किं तेऽभीष्टं करोम्यद्य किं ददामि पितामह
"तुला आज काय हवे आहे? पितामहा, मी तुला काय देऊ?"
इति लिंगवचः श्रुत्वा कथितं ब्रह्मणा तदा
लिंगाचे हे शब्द ऐकून, तेव्हा ब्रह्मा म्हणाला:
जलं गृहाण वाणीश शस्त्रजं शत्रुवारणम्
"हे वाणीचे स्वामी, हे शस्त्रातून उत्पन्न झालेले, शत्रूंपासून वाचवणारे हे पाणी घे."
इत्युक्तः सत्वरो ब्रह्मा गतो यत्र जनार्द्दनः 5.2.65.
असे सांगितल्यावर, ब्रह्मा पटकन जिथे जनार्दन होते तिथे गेला.
स पुलोमा महानासीत्स्वारोचिषेंऽतरे मनौ
त्या स्वारोचिष मन्वंतरात पुलोमा हा एक महान पुरुष होता.
ददर्श तत्र तल्लिंगं नाम चक्रे जनार्द्दनः तस्माद्ब्रह्मेश्वरोनाम ख्यातिं लोकेषु यास्यति
तेथे जनार्दनाने ते लिंग पाहिले आणि त्याला नाव दिले; म्हणून ते लोकांत ब्रह्मेश्वर म्हणून ओळखले जाईल.
ये द्रक्ष्यंति नरा भक्त्या देवं ब्रह्मेश्वरं शिवम्
जे पुरुष भक्तीने ब्रह्मेश्वर शिवाचे दर्शन घेतात,
यस्तु पश्येत्प्रसंगेन देवं ब्रह्मेश्वरं शिवम्
किंवा जो योगायोगानेसुद्धा ब्रह्मेश्वर शिवाचे दर्शन घेतो,
यः पुष्करं नरो गत्वा तपो वर्षशतं चरेत्
किंवा जो पुरुष पुष्कर येथे जाऊन शंभर वर्षे तप करतो,
पंचपातकसंयुक्तो यो मर्त्त्यो दुष्टमानसः
जो मनुष्य पाच मोठ्या पापांनी बांधलेला आहे, ज्याचे मन वाईट आहे,
चांद्रायणानां विधिवद्दशानामेव यत्फलम्
चंद्रायण व्रत विधीपूर्वक दहा वेळा केल्यावर जे फळ मिळतं,
इत्युक्त्वा गतवान्विष्णुर्वैकुंठं शाश्वतं प्रिये
असं सांगून, प्रियेला, विष्णू कायमच्या वैकुंठात निघून गेला.
एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः
हे देवी, मी तुला हा पाप नष्ट करणारा प्रभाव सांगितला.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखंडे चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्ये ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचषष्टितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार ओवींच्या संहितेतील पाचव्या अवंत्य खंडात, चौर्याऐंशी लिंग महात्म्यात, ब्रह्मेश्वर महात्म्याचं वर्णन असलेला पासष्टवा अध्याय संपला.
यस्य दर्शनमात्रेण महापापं शमं व्रजेत्
ज्याचं फक्त दर्शन केलं तरी मोठं पापही शांत होतं.
जल्पोनाम महादेवि राजाभूद्भुवि विश्रुतः
महालक्ष्मी, पृथ्वीवर जल्पोन नावाचा एक राजा होता, जो सर्वत्र प्रसिद्ध होता.
विकल्पबहुलो नित्यं संसारगतिचिंतकः
तो नेहमी शंका करत असे, आणि संसाराच्या प्रवासाचा विचार करत असे.
तस्य राज्ञो वरारोहे मूर्ताः पंचाग्नयो यथा विक्रांतः पंचमः पुत्रः सर्वे शस्त्रास्त्रपारगाः
सुंदर स्त्री, त्या राजाचे पाच पुत्र होते, जणू काही साक्षात अग्नीचे रूप; त्यातला पाचवा विक्रांत पराक्रमी होता, आणि सगळे शस्त्रास्त्रात निपुण होते.
पित्रा जल्पेन ते राज्ञा पृथग्राज्ये प्रतिष्ठिताः
राजा जल्पोन यांनी त्या सर्वांना वेगवेगळ्या राज्यांत बसवलं.
प्राच्यां सुबाहुर्नृपतिर्याम्यां वै शत्रुमर्दनः
पूर्वेला सुबाहू राजा झाला आणि दक्षिणेला शत्रुमर्दन.
मध्ये विक्रांतसंज्ञस्तु स्वपदे विनियोजितः
मध्यभागी विक्रांत नावाचा पुत्र स्वतःच्या राज्यात ठेवला.
बभूवुर्मंत्रिणस्तेषां हिता वंशक्रमागताः
त्यांचे मंत्री त्यांच्या हितासाठी, आपल्या वंशातून आलेले होते.
विक्रांतस्य च यो मंत्री विकल्पैकपरायणः
विक्रांताचा मंत्री नेहमी विचार करत राहणारा होता.
यस्यैषा पृथिवी कृत्स्ना स समर्थः प्रकीर्तितः 5.2.66.
तो संपूर्ण पृथ्वीचं राज्य सांभाळण्यास समर्थ आहे असं म्हटलं जायचं.
त्रिदशैश्चामृतं लब्धमुद्यमेन महीपते
राजा, देवांनीही प्रयत्न करून अमृत मिळवलं.
हीनोद्यमा मानवा ये क्षत्त्रियाश्च विशेषतः
जे माणसं, विशेषतः क्षत्रिय, प्रयत्न करत नाहीत—
स्नेहं च कुरुते भ्राता राज्यलुब्धोऽर्थकारणात् क्रियते न किमर्थं तु भूप मंत्रपरिग्रहः
राज्याच्या लोभासाठी भाऊ केवळ स्वार्थासाठी प्रेम दाखवतो; मग राजन, मंत्रिमंडळ का तयार केलं जातं?
परोऽपि हितवान्बन्धुर्बन्धुरप्यहितः परः
कधी परका हितकर ठरतो, आणि आपला माणूस अपायकारक; आपला परका होतो, आणि परका आपला होतो.
भूमिमेते निर्गिलंति सर्पा बिलशयानिव
हे साप आपापल्या बिलांतून बाहेर येऊन जमिनीवर पसरतात.
मायया मोहितं सर्वं को वा कस्य च बांधवः
माया सर्वांना मोहात पाडते—खरंच, कोण कुणाचा नातेवाईक आहे?