारा आणि देव- ब्राह्मणांची फसवणूक करणारा होता.
अथ दीर्घेण कालेन द्वादशाब्दं भयावहा
नंतर, फार मोठ्या काळानंतर, बारा वर्षांचा भयंकर काळ आला.
वियोगस्तु त्वया प्राप्तो मया सार्द्धं सुतेन च
त्या काळात तुझ्यापासून आणि आपल्या मुलासह माझं वियोग झालं.
इच्छता निधनं सद्यो मया प्रोक्तमिदं वचः
माझ्या मनात त्वरित मृत्यूची इच्छा आल्यावर मी हे शब्द बोललो.
सुतेन भार्यया सार्द्धं संगमो दुर्लभः पुनः
पत्नी आणि मुलासोबत पुन्हा एकत्र येणं फार कठीण असतं.
कुटुंबार्थे करोत्येवमेकाकी निस्तरत्यसौ धर्मेण साध्यते सर्वं तस्माद्धर्मं समाश्रयेत्
कुटुंबासाठी माणूस असे अनेक कष्ट घेतो; एकटा असताना तो निभावतो. सर्व काही धर्माने साध्य होतं, म्हणून धर्मावरच आधार ठेवावा.
इति चिंतयतोऽत्यर्थं मम प्राणा गताः प्रिये 5.2.69.
असं मनात खूप विचार करत असताना, प्रिये, माझा प्राण निघून गेला.
अंतकालेऽपि धर्मस्य प्रशंसा या मया कृता
मृत्यूसमयीसुद्धा मी धर्माचीच स्तुती केली.
त्वं च श्येनी ततो जाता तस्मिन्नेव वनोत्तमे
त्या सुंदर अरण्यात तू मग श्येनी म्हणून जन्माला आलीस.
नदीत्रयरयेणैव निःसृतोऽहं जलात्ततः
तीन नद्यांच्या प्रवाहामुळे मी पाण्यातून बाहेर पडलो.
आनीतोऽहं त्वया देवि संगमेश्वरसंनिधौ
हे देवी, तू मला संगमेश्वराच्या सान्निध्यात आणलं.
म्रियमाणेन मे दृष्टो देवोऽसौ संगमेश्वरः
मरण्याच्या क्षणी मी त्या संगमेश्वर देवाचं दर्शन घेतलं.
तस्य दर्शन मात्रेण जातोऽहं पृथिवीपतिः
फक्त त्याचं दर्शन घेतल्यावर मी पृथ्वीचा राजा झालो.