मध्ये विक्रांतसंज्ञस्तु स्वपदे विनियोजितः
मध्यभागी विक्रांत नावाचा पुत्र स्वतःच्या राज्यात ठेवला.
बभूवुर्मंत्रिणस्तेषां हिता वंशक्रमागताः
त्यांचे मंत्री त्यांच्या हितासाठी, आपल्या वंशातून आलेले होते.
विक्रांतस्य च यो मंत्री विकल्पैकपरायणः
विक्रांताचा मंत्री नेहमी विचार करत राहणारा होता.
यस्यैषा पृथिवी कृत्स्ना स समर्थः प्रकीर्तितः 5.2.66.
तो संपूर्ण पृथ्वीचं राज्य सांभाळण्यास समर्थ आहे असं म्हटलं जायचं.
त्रिदशैश्चामृतं लब्धमुद्यमेन महीपते
राजा, देवांनीही प्रयत्न करून अमृत मिळवलं.
हीनोद्यमा मानवा ये क्षत्त्रियाश्च विशेषतः
जे माणसं, विशेषतः क्षत्रिय, प्रयत्न करत नाहीत—
स्नेहं च कुरुते भ्राता राज्यलुब्धोऽर्थकारणात् क्रियते न किमर्थं तु भूप मंत्रपरिग्रहः
राज्याच्या लोभासाठी भाऊ केवळ स्वार्थासाठी प्रेम दाखवतो; मग राजन, मंत्रिमंडळ का तयार केलं जातं?
परोऽपि हितवान्बन्धुर्बन्धुरप्यहितः परः
कधी परका हितकर ठरतो, आणि आपला माणूस अपायकारक; आपला परका होतो, आणि परका आपला होतो.
भूमिमेते निर्गिलंति सर्पा बिलशयानिव
हे साप आपापल्या बिलांतून बाहेर येऊन जमिनीवर पसरतात.
मायया मोहितं सर्वं को वा कस्य च बांधवः
माया सर्वांना मोहात पाडते—खरंच, कोण कुणाचा नातेवाईक आहे?
भ्रातृभिर्भ्रातरः सर्वे निहता राज्यकारणात्
राज्याच्या लोभासाठी सर्व भावांनी एकमेकांना ठार केले.
इति मंत्रिवचः श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः
मंत्रीची ही वचने ऐकून राजा आश्चर्यचकित झाला.
अतुष्टाः पृथगैश्वर्यं कथं कृत्स्ना भविष्यति ।।5.2.66.
प्रत्येकाची सत्ता वेगळी असताना आणि कोणीही समाधानी नसताना पूर्ण एकता कशी साध्य होईल?
ज्येष्ठो भ्राता सुबाहुश्च द्वितीयः शत्रुमर्दनः
मोठा भाऊ सुभाहू होता आणि दुसरा होता शत्रुमर्दन.
कनिष्ठज्येष्ठता केयं राज्यं प्रार्थयतां नृणाम्
राज्याची इच्छा करणाऱ्यांत मोठेपणं आणि लहानपणं यात काय अर्थ आहे?
तथेति च प्रतिज्ञाते विक्रांतेन महीभृता
म्हणून तो पराक्रमी राजा 'तसेच होऊ द्या' असे मान्य करतो.
अथर्वणेन मंत्रेण पुरोधाः प्रचकार ह
पुरोहिताने अथर्ववेदातील मंत्राने अभिषेक केला.
अथ कृत्या समुत्पन्ना पश्चात्कृत्याचतुष्टयम्
मग एक कृत्या उत्पन्न झाली आणि नंतर चार कामे उभी राहिली.
ततः समस्तलोकस्य विस्मयश्चाभवन्महान्
त्यावर सर्व लोकांत मोठे आश्चर्य निर्माण झाले.
ततः श्रुत्वा च निधनं पुत्राणां जल्पको नृपः
मग आपल्या मुलांचा मृत्यू ऐकून तो बोलका राजा—
तेनापि कथितं सर्वं वशिष्ठेन महात्मना
हे सर्व महान आत्मा वसिष्ठ यांनीही सांगितले होते.
सार्द्धं त्वमात्यपुत्रैश्च मृतं ब्राह्मणपंचकम्
तुझ्यासह आणि मंत्र्यांच्या मुलांसह पाच ब्राह्मण मृत्युमुखी पडले.
मत्तोऽन्यः कः पापरतो भविष्यति महान्भुवि 5.2.66.
माझ्याशिवाय या पृथ्वीवर इतका मोठा पापी दुसरा कोण होईल?
ततस्ते न विनश्येयुर्मम पुत्रपुरोहिताः
म्हणूनच माझे पुत्र आणि पुरोहित नष्ट झाले नसते.
कारणत्वं गतो योऽहं विनाशस्य द्विजन्मनाम् नाशं ययुर्न दुष्टास्ते दुष्टोऽहं नाशकारणे
द्विजांचा नाश मी कारणीभूत झालो म्हणून झाला; ते वाईट नव्हते, मीच वाईट आहे, कारण मी त्यांच्या विनाशाचा कारण आहे.
इत्थमुद्विग्नहृदयः स जल्पः पृथिवीपतिः
अशा प्रकारे व्याकुळ मनाने तो बोलका पृथ्वीचा स्वामी—
राजोवाच भगवन्ब्रूहि मे तीर्थमवियोगकरं सदा
राजा म्हणाला: भगवंत, मला असे तीर्थ सांग जे नेहमीच वियोगापासून मुक्ती देणारे आहे.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जल्पस्य पृथिवीपतेः
पृथ्वीच्या अधिपती जल्प याचे हे शब्द ऐकून,
गच्छ जल्प ममादेशान्महाकालवनोत्तमम् तत्र लिंगमनाद्यं च कुक्कुटेश्वरपश्चिमे
माझ्या आज्ञेने, जल्पा, तू उत्तम महाकाळवनात जा. तिथे कुक्कुटेश्वराच्या पश्चिमेला आद्य लिंग आहे.
तदाराधय राजेंद्र जामदग्न्याश्रमे स्थितः
राजेंद्र, तू जामदग्नीच्या आश्रमात राहून त्या लिंगाची भक्तीपूर्वक पूजा कर.