चांद्रायणानां विधिवद्दशानामेव यत्फलम्
चंद्रायण व्रत विधीपूर्वक दहा वेळा केल्यावर जे फळ मिळतं,
इत्युक्त्वा गतवान्विष्णुर्वैकुंठं शाश्वतं प्रिये
असं सांगून, प्रियेला, विष्णू कायमच्या वैकुंठात निघून गेला.
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, मी तुला हा पाप नष्ट करणारा प्रभाव सांगितला.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखंडे चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्ये ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचषष्टितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार ओवींच्या संहितेतील पाचव्या अवंत्य खंडात, चौर्याऐंशी लिंग महात्म्यात, ब्रह्मेश्वर महात्म्याचं वर्णन असलेला पासष्टवा अध्याय संपला.
यस्य दर्शनमात्रेण महापापं शमं व्रजेत्
ज्याचं फक्त दर्शन केलं तरी मोठं पापही शांत होतं.
जल्पोनाम महादेवि राजाभूद्भुवि विश्रुतः
महालक्ष्मी, पृथ्वीवर जल्पोन नावाचा एक राजा होता, जो सर्वत्र प्रसिद्ध होता.
विकल्पबहुलो नित्यं संसारगतिचिंतकः
तो नेहमी शंका करत असे, आणि संसाराच्या प्रवासाचा विचार करत असे.
तस्य राज्ञो वरारोहे मूर्ताः पंचाग्नयो यथा विक्रांतः पंचमः पुत्रः सर्वे शस्त्रास्त्रपारगाः
सुंदर स्त्री, त्या राजाचे पाच पुत्र होते, जणू काही साक्षात अग्नीचे रूप; त्यातला पाचवा विक्रांत पराक्रमी होता, आणि सगळे शस्त्रास्त्रात निपुण होते.
पित्रा जल्पेन ते राज्ञा पृथग्राज्ये प्रतिष्ठिताः
राजा जल्पोन यांनी त्या सर्वांना वेगवेगळ्या राज्यांत बसवलं.
प्राच्यां सुबाहुर्नृपतिर्याम्यां वै शत्रुमर्दनः
पूर्वेला सुबाहू राजा झाला आणि दक्षिणेला शत्रुमर्दन.
मध्ये विक्रांतसंज्ञस्तु स्वपदे विनियोजितः
मध्यभागी विक्रांत नावाचा पुत्र स्वतःच्या राज्यात ठेवला.
बभूवुर्मंत्रिणस्तेषां हिता वंशक्रमागताः
त्यांचे मंत्री त्यांच्या हितासाठी, आपल्या वंशातून आलेले होते.
विक्रांतस्य च यो मंत्री विकल्पैकपरायणः
विक्रांताचा मंत्री नेहमी विचार करत राहणारा होता.
यस्यैषा पृथिवी कृत्स्ना स समर्थः प्रकीर्तितः 5.2.66.
तो संपूर्ण पृथ्वीचं राज्य सांभाळण्यास समर्थ आहे असं म्हटलं जायचं.
त्रिदशैश्चामृतं लब्धमुद्यमेन महीपते
राजा, देवांनीही प्रयत्न करून अमृत मिळवलं.
हीनोद्यमा मानवा ये क्षत्त्रियाश्च विशेषतः
जे माणसं, विशेषतः क्षत्रिय, प्रयत्न करत नाहीत—
स्नेहं च कुरुते भ्राता राज्यलुब्धोऽर्थकारणात् क्रियते न किमर्थं तु भूप मंत्रपरिग्रहः
राज्याच्या लोभासाठी भाऊ केवळ स्वार्थासाठी प्रेम दाखवतो; मग राजन, मंत्रिमंडळ का तयार केलं जातं?
परोऽपि हितवान्बन्धुर्बन्धुरप्यहितः परः
कधी परका हितकर ठरतो, आणि आपला माणूस अपायकारक; आपला परका होतो, आणि परका आपला होतो.
भूमिमेते निर्गिलंति सर्पा बिलशयानिव
हे साप आपापल्या बिलांतून बाहेर येऊन जमिनीवर पसरतात.
मायया मोहितं सर्वं को वा कस्य च बांधवः
माया सर्वांना मोहात पाडते—खरंच, कोण कुणाचा नातेवाईक आहे?
भ्रातृभिर्भ्रातरः सर्वे निहता राज्यकारणात्
राज्याच्या लोभासाठी सर्व भावांनी एकमेकांना ठार केले.
इति मंत्रिवचः श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः
मंत्रीची ही वचने ऐकून राजा आश्चर्यचकित झाला.
अतुष्टाः पृथगैश्वर्यं कथं कृत्स्ना भविष्यति ।।5.2.66.
प्रत्येकाची सत्ता वेगळी असताना आणि कोणीही समाधानी नसताना पूर्ण एकता कशी साध्य होईल?
ज्येष्ठो भ्राता सुबाहुश्च द्वितीयः शत्रुमर्दनः
मोठा भाऊ सुभाहू होता आणि दुसरा होता शत्रुमर्दन.
कनिष्ठज्येष्ठता केयं राज्यं प्रार्थयतां नृणाम्
राज्याची इच्छा करणाऱ्यांत मोठेपणं आणि लहानपणं यात काय अर्थ आहे?
तथेति च प्रतिज्ञाते विक्रांतेन महीभृता
म्हणून तो पराक्रमी राजा 'तसेच होऊ द्या' असे मान्य करतो.
अथर्वणेन मंत्रेण पुरोधाः प्रचकार ह
पुरोहिताने अथर्ववेदातील मंत्राने अभिषेक केला.
अथ कृत्या समुत्पन्ना पश्चात्कृत्याचतुष्टयम्
मग एक कृत्या उत्पन्न झाली आणि नंतर चार कामे उभी राहिली.
ततः समस्तलोकस्य विस्मयश्चाभवन्महान्
त्यावर सर्व लोकांत मोठे आश्चर्य निर्माण झाले.
ततः श्रुत्वा च निधनं पुत्राणां जल्पको नृपः
मग आपल्या मुलांचा मृत्यू ऐकून तो बोलका राजा—