धन्योऽयमतिपुण्योऽयं योऽयं यौवनगोचरः
तो खरोखरच धन्य आहे, फार पुण्यवान आहे, जो या तारुण्यात रमतो.
अभीष्टा कस्यचित्कांता कांतः कस्याश्चिदीप्सितः
कोणाची तरी प्रियतमा दुसऱ्याला हवी असते, आणि कुणाचा तरी प्रिय दुसऱ्याच्या मनात असतो.
ममायं वल्लभो राजा न चाहं नृपवल्लभा
हा राजा माझा प्रिय आहे, पण मी मात्र राजाला प्रिय नाही.
यद्यद्य स महीपालो न मया संगमेष्यति
जर आज तो भूमिपती माझ्याशी एकरूप झाला नाही—
रमणीयमभूद्यत्तु पुंस्कोकिलनिनादितम् 5.2.61.
कधी एकेकाळी कोकिळांच्या गोड आवाजाने गूंजणारे हे रम्य स्थानही आता निरस वाटू लागले आहे.
इत्थं सा मदनाविष्टा विलपन्ती पुनःपुनः
अशा प्रकारे, प्रेमाने वेढलेली ती पुन्हा पुन्हा दुःख व्यक्त करू लागली.
मेखलाजिनकौपीनदण्डकाष्ठोपजीवनम्
ती कमरेचा पट्टा, मृगाची कातडी, लंगोट, काठी आणि लाकडाचा तुकडा यांच्या साहाय्याने आपला उदरनिर्वाह करू लागली.
उदयादित्यसंकाशं विभावसुसमद्युतिम्
ती उगवत्या सूर्यासारखा तेजस्वी, अग्नीप्रमाणे प्रकाशमान असलेल्या त्या व्यक्तीकडे गेली.
विनयेनोपसंयम्य प्रणिपत्याभिवाद्य च
ती नम्रपणे जवळ गेली, वाकून नमस्कार केला आणि आदराने वंदन केलं.
भगवन्काशिराजस्य सुताहमतिवल्लभा
भगवंत, मी काशीच्या राजाची अतिशय लाडकी मुलगी आहे.
अश्ववाहनसंज्ञेन नृपेणोढा महामुने
अश्ववाहन नावाने प्रसिद्ध असलेल्या राजाने मला विवाह केला, हे महर्षी.
सा किमर्थं न चाभीष्टा जाताऽहं तस्य भूपतेः
मग मी त्या भूमिपतीला का प्रिय झाली नाही, हे मला समजत नाही.
दुर्भगाहं कथं जाता कर्मणा केन तापस सौभाग्यं च कथं मे स्यादिति सत्यं च कथ्यताम्
मी अशी दुर्दैवी कशी झाले, हे तपस्व्या? कोणत्या कर्मामुळे? आणि मला सौभाग्य कसं मिळेल? कृपया सत्य सांगा.
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिः संशितव्रतः
तिचं हे बोलणं ऐकून, त्या दृढ व्रतस्थ ऋषींनी—
पाणिग्रहणकाले त्वं ग्रहैः पापैर्विलोकिता 5.2.61.
लग्नाच्या वेळी तुझ्यावर वाईट ग्रहांची छाया होती.
तेन ते वल्लभो राजा न त्वं भूपस्य वल्लभा पप्रच्छ विनयोपेता भक्तिनम्रात्मकन्धरा
म्हणूनच तुझा पती राजा खऱ्या अर्थाने तुझा प्रिय नाही; तू नम्रता आणि भक्तीने मस्तक झुकवून त्याला विचारलेस.
भगवन्केन दानेन स्नानेन नियमेन च
भगवंत, कोणत्या दानाने, स्नानाने किंवा नियमाने—
इति तस्या वचः श्रुत्वा स मुनिः संशितव्रतः
तिचे हे शब्द ऐकून, तो व्रतस्थ ऋषी—
महाकालवने पुत्रि लिगं सौभाग्यदायकम् तस्य दर्शनमात्रेण सौभाग्यं समवाप्स्यसि
मुली, महाकाळवनात एक लिंग आहे जे सौभाग्य देणारे आहे; त्याचे केवळ दर्शन घेतल्याने तुला सौभाग्य मिळेल.
इंद्राण्याराधितं लिंगं पुरा सौभाग्यकारणात् तस्माद्गच्छ ममादेशान्महाकालवनं शुभम्
ते लिंग पूर्वी इंद्राणीने सौभाग्यासाठी पूजले होते; म्हणून, माझ्या सांगण्यावरून त्या पवित्र महाकाळवनात जा.
सौभाग्यं भविता तत्र कांतेन सह दर्शनम्
तेथे, तुझ्या प्रियासोबत त्याचे दर्शन घेतल्यावर तुला सौभाग्य लाभेल.
इत्युक्ता सा तदा तेन तापसेन वरानने
त्या वेळी त्या तपस्व्याने असे सांगितल्यावर, हे सुंदरमुखी—
ददर्श प्रणयोपेता लिंगं सौभाग्यदायकम्
तिने प्रेमाने ते सौभाग्य देणारे लिंग पाहिले.
पप्रच्छ जमदग्निं तु क्व गता मे प्रिया विभो
त्याने जमदग्नीला विचारले, 'हे प्रभो, माझी प्रिया कुठे गेली आहे?'
मया त्यक्ता नृशंसेन अहं तस्यास्तु वल्लभः 5.2.61.
तीने मला निर्दयपणे सोडले, तरी मी तिचा प्रिय व्हावे अशी माझी इच्छा आहे.
न भक्षिता सा भूपाल सिंहव्याघ्रनिशाचरैः
राजा, सिंह, वाघ किंवा रात्री हिंडणाऱ्या प्राण्यांनी तिला खाल्लेले नाही.
महाकालवनं राजन्गता सौभाग्यकाम्यया
राजा, ती सौभाग्याच्या इच्छेने महाकाळवनात गेली आहे.
भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता
पत्नीचे रक्षण झाले तर प्रजाही सुरक्षित राहते.
धर्महानिश्चानुदिनमभार्यस्य भवेन्नृप
राजा, पत्नी नसल्याने दररोज धर्माचा ह्रास होतो.
पत्न्यानुकूलया भाव्यं यथाशीलेऽपि भर्त्तरि
पतीचे स्वभाव वेगळे असले तरी पत्नीशी नेहमी सौम्यपणे वागावे.